A1 Japoncasında ülke ve meslek sözcükleri, kim olduğunu iki kısa kalıpla söylemenin temelidir: nerelisin ve nesin.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
İki tuğla: ülke ve meslek
A1 düzeyinde ilk can-do hedeflerinden biri şudur: kim olduğunu iki bilgiyle anlatabilirsin. Bu iki bilgi ülkendir ve mesleğindir. Dünyada başlangıç Japoncası (JF Standardı / Marugoto çizgisi ve klasik ilk üniteler) adı, ülkeyi ve işi yan yana koyar; çünkü tanışma bir isimle başlar, hemen ardından nerelisin ve nesin gelir. Yazı sisteminde A1’in ilk üniteleri hiragana ve katakana üzerine kuruludur. Ülke adlarının çoğu katakana, günlük mesleklerin bir kısmı hiragana ile öğrenilir; kanji bu konuda A2’de kademeli girer.
Sınıfta Türk öğrenci ile Japon öğretmen bayrakların önünde durduğunda bir dil sahnesi oynanır. Öğrenci トルコ (toruko) ve がくせい (gakusei) sözcüklerini seslendirir; öğretmen de kendi ülkesini ve mesleğini söyler. Telaffuz: トルコ (toruko) için Türkçe harflerle to-ru-ko de; Japonca r, Türkçedeki sert r gibi değildir, dil ucuyla tek vuruşluk ve d’ye yakın yumuşak bir sestir. がくせい (gakusei) için ga-ku-se-i de; ortadaki u çok kısadır, neredeyse gak-sei gibi duyulur. Bu bölümü bitirdiğinde Ben Türk’üm, öğrenciyim anlamını üç-dört sözcükle kurabilirsin.
Örnek
Somut sahne. Öğrenci: わたしは トルコじん です (watashi wa torukojin desu) Ben Türk’üm. がくせい です (gakusei desu) Öğrenciyim. Öğretmen: わたしは にほんじん です (watashi wa nihonjin desu) Ben Japon’um. せんせい です (sensei desu) Öğretmenim.
Ülke adları: katakana defteri
Yabancı ülke adları modern Japoncada katakana ile yazılır. Bu, yabancı sözcüğü görsel olarak ayırmak için yerleşmiş bir yazım geleneğidir; A1’de işin kanji ezberlemek değil, sesi yazıya eşlemektir. Türkiye’nin adı トルコ (toruko) biçimindedir. Japonya bu düzeyde hiragana ile にほん (nihon) olarak öğrenilir. Spor karşılaşmalarında duyabileceğin にっぽん (nippon) aynı ülkenin daha vurucu okunuşudur; A1’de önce にほん (nihon) yeter. Sık ülke adları: アメリカ (amerika) Amerika Birleşik Devletleri, ドイツ (doitsu) Almanya, フランス (furansu) Fransa, イギリス (igirisu) İngiltere, ちゅうごく (chuugoku) Çin, かんこく (kankoku) Kore. Telaffuz: アメリカ (amerika) a-me-ri-ka; vurgu hecelere eşit dağılır, Türkçedeki gibi son heceye binmez.
Kalıp kısadır. わたしの くに は トルコ です (watashi no kuni wa toruko desu) Benim ülkem Türkiye’dir. Soru: くに は どこ ですか (kuni wa doko desu ka) Ülken neresi? Cevap: トルコ です (toruko desu) Türkiye. Harita etkinliğinde öğrenci Türkiye’yi gösterip adı seslendirirken öğretmen tahtaya katakana ile トルコ (toruko) yazar; kulak ile göz böyle birleşir. Somut olay: konuk öğrenciye önce şehir değil ülke gösterilir, çünkü A1’de şehir adından önce ülke adı yeterlidir. Hedef: ülke adını tanır, doğru kalıpla söylersin.
Örnek
Tahta alıştırması. Soru: くに は どこ ですか (kuni wa doko desu ka) Cevap 1: トルコ です (toruko desu) Cevap 2: にほん です (nihon desu) Cevap 3: ドイツ です (doitsu desu)
Milliyet: じん eki
Ülke adı ile o ülkeden biri olmak sık sık じん (jin) ekiyle yapılır. トルコ (toruko) artı じん (jin) eşittir トルコじん (torukojin) Türk kişi. にほんじん (nihonjin) Japon, アメリカじん (amerikajin) Amerikalı, ドイツじん (doitsujin) Alman. Telaffuz: じん (jin) Türkçedeki cin sözcüğündeki c gibidir; jandarmadaki ince ve hışırtılı j gibi değildir. Türkçe harflerle toruko-cin değil, toruko artı cin sesi: torukocin diye değil, toruko-cin (cami’deki c) diye düşün. Duvar köşesindeki Türk ve Japon bayraklarının altında isim kartları varsa kartta adın yanında milliyet durur: biri トルコじん (torukojin), diğeri にほんじん (nihonjin).
