Japoncada günlük rutinleri anlatmak için まいにち (mainichi) sözcüğünü, zaman ifadelerini ve temel eylem kalıplarını düzenli biçimde kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Her gün yapılan işleri söylemek
Japoncada “her gün” demek için まいにち (mainichi) sözcüğünü kullanırız. Bu sözcük cümlenin başında ya da özne ile eylem arasında bulunabilir. Örneğin まいにち、はを みがきます。 (Mainichi, ha o migakimasu.) cümlesi “Her gün dişlerimi fırçalarım.” anlamına gelir.
Bu derste “diş” sözcüğü hiragana ile は (ha) olarak yazılır; ancak bu cümlede nesne belirteci olarak kullanılan を “o” diye okunur. “Dişlerimi fırçalamak” için はを みがきます (ha o migakimasu) kalıbını öğrenebiliriz. Buradaki みがきます (migakimasu) “fırçalarım” demektir. Türkçe konuşan öğrenciler bazen は (ha) hecesini her zaman “ha” diye okur; bu cümledeki ikinci işaret, yani を, “o” diye okunur.
Örnek
まいにち、はを みがきます。 (Mainichi, ha o migakimasu.) — Her gün dişlerimi fırçalarım. まいにち、みずを のみます。 (Mainichi, mizu o nomimasu.) — Her gün su içerim.
2. Sabah hazırlığını anlatmak
Bir eylemi kibar ve temel biçimde anlatmak için Japoncada fiilin ます (masu) biçimi sık kullanılır. “Giyinmek” için ふくを きます (fuku o kimasu) diyebiliriz. Bu ifade “giysi giyerim” anlamındadır. Okul üniforması için せいふく (seifuku) sözcüğünü kullanarak せいふくを きます。 (Seifuku o kimasu.) cümlesini kurarız.
Rutin anlatırken eylemleri sıralamak için それから (sorekara) sözcüğü kullanılabilir. Anlamı “ondan sonra”dır. Cümleleri kısa tutmak A1 düzeyinde daha doğaldır: önce uyanma, sonra diş fırçalama, ardından giyinme. Japoncada kişi çoğu zaman söylenmez; ます (masu) biçimi kişiyi değil, kibar anlatımı gösterir. Eylemi kimin yaptığı bağlamdan anlaşılabilir.
Telaffuzda きます (kimasu) sözcüğünü “ki-mas” biçimine yakın söyleyebiliriz; sonundaki “u” çok hafif duyulabilir. せいふく (seifuku) ise yaklaşık “seefuku” diye okunur. Ancak yazılışta uzun ünlüleri ve heceleri atlamamak gerekir.
Örnek
あさ、せいふくを きます。それから、がっこうへ いきます。 (Asa, seifuku o kimasu. Sorekara, gakkou e ikimasu.) — Sabah üniforma giyerim. Ondan sonra okula giderim.
3. Kahvaltı rutinini söylemek
Sabah demek için あさ (asa), kahvaltı demek için あさごはん (asagohan) sözcüklerini kullanırız. “Kahvaltı yaparım” anlamında あさごはんを たべます (asagohan o tabemasu) deriz. Buradaki たべます (tabemasu) “yerim” anlamındadır. Süt ise ぎゅうにゅう (gyuunyuu) sözcüğüyle anlatılır.
Japoncada nesneden sonra çoğu zaman を (o) belirteci gelir. Bu belirteç, eylemin nesnesini gösterir: パンを たべます (pan o tabemasu), “ekmek yerim”; みずを のみます (mizu o nomimasu), “su içerim.” Bu yapı, eylemden önce nesnenin ve nesne belirtecinin geldiğini gösterir.
Kahvaltı sırasında bir şey hazırlamaktan söz etmek için A1 düzeyinde basit cümleler kurabiliriz. “Süt hazırlarım” demek için ぎゅうにゅうを じゅんびします (gyuunyuu o junbi shimasu) kullanılabilir. Günlük rutin, kusursuz ve uzun cümlelerden çok, doğru sıraya konmuş kısa cümlelerle anlatılır.
Örnek
まいあさ、あさごはんを たべます。ぎゅうにゅうを のみます。 (Maiasa, asagohan o tabemasu. Gyuunyuu o nomimasu.) — Her sabah kahvaltı yaparım. Süt içerim. まいあさ (maiasa) “her sabah” demektir.
4. Rutin cümlesinin temel yapısı
En temel rutin cümlesi şu sırayla kurulabilir: zaman ifadesi + konu veya nesne + eylem. Örneğin まいにち、ほんを よみます。 (Mainichi, hon o yomimasu.) cümlesi “Her gün kitap okurum.” demektir. Burada ほん (hon) “kitap”, よみます (yomimasu) ise “okurum” anlamındadır.
