Japoncada günlük rutini anlatmak için gün dilimlerini ve kibar fiil biçimlerini birlikte kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Gün dilimleri: Sabah, gündüz ve gece
Japoncada sabah için あさ (asa), öğle veya gündüz için ひる (hiru), akşam ve gece için よる (yoru) sözcükleri kullanılır. Bu sözcükler, bir olayın ne zaman gerçekleştiğini belirtmeye yardım eder. İlk aşamada bu kelimeleri hiragana ile tanımak ve doğru telaffuz etmek önemlidir.
Türkçe konuşan öğrenciler あさ (asa) sözcüğünü genellikle iki kısa heceyle, “asa” şeklinde okuyabilir. ひる (hiru) yaklaşık “hiru”, よる (yoru) ise “yoru” diye söylenir. Japoncada sesleri açık ve dengeli söylemeye çalışmak önemlidir; kelimenin sonundaki sesi gereksiz yere uzatmamaya dikkat edilir.
Örnek
あさです。 (Asa desu.) — Sabahtır. よるです。 (Yoru desu.) — Gecedir. Somut durumda sınıfın penceresinden güneş doğarken dışarı bakıp あさです。 (Asa desu.) diyebilirsiniz.
2. Uyanmak ve yataktan kalkmak: おきます
おきます (okimasu) fiili günlük rutin içinde “uyanmak” veya “yataktan kalkmak” anlamında kullanılır. Bu fiil kibar ve olumlu bir biçimdedir; öğretmenle, yeni tanıştığınız biriyle veya sınıf arkadaşınızla konuşurken kullanılabilir. Japoncada fiilin sonundaki ます (masu) bölümü, başlangıç düzeyinde sık karşılaşılan kibar anlatım biçimidir.
おきます (okimasu) sözcüğünü söylerken “o-ki-ma-su” gibi dört açık bölüm hissedebilirsiniz. Son bölümdeki す (su) sesi bazı konuşmalarda çok hafif duyulabilir; ancak başlangıçta bu sesi tamamen atlamadan söylemek daha güvenlidir. Fiilin başındaki お (o) sesini Türkçedeki “o” gibi, き (ki) sesini de “ki” gibi okuyun.
Örnek
Bir öğrenci sabah yataktan kalktığında şöyle söyleyebilir: あさ、おきます。 (Asa, okimasu.) — Sabah uyanırım. Burada あさ (asa) zaman dilimini, おきます (okimasu) ise yapılan eylemi gösterir.
3. Günlük rutindeki başka fiiller
Günlük rutini anlatırken tek bir fiille sınırlı kalmayız. Kahvaltı yapmak için あさごはんを たべます (asagohan o tabemasu), su içmek için みずを のみます (mizu o nomimasu), diş fırçalamak için はを みがきます (ha o migakimasu) ve uyumak için ねます (nemasu) denebilir. Bu örneklerde を (o), yapılan işten etkilenen şeyi göstermeye yardım eder.
Başlangıç düzeyinde her fiili sözlük biçimiyle değil, kibar biçimiyle öğrenmek yararlıdır. たべます (tabemasu) “yerim”, のみます (nomimasu) “içerim”, みがきます (migakimasu) “fırçalarım” ve ねます (nemasu) “uyurum” anlamındadır. Türkçede özne çoğu zaman söylenmese de Japoncada da özne bağlamdan anlaşılabilir; bu nedenle her cümlede “ben” demek zorunlu değildir.
Örnek
Bir öğrencinin sabah rutini şöyle olabilir: あさ、おきます。あさごはんを たべます。はを みがきます。 (Asa, okimasu. Asagohan o tabemasu. Ha o migakimasu.) — Sabah uyanırım. Kahvaltı yaparım. Dişlerimi fırçalarım. Bu, resimdeki kahvaltı ve diş fırçalama anlarını aynı günlük rutin içinde düşünmenizi sağlar.
4. Saat söylemek ve cümle kurmak
Belirli bir saatte yapılan işi anlatmak için saatten sonra に (ni) parçacığı kullanılabilir. Örneğin しちじに おきます (shichiji ni okimasu) “saat yedide uyanırım” demektir. Saat adlarını öğrenirken önce birkaç temel örneği kullanmak yeterlidir: ろくじ (rokuji) altı, しちじ (shichiji) yedi, はちじ (hachiji) sekiz anlamına gelir.