Cümle kalıbı: わたしは トルコじん です (watashi wa torukojin desu) Ben Türk’üm. Bu cümle Ben Türkiye’yim demez; kişi olduğunu じん (jin) ile işaret eder. Karışan nokta: トルコ です (toruko desu) ülkeyi söyler, トルコじん です (torukojin desu) milliyeti söyler. CEFR A1 can-do: milliyetini tek kalıpla söyleyebilir, başkasının milliyetini aynı kalıpta anlayabilirsin. Türk insanı diye uzun cümle kurmana gerek yoktur; ek kısa, cümle kısa, nezaket です (desu) ile gelir.
Örnek
Kart okuma. Kart A: トルコじん (torukojin) Kart B: にほんじん (nihonjin) Cümle: わたしは トルコじん です (watashi wa torukojin desu)
Meslek sözcükleri: がくせい ve arkadaşları
A1 meslek listesi kısadır çünkü amaç özgeçmiş değil, tanışmadır. En sık sözcük がくせい (gakusei) öğrencidir; ortaöğretimde senin varsayılan sözcüğün budur. Öğretmen せんせい (sensei), doktor いしゃ (isha), mühendis yabancı kökenli olduğu için katakana ile エンジニア (enjinia), şirkette çalışan かいしゃいん (kaishain) biçimindedir. Telaffuz: せんせい (sensei) sen-se-i, iki e ayrı duyulur, sensey diye kaydırılmaz. いしゃ (isha) i-şa. エンジニア (enjinia) en-ci-ni-a; buradaki j yine Türkçedeki c sesidir. Dünyada bu liste ilk derslerde ben öğrenciyim / ben öğretmenim rol oyunu için seçilir; doktor ve mühendis kıyafetiyle canlandırma da bu yüzden sınıfta sık görülür.
Kalıp yine です (desu) üzerinedir. わたしは がくせい です (watashi wa gakusei desu) Ben öğrenciyim. Soru: しごと は なん ですか (shigoto wa nan desu ka) Mesleğin nedir? Öğrenciysen cevap がくせい です (gakusei desu) olur. Somut sahne: iki öğrenci önlük ve baretle durur; biri いしゃ です (isha desu), diğeri エンジニア です (enjinia desu) der. Kendin için さん (san) ekleme. がくせいさん です (gakuseisan desu) A1’de yanlıştır; さん (san) başkasına saygı içindir. Türkçedeki -yim Japoncada fiil çekimi değil, ad artı です (desu) ile kurulur.
Örnek
Rol kartı. Soru: しごと は なん ですか (shigoto wa nan desu ka) Öğrenci: がくせい です (gakusei desu) Doktor rolü: いしゃ です (isha desu) Mühendis rolü: エンジニア です (enjinia desu)
Kısa diyalog: nereden ve ne iş
CEFR A1 can-do’nun diyalog hali şudur: yavaş ve net konuşulduğunda nereli olduğunu ve ne iş yaptığını sorabilir ve cevaplayabilirsin. İki kalıp yeter. Birinci: どこから きましたか (doko kara kimashita ka) Nereden geldin? Cevap: トルコから きました (toruko kara kimashita) Türkiye’den geldim. Telaffuz: きました (kimashita) ki-ma-şi-ta; ş, iş’teki ş’dir. İkinci: しごと は なん ですか (shigoto wa nan desu ka) ve がくせい です (gakusei desu). Pasaport tutan iki öğrenci bu iki bilgiyi görselleştirir: pasaportta ülke vardır, ağızda meslek vardır. Günlük hayatta aynı iskelet hostelde, kulüp odasında ve karşılama masasında tekrar eder.
Örnek diyalog, yavaş tempo. A: こんにちは (konnichiwa) Merhaba. B: こんにちは (konnichiwa) Merhaba. A: くに は どこ ですか (kuni wa doko desu ka) Ülken neresi? B: トルコ です (toruko desu) Türkiye. わたしは トルコじん です (watashi wa torukojin desu) Ben Türk’üm. A: しごと は なん ですか (shigoto wa nan desu ka) Mesleğin nedir? B: がくせい です (gakusei desu) Öğrenciyim. A: わたしも がくせい です (watashi mo gakusei desu) Ben de öğrenciyim. Yeni parça も (mo) de/da anlamındadır; A1’de ben de demek için yeter. Ezberlenecek uzun metin yoktur; üç cümlelik bir iskelet vardır.
