Japoncada gelecek planlarını anlatırken kişisel niyet için 〜つもりです (〜tsumori desu), programa bağlanmış planlar için ise 〜予定です (〜yotei desu) kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Niyet anlatan temel yapı: 〜つもりです
Bir işi yapmaya karar verdiğimizi veya bunu yapmayı düşündüğümüzü söylemek için fiilin sözlük biçimiyle 〜つもりです (〜tsumori desu) yapısını kullanırız. Türkçedeki “-mek/-mak niyetindeyim” veya “-eceğim” anlamına yaklaşır. Örneğin 勉強するつもりです (benkyō suru tsumori desu) ifadesi “Ders çalışmayı düşünüyorum” ya da “Ders çalışma niyetindeyim” demektir.
Bu yapıda fiil, つもりです (tsumori desu) ifadesinden önce gelir. Türkçe yaklaşık telaffuzda つもりです (tsumori desu) ifadesi “tsumori des” gibi duyulabilir; ancak Japoncadaki sesleri açık ve kısa söylemek gerekir. Plan henüz gerçekleşmemişse bu yapı, konuşanın kendi kararını veya niyetini vurgular.
Örnek
Örnek: 来週、図書館で勉強するつもりです。 (Raishū, toshokan de benkyō suru tsumori desu.) — Gelecek hafta kütüphanede ders çalışma niyetindeyim. 来週 (raishū) “gelecek hafta”, 図書館 (toshokan) “kütüphane” ve 勉強する (benkyō suru) “ders çalışmak” demektir.
2. Olumlu ve olumsuz niyet
Olumlu niyet için fiilin sözlük biçimi kullanılır: 行くつもりです (iku tsumori desu) “gitmeyi düşünüyorum” anlamındadır. Olumsuz niyet için fiilin olumsuz biçimi ない ile kurulur: 行かないつもりです (ikanai tsumori desu) “gitmemeyi düşünüyorum” demektir. Burada önemli olan, olumsuzluğun つもりです (tsumori desu) ifadesinden önce gelmesidir.
Soru sormak için cümlenin sonuna か (ka) eklenebilir. 週末、何をするつもりですか。 (Shūmatsu, nani o suru tsumori desu ka.) “Hafta sonu ne yapmayı düşünüyorsun?” demektir. Kısa cevap verirken 映画を見るつもりです。 (Eiga o miru tsumori desu.) “Film izlemeyi düşünüyorum” denebilir.
Örnek
Kısa diyalog: A: 週末、どこへ行くつもりですか。 (Shūmatsu, doko e iku tsumori desu ka.) — Hafta sonu nereye gitmeyi düşünüyorsun? B: 友だちと公園へ行くつもりです。 (Tomodachi to kōen e iku tsumori desu.) — Bir arkadaşımla parka gitmeyi düşünüyorum. A: 日曜日も出かけますか。 (Nichiyōbi mo dekakemasu ka.) — Pazar günü de dışarı çıkacak mısın? B: いいえ、出かけないつもりです。 (Iie, dekakenai tsumori desu.) — Hayır, dışarı çıkmamayı düşünüyorum.
3. Düzenlenmiş plan: 予定です
予定 (yotei) “plan” veya “program” anlamına gelir. Belirli bir tarihe, saate ya da programa bağlanmış işleri anlatırken 〜予定です (〜yotei desu) yapısını kullanabiliriz. Örneğin 明日、病院へ行く予定です。 (Ashita, byōin e iku yotei desu.) “Yarın hastaneye gitme planım var” demektir.
Niyet ile program arasındaki farkı şöyle düşünebiliriz: 旅行するつもりです (ryokō suru tsumori desu) kişinin seyahat etme kararını veya isteğini vurgular. 旅行する予定です (ryokō suru yotei desu) ise seyahatin bir programa bağlandığını, örneğin tarih ya da rezervasyon bulunduğunu düşündürür. Her iki yapı da gelecekten söz eder; fark, konuşanın niyeti ile planın ne kadar düzenlenmiş olduğuna yapılan vurgudur.
Örnek
Somut olay: Bir öğrenci cumartesi günü arkadaşlarıyla buluşmaya karar vermiş, fakat saat henüz belli değilse 土曜日、友だちに会うつもりです。 (Doyōbi, tomodachi ni au tsumori desu.) — Cumartesi arkadaşımla buluşmayı düşünüyorum. Buluşma saat 14.00 için kararlaştırılmışsa 土曜日の二時に友だちに会う予定です。 (Doyōbi no ni-ji ni tomodachi ni au yotei desu.) — Cumartesi saat ikide arkadaşımla buluşma planım var.
4. Zaman, yer ve etkinlikle planı ayrıntılandırma
Gelecek planlarını daha açık anlatmak için zaman ve yer ifadeleri eklenebilir. Kesin saat ve tarih ifadelerinden sonra genellikle に (ni) kullanılır; ancak 来月 (raigetsu) gibi bazı zaman ifadelerinden sonra に (ni) kullanılmaz. Gidilen yerden sonra へ (e) veya に (ni) gelebilir. Örneğin 来月、京都へ行くつもりです。 (Raigetsu, Kyōto e iku tsumori desu.) “Gelecek ay Kyoto'ya gitmeyi düşünüyorum” anlamındadır.