Bir kişinin rutinini sormak için まいにち、なにを しますか。 (Mainichi, nani o shimasu ka.) diyebiliriz. Anlamı “Her gün ne yaparsın?”dır. Cevap olarak べんきょうします。 (Benkyou shimasu.) — “Ders çalışırım.” denebilir. Soru cümlesinin sonunda bulunan か (ka), cümleyi soru yapar.
Kısa bir diyalog günlük konuşma için yararlıdır. まいにち、なんじに おきますか。 (Mainichi, nanji ni okimasu ka.) — “Her gün saat kaçta kalkarsın?” ろくじに おきます。 (Rokuji ni okimasu.) — “Saat altıda kalkarım.” Buradaki に (ni), belirli bir zamanı belirtir.
Örnek
A: まいにち、なにを しますか。 (Mainichi, nani o shimasu ka.) — Her gün ne yaparsın? B: まいにち、がっこうへ いきます。 (Mainichi, gakkou e ikimasu.) — Her gün okula giderim.
5. Okuldan eve dönüş ve akşam rutini
Okuldan eve dönmek için がっこうから いえへ かえります (gakkou kara ie e kaerimasu) kalıbını kullanabiliriz. Bu ifade “okuldan eve dönerim” demektir. から (kara) “-den/-dan”, へ (e) ise yön anlamı verir. へ (e) yazıldığı hâlde “he” değil, “e” diye okunur.
Akşam rutinini anlatırken ばん (ban) veya よる (yoru) sözcüklerinden yararlanabiliriz. “Akşam yemek yerim” cümlesi ばんごはんを たべます。 (Bangohan o tabemasu.) şeklindedir. “Ödev yaparım” demek için しゅくだいを します。 (Shukudai o shimasu.) deriz. Böylece sabah, okul ve akşam bölümlerini birbirine bağlayabiliriz.
Rutin anlatırken her cümlede まいにち (mainichi) sözcüğünü tekrarlamak zorunlu değildir. İlk cümlede zaman belirttikten sonra sonraki kısa cümlelerde eylemleri sıralayabiliriz. Ancak yeni başlayanlar için sözcüğü birkaç cümlede tekrar etmek, anlamı açık ve düzenli tutmaya yardımcı olur.
Örnek
まいにち、がっこうから いえへ かえります。それから、しゅくだいを します。ばんごはんを たべます。 (Mainichi, gakkou kara ie e kaerimasu. Sorekara, shukudai o shimasu. Bangohan o tabemasu.) — Her gün okuldan eve dönerim. Ondan sonra ödev yaparım. Akşam yemeği yerim.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: まいにち (mainichi) sözcüğü “bugün” demektir. Doğrusu: Doğrusu, まいにち (mainichi) “her gün” demektir. “Bugün” için きょう (kyou) kullanılır.
- Yanlış: Japoncada cümle, Türkçedeki gibi önce özne, sonra fiil sırasıyla kurulur. Doğrusu: Japoncada fiil genellikle cümlenin sonunda bulunur. Örneğin パンを たべます。 (Pan o tabemasu.) “Ekmek yerim.” anlamına gelir.
- Yanlış: は (ha) her zaman “ha”, へ (he) her zaman “he” diye okunur. Doğrusu: Belirteç olarak kullanılan は (wa) “wa” diye okunur. Yön belirteci へ (e) ise “e” diye okunur.
- Yanlış: Her cümlede mutlaka “ben” anlamındaki özne söylenmelidir. Doğrusu: Japoncada özne bağlamdan anlaşılıyorsa söylenmeyebilir. まいにち、べんきょうします。 (Mainichi, benkyou shimasu.) cümlesi “Her gün ders çalışırım.” anlamına gelebilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta rutin anlatımı daha ayrıntılı saatler, hafta günleri ve sıklık ifadeleriyle genişleteceksin. ときどき (tokidoki) “bazen”, いつも (itsumo) “her zaman” ve あまり (amari) “pek” gibi sözcüklerle eylemlerin ne sıklıkta yapıldığını anlatabileceksin. Ayrıca olumlu ve olumsuz biçimleri karşılaştırarak たべません (tabemasen) gibi “yemem” ifadelerini öğreneceksin. A2 düzeyinde günlük programlarla ilgili bazı kanjiler de yavaş yavaş kullanılmaya başlanabilir.
Özet
Japoncada günlük rutinleri anlatırken まいにち (mainichi) sözcüğü “her gün” anlamında kullanılır. Temel cümlelerde nesne genellikle を (o) ile, zaman ve yön ifadeleri ise に (ni), へ (e) ve から (kara) ile gösterilir. Kısa cümleleri それから (sorekara) sözcüğüyle sıralayarak sabahtan akşama uzanan anlaşılır bir rutin anlatımı oluşturabilirsin.