Örnek
Pasaport çifti. A: どこから きましたか (doko kara kimashita ka) B: トルコから きました (toruko kara kimashita) A: がくせい ですか (gakusei desu ka) B: はい、がくせい です (hai, gakusei desu) Evet, öğrenciyim.
Türkçe kaynaklı tuzaklar ve telaffuz
Türkçe kaynaklı hataların çoğu sözcük ezberinden değil, cümle iskeletini Türkçeden taşırmaktan doğar. Türkçe Ben öğrenciyim’de kişi eki fiilin içindedir; Japoncada kişi わたしは (watashi wa) ile, meslek ayrı bir ad olarak がくせい (gakusei) ile durur, cümleyi です (desu) kapatır. Gakusei watashi sırası yanlıştır. İkinci tuzak: ülke ile milliyeti karıştırmak. トルコ です (toruko desu) ülke bağlamındadır; Ben Türk’üm için トルコじん です (torukojin desu) gerekir. Üçüncü: katakana-hiragana karışması. トルコ (toruko) katakana ile yazılır; hiragana とるこ (toruko) A1 defterinde istenmez. Dördüncü: です (desu) unutulması. A1 cümlesi çıplak adla bitmez.
Telaffuzda üç nokta Türkçe kulağı yanıltır. Japonca r, トルコ (toruko) içinde tek vuruşluktur. がくせい (gakusei) içindeki u düşmeye yakın kısadır. じん (jin) Türkçedeki cin gibi c ile sesletilir. Sınıfta yüksek sesle şu üçlüyü tekrarla: トルコ (toruko), トルコじん (torukojin), がくせい です (gakusei desu). Katakana yabancı adlar için modern yazıda standartlaşmıştır; A1 defterin bu geleneğin sade hâlidir. Bir sonraki derste aynı kalıba adını ve memnun oldum ifadesini ekleyeceksin; şimdi hedef ülke ve mesleği hatasız bitirmektir.
Örnek
Düzeltme. Yanlış iskelet: watashi gakusei. Doğru: わたしは がくせい です (watashi wa gakusei desu) Yanlış milliyet: yalnız トルコ です (toruko desu) Doğru milliyet: トルコじん です (torukojin desu)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Ben Türk’üm demek için yalnız トルコ です (toruko desu) yeter. Doğrusu: Bu kalıp ülkeyi söyler. Milliyet için トルコじん です (torukojin desu) gerekir.
- Yanlış: わたし がくせい (watashi gakusei) gibi parçasız dizmek, Türkçe ben öğrenciyim sırasını taşırmak. Doğrusu: A1 iskeleti わたしは がくせい です (watashi wa gakusei desu) biçimindedir; は (wa) ve です (desu) düşmez.
- Yanlış: がくせい (gakusei) sözcüğünü Türkçe -ey ile gakusey diye kaydırmak. Doğrusu: Dört mora vardır: ga-ku-se-i. Son i duyulur, sensey/gakusey kayması yapılmaz.
- Yanlış: Kendinden söz ederken がくせいさん (gakuseisan) demek. Doğrusu: さん (san) başkasına saygıdır. Kendi mesleğin çıplak ad artı です (desu) ile söylenir.
- Yanlış: Türkiye’yi hiragana とるこ (toruko) yazmak. Doğrusu: Yabancı ülke adı katakana ile トルコ (toruko) yazılır; bu A1’in yazı kuralıdır.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta (A2) aynı konu kanji ile genişler: ülke ve meslek artık yalnız kana değil, kademeli kanji olarak da okunur. Şehir adları, memleket kalıbı ve işi yapmak anlamındaki daha uzun meslek cümleleri eklenir; doktor, mühendis, öğrenci listesi uzar. Kendini tanıtma üç cümlelik iskeletten kısa bir paragrafa çıkar. A1’de hedef hâlâ aynıdır: トルコじん (torukojin) ve がくせい (gakusei) hatasız bitsin ki A2 tuğlaları üzerine konabilsin.
Özet
A1’de ülke katakana/hiragana adıyla, milliyet じん (jin) ekiyle, meslek kısa bir ad artı です (desu) ile söylenir. トルコ (toruko) ülke, トルコじん (torukojin) kişi, がくせい (gakusei) senin varsayılan işin. Türkçe kişi ekini ve r/j seslerini taşırmadan bu üç kalıbı kurabilirsen tanışmanın ilk yarım dakikası tamamdır.