Günlük rutinimizi ve ev işlerini İtalyanca anlatırken dönüşlü fiilleri, saat ifadelerini ve zaman sıralamasını doğru kullanırız.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Sabah rutini: uyanmak ve güne başlamak
İtalyancada günlük rutin anlatırken bazı fiiller dönüşlü kullanılır. Örneğin svegliarsi (uyanmak), alzarsi (yataktan kalkmak) ve lavarsi (yıkanmak) fiilleridir. Bu fiillerde kişi zamirine göre küçük bir dönüşlülük sözcüğü kullanılır: mi (kendimi), ti (kendini), si (kendisini).
Birinci tekil kişide fiil genellikle mi ile kullanılır: Mi sveglio alle sette. (Saat yedide uyanırım.) Sabah sıralamasını anlatmak için prima (önce), poi (sonra) ve dopo (daha sonra) sözcüklerinden yararlanabiliriz. Prima mi sveglio, poi mi alzo. (Önce uyanırım, sonra yataktan kalkarım.)
Günlük alışkanlıkları anlatırken geniş zaman kullanılır. Ogni mattina (her sabah), di solito (genellikle) ve sempre (her zaman) gibi ifadeler alışkanlığın düzenli olduğunu gösterir. Alarmı kapatmak için spengo la sveglia (alarmı kapatırım), yatağı toplamak için faccio il letto (yatağı toplarım) denir.
Örnek
Örnek: Mi sveglio alle sette. Spengo la sveglia e mi alzo. Poi faccio il letto. (Saat yedide uyanırım. Alarmı kapatırım ve yataktan kalkarım. Sonra yatağımı toplarım.)
2. Saatleri söylemek ve anlamak
İtalyancada saati sormanın yaygın iki yolu vardır: Che ora è? ve Che ore sono? (Saat kaç?) Tek bir saatten söz ederken È l'una. (Saat bir.) denir; diğer saatlerde çoğul yapı kullanılır: Sono le sette. (Saat yedi.) Zaman bildiren cümlelerde çoğunlukla alle kullanılır: La lezione comincia alle otto. (Ders saat sekizde başlar.)
Dakika belirtirken saatten sonra e (ve) kullanılır. Sono le sette e un quarto. (Saat yediyi çeyrek geçiyor.) ve Sono le sette e mezza. (Saat yedi buçuk.) ifadeleri günlük konuşmada yaygındır. Daha doğrudan biçimde Sono le sette e quarantacinque. (Saat yedi kırk beş.) de denebilir.
Saatleri söylerken İtalyancada 24 saatlik kullanım da görülür; günün bölümünü belirtmek için di mattina (sabah), del pomeriggio (öğleden sonra) ve di sera (akşam) ifadeleri kullanılabilir. Örneğin Faccio i compiti alle quattro e mezza del pomeriggio. (Ödevimi öğleden sonra dört buçukta yaparım.)
Örnek
Çözümlü örnek: Resimde saat 7:45 görülüyor. İtalyanca iki doğru söyleyiş şunlardır: Sono le sette e quarantacinque. (Saat yedi kırk beş.) veya Sono le otto meno un quarto. (Saat sekize çeyrek var.)
3. Öğleden sonra plan yapmak
Günlük plan hazırlarken etkinlikleri sıraya koymak önemlidir. La mattina (sabah), a mezzogiorno (öğle vakti), il pomeriggio (öğleden sonra) ve la sera (akşam) günün bölümlerini anlatır. Alle quattro e mezza scrivo il programma. (Saat dört buçukta planı yazarım.) cümlesinde alle zaman ifadesini başlatır.
Planımızı anlatırken devo (zorundayım), voglio (istiyorum) ve posso (yapabilirim) fiillerini kullanabiliriz. Bu fiillerden sonra ikinci fiil mastar hâlinde gelir: Devo studiare. (Ders çalışmalıyım.) ve Voglio riposare. (Dinlenmek istiyorum.) Birden fazla işi bağlamak için e (ve) veya ma (ama) kullanılır.
Kısa bir günlük plan, zaman yönetimini ve rutin ile tek seferlik etkinlik arasındaki farkı gösterir. Ogni giorno studio italiano, ma oggi pulisco la cucina. (Her gün İtalyanca çalışırım ama bugün mutfağı temizlerim.) cümlesinde ogni giorno düzenli alışkanlığı, oggi ise bugünkü özel durumu anlatır.
Örnek
Somut örnek: Alle quattro e mezza scrivo il programma. Prima studio, poi pulisco la cucina e dopo riposo. (Saat dört buçukta planı yazarım. Önce ders çalışırım, sonra mutfağı temizlerim ve daha sonra dinlenirim.)
4. Ev işleri: ütü yapmak ve temizlemek
Ev işlerini anlatmak için fare (yapmak), pulire (temizlemek), lavare (yıkamak), spazzare (süpürmek) ve stirare (ütü yapmak) fiillerini öğrenebiliriz. Bazı ifadeler kelime kelime çevrilmez: fare il bucato (çamaşır yıkamak), fare il letto (yatağı toplamak) ve lavare i piatti (bulaşık yıkamak) doğal kullanımlardır.