Gün dilimi ile saat aynı cümlede de bulunabilir. あさ しちじに おきます (Asa shichiji ni okimasu.) cümlesi “Sabah saat yedide uyanırım” anlamına gelir. Türkçe kaynaklı yaygın bir hata, に (ni) parçacığını her kelimenin arasına koymaktır; burada yalnızca belirli zamanı göstermek için saatten sonra kullanılır.
Örnek
Günlük planınızda 07.00 yazıyorsa cümle şöyle kurulabilir: あさ しちじに おきます。 (Asa shichiji ni okimasu.) — Sabah saat yedide uyanırım. Soru-cevap biçimi: なんじに おきますか。 (Nanji ni okimasu ka.) — Saat kaçta uyanırsın? しちじに おきます。 (Shichiji ni okimasu.) — Saat yedide uyanırım.
5. Kısa diyalogla günlük rutini anlatma
Bu tür soru cümlelerinin sonunda か (ka) bulunur. なんじに おきますか。 (Nanji ni okimasu ka.) sorusuna bir saat ve おきます (okimasu) fiiliyle cevap verilebilir. Bu yapı, sınıfta eşli konuşma çalışması yapmak için uygundur; bir öğrenci sorar, diğer öğrenci kendi gerçek rutinine göre cevap verir.
Diyalog çalışırken önce anlamı, sonra sesleri, en son da hızı çalışın. Cümleleri tek tek ve anlaşılır biçimde söylemek, hızlı söylemeye çalışmaktan daha önemlidir. Japoncada soru sonundaki か (ka) yükselen bir tonla söylenebilir; cevap cümlesinde ise son ses daha sakin biçimde tamamlanır.
Örnek
A: あさ なんじに おきますか。 (Asa nanji ni okimasu ka.) — A: Sabah saat kaçta uyanırsın? B: あさ しちじに おきます。 (Asa shichiji ni okimasu.) — B: Sabah saat yedide uyanırım. A: あさごはんを たべますか。 (Asagohan o tabemasu ka.) — A: Kahvaltı yapar mısın? B: はい、たべます。 (Hai, tabemasu.) — B: Evet, yaparım.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: おきます (okimasu) yalnızca “ayağa kalkmak” demektir; uyanmak için kullanılamaz. Doğrusu: おきます (okimasu) günlük rutin bağlamında uyanmak ve yataktan kalkmak anlamlarında kullanılabilir. Başlangıç düzeyinde bu iki anlamı birlikte öğrenmek uygundur.
- Yanlış: あさ (asa) “sabah saat yedide” demektir. Doğrusu: あさ (asa) yalnızca “sabah” anlamındaki gün dilimidir. “Sabah saat yedide” demek için あさ しちじに (asa shichiji ni) denir.
- Yanlış: Saat söylerken fiilden sonra に (ni) getirilir: おきますに (okimasu ni). Doğrusu: Zamanı gösteren に (ni) parçacığı saatten sonra gelir: しちじに おきます (shichiji ni okimasu). Fiilin sonuna eklenmez.
- Yanlış: おきます (okimasu) ve おきました (okimashita) aynı zamandır. Doğrusu: Bu ünitede kullanılan おきます (okimasu), bağlama göre genel alışkanlık, şimdiki zaman veya gelecek zaman anlatabilir. おきました (okimashita) geçmişte “uyandım” anlamına gelir ve daha sonraki bir konudur.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta günlük rutin konusu, geçmiş zaman ve bağlama göre gelecek zaman anlatımıyla genişletilir. Öğrenciler “Dün saat yedide uyandım” veya “Yarın saat sekizde kalkacağım” gibi cümleler kurmayı öğrenir. Ayrıca fiillerin farklı kibar biçimleri, olumsuz cümleler ve daha ayrıntılı saat ifadeleri çalışılır. Bu temel ünitede öğrenilen あさ (asa), しちじ (shichiji) ve おきます (okimasu) yapıları, bu yeni cümlelerin temelini oluşturur.
Özet
Japoncada あさ (asa) “sabah”, ひる (hiru) “gündüz” ve よる (yoru) “gece” anlamına gelir. おきます (okimasu) uyanmak veya yataktan kalkmak için kullanılan kibar bir fiildir; saat belirtirken saatten sonra に (ni) gelebilir. あさ しちじに おきます。 (Asa shichiji ni okimasu.) cümlesi “Sabah saat yedide uyanırım” demektir.