Geçmişte yaşadığın bir tatili Japonca olarak sıralı, anlaşılır ve kişisel ayrıntılarla yazıp anlatabilirsin.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Tatil deneyimini planlama
Bir tatili anlatmadan önce beş soruya cevap ver: Ne zaman gittin, nereye gittin, kiminle gittin, ne yaptın ve nasıl hissettin? Japoncada geçmişte tamamlanmış eylemler için genellikle ました (mashita) biçimi kullanılır. Olumsuz geçmiş için ませんでした (masen deshita) kullanılır.
Olayları sıraya koymak için önce まず (mazu), sonra それから (sorekara) ve en sonunda 最後に (saigo ni) diyebilirsin. Bir yere yönelmeyi anlatırken へ (e) veya に (ni) kullanılır. Örneğin 京都へ行きました。 (Kyōto e ikimashita.) cümlesi Kyoto'ya gittim anlamına gelir.
Örnek
Plan: Zaman: 去年の夏 (kyonen no natsu) (geçen yaz); yer: 京都 (Kyōto) (Kyoto); etkinlik: 写真を撮りました。 (shashin o torimashita.) (Fotoğraf çektim.); duygu: 楽しかったです。 (Tanoshikatta desu.) (Eğlenceliydi.)
2. Geçmişte yaptıklarını anlatma
Geçmişteki bir eylemi anlatmak için fiilin ました (mashita) biçimini kullan. Örneğin 泊まりました (tomarimashita) kaldım, 食べました (tabemashita) yedim ve 見ました (mimashita) gördüm demektir. Japoncada özne çoğu zaman söylenmez; cümlenin kim hakkında olduğu bağlamdan anlaşılabilir.
Birden fazla etkinliği sıralarken her fiili aynı biçimde bitirmek yerine たり～たりしました (tari-tari shimashita) kalıbı işe yarar. Bu kalıp, yapılan etkinliklerden bazılarını örnekleyerek anlatır. Örneğin 写真を撮ったり、お土産を買ったりしました。 (Shashin o tottari, omiyage o kattari shimashita.) fotoğraf çektim, hediyelik eşya aldım gibi bir anlama gelir.
Örnek
Kısa metin: 先月、家族と日本へ行きました。旅館に泊まりました。写真を撮ったり、庭を見たりしました。 (Sengetsu, kazoku to Nihon e ikimashita. Ryokan ni tomarimashita. Shashin o tottari, niwa o mitari shimashita.) Türkçesi: Geçen ay ailemle Japonya'ya gittim. Geleneksel bir Japon konaklama yerinde kaldım. Fotoğraf çektim, bahçeye baktım gibi şeyler yaptım.
3. Zaman sırası ve ulaşım
Anlatımın anlaşılır olması için olayları zaman sırasına göre yaz. 朝 (asa) sabah, 昼 (hiru) öğle, 夜 (yoru) gece anlamına gelir. Geçmiş bir zamanda iki eylemi bağlamak için ～て、それから～ (te, sorekara) yapısı kullanılabilir. Bu yapıda eylemler birbirine bağlanır ve çoğu zaman ilk eylemden sonra ikinci eylem gelir.
Bir deneyimi daha genel biçimde anlatmak için ～たことがあります (ta koto ga arimasu) kalıbı kullanılır. Bu kalıp, hayatında en az bir kez bir şeyi yapmış olmayı anlatır. Örneğin 新幹線に乗ったことがあります。 (Shinkansen ni notta koto ga arimasu.) hızlı trene binmişliğim var demektir. Belirli bir günü anlatırken ise doğrudan 乗りました (norimashita) denir.
Örnek
Sıralı örnek: 朝、駅へ行きました。それから、電車に乗って、海を見ました。昼、駅で昼ご飯を食べました。 (Asa, eki e ikimashita. Sorekara, densha ni notte, umi o mimashita. Hiru, eki de hirugohan o tabemashita.) Türkçesi: Sabah istasyona gittim. Sonra trene binip denizi gördüm. Öğlen istasyonda öğle yemeği yedim.
4. Duyguları ve ayrıntıları ekleme
Yalnızca nerede ve ne yaptığını değil, nasıl hissettiğini de söyle. 楽しかったです (tanoshikatta desu) eğlenceliydi, きれいでした (kirei deshita) güzeldi ve おいしかったです (oishikatta desu) lezzetliydi anlamına gelir. Bir etkinliği beğenmediğini söylemek için 楽しくなかったです (tanoshiku nakatta desu) diyebilirsin.
Anlatımına küçük bir ayrıntı eklemek metni kişiselleştirir. Örneğin denizin rengini, yediğin yemeği veya kaldığın yerin bahçesini anlatabilirsin. とても (totemo) çok, 少し (sukoshi) biraz ve きれいな (kirei na) güzel gibi sözcükler anlatımı zenginleştirir. きれいな (kirei na) biçimi bir ismin önünde kullanılır; örneğin きれいな庭 (kirei na niwa) güzel bahçe demektir. Ancak A2 düzeyinde kısa ve açık cümleler kurmak daha doğrudur.