Ev işlerini kimin yaptığını belirtmek için özne ve fiil yeterlidir: Stiro le camicie. (Gömlekleri ütülerim.) Mio fratello spazza la cucina. (Erkek kardeşim mutfağı süpürür.) Bir işi birlikte yapmayı anlatmak için Aiutiamo in casa. (Ev işlerine yardım ederiz.) denebilir.
Saat ile ev işini birleştirirken cümle yapısı oldukça basittir. Stiro alle sei e un quarto. (Saat altı çeyrekte ütü yaparım.) veya Stiro le camicie alle sei e un quarto. (Gömlekleri saat altı çeyrekte ütülerim.) denebilir. In casa (evde) ifadesi, etkinliğin yerini belirtir.
Örnek
Çözümlü örnek: Resimde saat 6:15 ve kişi ütü yapıyor. Doğal cümle: Alle sei e un quarto stiro le camicie. (Saat altı çeyrekte gömlekleri ütülerim.)
5. Akşam rutini ve kısa diyalog
Akşam rutininde cenare (akşam yemeği yemek), lavare i piatti (bulaşıkları yıkamak), guardare la televisione (televizyon izlemek) ve andare a letto (yatağa gitmek) ifadeleri kullanılabilir. Vado a letto alle dieci e mezza. (Saat on buçukta yatağa giderim.) cümlesinde andare a letto kalıbı, doğrudan “yatağa gitmek” anlamındadır.
Olumsuz cümlede fiilden önce non kullanılır. Non lavo i piatti la mattina. (Sabah bulaşıkları yıkamam.) soruya cevap verirken alle otto e mezza di sera (akşam saat sekiz buçukta) gibi ayrıntılı bir zaman ifadesi kullanılabilir.
Kısa diyaloglar, rutin ve saat ifadelerini birlikte kullanmak için yararlıdır. —Quando lavi i piatti? —Li lavo alle otto e mezza. —E dopo, che cosa fai? —Dopo leggo un libro. (—Bulaşıkları ne zaman yıkarsın? —Onları saat sekiz buçukta yıkarım. —Peki sonra ne yaparsın? —Sonra kitap okurum.) Buradaki li sözcüğü “onları” anlamında bulaşıkların yerine geçer; A2 düzeyinde bu yapıyı kalıp olarak tanımak yeterlidir.
Örnek
Somut olay: Bir öğrenci akşam yemeğinden sonra bulaşıkları yıkıyor. Alle otto e mezza lavo i piatti. Dopo guardo la televisione e vado a letto alle dieci e mezza. (Saat sekiz buçukta bulaşıkları yıkarım. Sonra televizyon izlerim ve saat on buçukta yatağa giderim.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Io sveglio alle sette. Doğrusu: “Uyanmak” dönüşlü bir fiildir; doğru kullanım Mi sveglio alle sette. (Saat yedide uyanırım.) olmalıdır. Sveglio mio fratello. (Erkek kardeşimi uyandırırım.) cümlesinde ise fiil dönüşlü değildir; çünkü kişi başka birini uyandırır.
- Yanlış: È le sette. Doğrusu: Saat bir için È l'una., diğer saatler için Sono le sette. denir. Türkçedeki tekil “saat” düşüncesini bütün saatlere aktarmak burada hataya yol açar.
- Yanlış: Alle otto e mezzo. Doğrusu: Saat ifadesi dişil ora sözcüğüyle ilişkilendirildiği için “buçuk” ifadesi mezza olur: Alle otto e mezza. (Saat sekiz buçukta.)
- Yanlış: Faccio la doccia ifadesini yanlış kabul etmek veya yalnızca Faccio una doccia ifadesinin doğru olduğunu düşünmek. Doğrusu: Faccio la doccia. (Duş alırım.) günlük ve yaygın bir kullanımdır; Faccio una doccia. (Bir duş alırım.) ifadesi de doğrudur. İtalyancada her iki kullanım da bağlama göre kullanılabilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta günlük rutin konusu, geçmişte yapılan işleri anlatan passato prossimo yapısına doğru ilerler. Öğrenciler “Dün saat yedide uyandım” gibi cümleler kurmayı ve düzenli alışkanlıkları geçmiş olaylardan ayırmayı öğrenir. Ayrıca sıklık zarfları, bağlaçlar ve daha uzun günlük metinleri kullanılabilir. Bir sonraki adım, hafta içi ve hafta sonu programını karşılaştırmak ve bir arkadaşla randevu ayarlamaktır.
Özet
Günlük rutin anlatırken mi sveglio, mi alzo ve vado a letto gibi temel ifadeleri kullanırız. Saatleri söylerken alle, e un quarto, e mezza ve meno un quarto yapılarına dikkat ederiz. Ev işlerini ve planımızı prima, poi ve dopo ile sıralayarak açık ve anlaşılır cümleler kurabiliriz.