Birden fazla işi sıralarken kısa ve anlaşılır cümleler kurmak A2 düzeyinde daha uygundur. 土曜日は買い物をする予定です。 (Doyōbi wa kaimono o suru yotei desu.) “Cumartesi alışveriş yapma planım var.” 日曜日は家で休むつもりです。 (Nichiyōbi wa ie de yasumu tsumori desu.) “Pazar günü evde dinlenmeyi düşünüyorum.” Bu cümlelerde は (wa) konu başlığını, で (de) ise eylemin gerçekleştiği yeri gösterebilir.
Örnek
Örnek plan metni: 来月、京都へ行く予定です。金曜日に新幹線に乗ります。京都で写真を撮るつもりです。 (Raigetsu, Kyōto e iku yotei desu. Kinyōbi ni shinkansen ni norimasu. Kyōto de shashin o toru tsumori desu.) — Gelecek ay Kyoto'ya gitme planım var. Cuma günü hızlı trene bineceğim. Kyoto'da fotoğraf çekmeyi düşünüyorum. İlk cümlede düzenlenmiş gezi, son cümlede ise kişisel niyet öne çıkar.
5. Gezi planında 予定 ve つもりです ayrımı
Bir gezi hazırlanırken bazı bilgiler kesinleşmiş, bazıları ise yalnızca düşünce aşamasında olabilir. Bilet alınmışsa veya tarih belirlenmişse 予定です (yotei desu) kullanmak daha uygun olabilir. Gezide hangi yemeği denemek istediğinizi henüz kesinleştirmediyseniz 食べるつもりです (taberu tsumori desu) diyebilirsiniz.
A2 düzeyinde hedef, iki yapıyı her durumda birbirinden tamamen ayırmak değil, temel anlam farkını doğru kullanmaktır. Konuşurken kararsızsanız planın kişisel karar mı, yoksa takvime bağlanmış bir program mı olduğunu düşünün. Ayrıca つもりです (tsumori desu) bazen güçlü bir karar gibi duyulabilir; bu yüzden gerçekten yalnızca tahmin yapıyorsanız daha temkinli ifadeler öğrenmeniz bir sonraki adım olacaktır.
Örnek
Gezi diyaloğu: A: 来月、京都へ行く予定ですか。 (Raigetsu, Kyōto e iku yotei desu ka.) — Gelecek ay Kyoto'ya gitme planınız var mı? B: はい、切符を買いました。京都へ行く予定です。 (Hai, kippu o kaimashita. Kyōto e iku yotei desu.) — Evet, bileti aldım. Kyoto'ya gitme planım var. A: 京都で何をするつもりですか。 (Kyōto de nani o suru tsumori desu ka.) — Kyoto'da ne yapmayı düşünüyorsunuz? B: 古いお寺を見るつもりです。 (Furui otera o miru tsumori desu.) — Eski tapınakları görmeyi düşünüyorum.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her gelecek zaman cümlesinde mutlaka つもりです (tsumori desu) kullanılmalıdır. Doğrusu: Doğrusu, つもりです (tsumori desu) kişisel niyet veya karar anlatır. Belirli bir programa bağlı planlarda 予定です (yotei desu) daha uygun olabilir; bazı cümlelerde ise yalnızca zaman ifadesi ve fiil yeterlidir.
- Yanlış: つもりです (tsumori desu) ifadesinden önce fiilin ます biçimi gelir. Doğrusu: Doğrusu, bu yapıda fiilin sözlük biçimi veya olumsuz biçimi kullanılır: 行くつもりです (iku tsumori desu) ve 行かないつもりです (ikanai tsumori desu). 行きますつもりです (ikimasu tsumori desu) doğru değildir.
- Yanlış: Olumsuzluk, つもりです (tsumori desu) ifadesinden sonra getirilir. Doğrusu: Doğrusu, olumsuzluk fiilde gösterilir: 買わないつもりです (kawanai tsumori desu) “almamayı düşünüyorum” demektir. 買うつもりではないです (kau tsumori dewa nai desu) farklı ve daha ileri bir yapıdır.
- Yanlış: 予定 (yotei) yalnızca başkasının planı için kullanılır. Doğrusu: Doğrusu, kişi kendi planı için de 予定です (yotei desu) kullanabilir. Önemli nokta, planın zaman veya program bakımından belirlenmiş olmasıdır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu yapılar, daha uzun konuşmalarda ve kısa e-postalarda kullanılabilir. Öğrenciler olasılık ve tahmin anlatan と思います (to omoimasu) gibi yapılarla niyet arasındaki farkı öğrenir. Ayrıca kibar konuşmada plan değiştirme, erteleme ve özür dileme ifadeleri çalışılır. Böylece yalnızca “ne yapacağım” değil, “planım değişti” veya “henüz kesin değil” gibi daha gerçekçi durumlar da anlatılabilir.
Özet
Kişisel karar ve niyet için fiilin sözlük veya olumsuz biçimiyle 〜つもりです (〜tsumori desu) kullanılır. Tarihi, saati veya programı belirlenmiş işler için 〜予定です (〜yotei desu) daha uygun olabilir. Zaman, yer ve etkinlik bilgilerini ekleyerek hafta sonu, ders ve seyahat planlarınızı kısa Japonca cümlelerle anlatabilirsiniz.