Örnek
Duygulu örnek: 旅館の庭はとてもきれいでした。折り紙をしました。楽しかったです。 (Ryokan no niwa wa totemo kirei deshita. Origami o shimashita. Tanoshikatta desu.) Türkçesi: Konaklama yerinin bahçesi çok güzeldi. Origami yaptım. Eğlenceliydi.
5. Yazma ve sözlü anlatma
Kendi deneyimini yazarken üç parçalı bir plan kullanabilirsin: başlangıçta zaman ve yer, gelişmede iki veya üç etkinlik, sonuçta duygu ve kısa değerlendirme. Başlangıç için 先週、北海道へ行きました。 (Senshū, Hokkaidō e ikimashita.) gibi bir cümle yaz. Sonuçta また行きたいです。 (Mata ikitai desu.) diyerek tekrar gitmek istediğini söyleyebilirsin.
Sözlü anlatımda önce yavaş konuş, cümleler arasında kısa duraklamalar yap ve önemli kelimeleri vurgula. どうでしたか。 (Dō deshita ka.) sorusuna とても楽しかったです。 (Totemo tanoshikatta desu.) diye cevap verebilirsin. Telaffuz ipucu olarak りょ (ryo) sesini iki ayrı heceye bölmeden söyle; 旅館 (ryokan) sözcüğü Türkçede yaklaşık olarak 'ryokan' gibi duyulur. Uzun sesleri acele etmeden uzatmak anlaşılmayı kolaylaştırır.
Örnek
Tam örnek: 去年の夏、家族と海の近くへ行きました。港のカフェではがきを書きました。それから、旅館に泊まり、お土産を買いました。海がきれいで、とても楽しかったです。また行きたいです。 (Kyonen no natsu, kazoku to umi no chikaku e ikimashita. Minato no kafe de hagaki o kakimashita. Sorekara, ryokan ni tomari, omiyage o kaimashita. Umi ga kirei de, totemo tanoshikatta desu. Mata ikitai desu.) Türkçesi: Geçen yaz ailemle deniz kenarına gittim. Liman kafesinde kartpostal yazdım. Sonra konaklama yerinde kaldım ve hediyelik eşya aldım. Deniz güzeldi ve çok eğlendim. Tekrar gitmek istiyorum.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her geçmiş cümlede mutlaka özne olarak 私は (watashi wa) kullanılmalıdır. Doğrusu: Japoncada özne bağlamdan anlaşılıyorsa söylenmeyebilir. Art arda gelen cümlelerde 行きました (ikimashita) demek yeterli olabilir; sürekli 私は (watashi wa) kullanmak doğal olmayabilir.
- Yanlış: ました (mashita) bütün geçmiş zaman cümlelerinde fiile aynen eklenir. Doğrusu: Fiilin biçimi değişir. Örneğin 行く (iku) sözcüğü 行きました (ikimashita), 食べる (taberu) sözcüğü 食べました (tabemashita) olur. Bu nedenle fiilin sözlük biçimini ve geçmiş biçimini birlikte öğrenmek gerekir.
- Yanlış: たことがあります (ta koto ga arimasu) yalnızca dün veya geçen hafta yapılan bir işi anlatır. Doğrusu: Bu kalıp belirli bir günü değil, hayat deneyimini anlatır. 日本へ行ったことがあります。 (Nihon e itta koto ga arimasu.) Japonya'ya daha önce gitmişliğim var demektir.
- Yanlış: たり～たりしました (tari-tari shimashita) bütün yapılan işleri eksiksiz listelemek zorundadır. Doğrusu: Bu kalıp birkaç örnek etkinlik verir ve listenin tamamını belirtmek zorunda değildir. Son cümlede しました (shimashita) kullanılır: 買ったり、食べたりしました。 (Kattari, tabetari shimashita.)
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, daha uzun seyahat günlüklerine ve farklı zaman bağlaçlarına genişler. Geçmişteki bir olayı anlatırken neden-sonuç ilişkisi kurmayı ve iki farklı deneyimi karşılaştırmayı öğrenebilirsin. Ayrıca kibar anlatımın yanında arkadaşlarla konuşmada kullanılan daha günlük biçimleri tanıyabilirsin. Fotoğraf, günlük veya kısa sunum gibi farklı türlerde aynı deneyimi farklı biçimlerde aktarman beklenir.
Özet
Tatil deneyimini anlatırken önce zaman ve yeri, sonra etkinlikleri, en sonunda duygunu ve değerlendirmeyi söyle. ました (mashita) geçmişte tamamlanan eylemleri, たり～たりしました (tari-tari shimashita) örnek etkinlikleri, たことがあります (ta koto ga arimasu) ise hayat deneyimlerini anlatır. Kısa, sıralı ve kişisel ayrıntılar içeren bir metin hem yazılı hem sözlü anlatımda daha anlaşılır olur.