Çocukluk anılarını İtalyanca anlatmak, A2 düzeyinde geçmişteki alışkanlıkları tekil olaylardan ayırarak kendini tanımanın en doğal yoludur.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Fotoğrafa bakmak: A2 can-do hedefi ve anının yeri
CEFR A2 öğrencisi kısa ve bildik konularda kendi geçmişini betimleyebilir, basit sorular sorabilir ve yanıtlayabilir. Dünya genelinde İtalyanca kursları çocukluk temasını A2'nin ortasına koyar; çünkü bu tema hem günlük kelimeyi hem de iki temel geçmiş anlatımını aynı sohbette birleştirir. Hedef ezber metin okumak değil şudur: bir fotoğraf hakkında konuşabilir, çocukluğunu üç-dört cümleyle anlatabilir ve dinlediğin kısa bir anıyı anlayabilirsin.
Günlük hayatta bu sahne çoğu kez mutfak masasında açılır. İtalyan evlerinde l'album di famiglia (lalbum di famiilya) hâlâ yaygındır. Büyükanne kareyi gösterir: Guarda questa foto! (Guarda kuesta foto) Bu fotoğrafa bak! Torun sorar: Chi è questa? (Ki e kuesta) Bu kim? Cevap çoğu kez şöyledir: Questa sei tu da piccola. (Kuesta sey tu da pikkola) Bu, küçükken sensin.
Kişisel anlatı, modern dil öğretiminde kalıp diyalogların yerini almıştır. CEFR belgelerinde kişisel geçmişi basit dilde anlatmak A2 can-do listesinin parçasıdır; kesin yıl ezberi gerekmez, önemli olan kullanım yeridir. Anı konuşmak dilbilgisi yarışı değil, karşıdakine kim olduğunu göstermektir. Şimdilik üç kapı cümlesi yeter: Quando ero piccolo veya Quando ero piccola (Kuando ero pikkolo / pikkola) Küçükken; Da bambino veya Da bambina (Da bambiino / bambiina) Çocukken; Una volta (Una volta) Bir keresinde.
Örnek
Nonna, chi è questa bambina? (Nonna, ki e kuesta bambiina) Nine, bu kız çocuğu kim? Sei tu, da piccola! (Sey tu, da pikkola) Küçükken sensin! Davvero? Avevo i capelli corti? (Davvero? Avevo i kapelli korti) Gerçekten mi? Saçlarım kısa mıydı? Sì, e giocavi sempre in cortile con i nonni. (Si, e cokavi sempre in kortile kon i nonni) Evet, ve her zaman avluda büyükannen ve büyükbabanla oynardın.
Mahalle, oyun ve çocukluk sözlüğü
A2 çocukluk sözlüğü ev, mahalle ve oyundan örülür; soyut felsefe cümleleri bu düzeyin dışındadır. Temel adlar şunlardır: l'infanzia (linfantsiya) çocukluk; il bambino / la bambina (il bambiino / la bambiina) erkek/kız çocuk; i bambini (i bambiini) çocuklar; i nonni (i nonni) büyükanne ve büyükbaba; i genitori (i cenitori) anne baba; il quartiere (il kuartiyere) mahalle; il cortile (il kortile) avlu. Fiiller somut kalır: giocare (coka-re) oynamak; andare in bicicletta (andare in biçicletta) bisiklete binmek; abitavo (abitavo) otururdum.
Doksanlı yılların mahalle avlusunda en sık duyulan oyun adı nascondino (naskondiino) saklambaçtır. Kalıp şudur: giocare a nascondino (coka-re a naskondiino) saklambaç oynamak. Top için giocare a pallone (coka-re a pallone) denir. Alışkanlık anlatırken fiil çoğu kez imperfetto denen geniş geçmiş görünümündedir: Da bambino giocavo a nascondino nel cortile. (Da bambiino cokavo a naskondiino nel kortile) Çocukken avluda saklambaç oynardım. Tek bir günün olayı ise ayrı bir zamana aittir; onu sonraki bölümde ayıracağız.
Sık karışan iki sözcük vardır. Giocare oyun ve spor içindir; müzik aleti için suonare (suonare) kullanılır. Bambino çocuk demektir, bebek için günlük dilde çoğu kez yine aynı söz geçer ama okul çağındaki çocuk da bambino olabilir. Cinsiyet uyumunu unutma: erkek konuşmacı da piccolo / da bambino, kız konuşmacı da piccola / da bambina der. Türkçede bu ayrım sıfatlarda bu kadar erken görünmez; İtalyancada ilk cümleden görünür.
Örnek
Nel quartiere c'era un cortile grande. (Nel kuartiyere çera un kortile grande) Mahallede büyük bir avlu vardı. Ogni pomeriggio giocavamo a nascondino. (Onyi pomericco cokavamo a naskondiino) Her öğleden sonra saklambaç oynardık. A volte andavo in bicicletta con mio fratello. (A volte andavo in biçicletta kon miyo fratello) Bazen kardeşimle bisiklete binerdim. Non giocavo mai da solo. (Non cokavo may da solo) Hiç yalnız oynamazdım.
Okul anıları: sınıf, sıra ve öğretmen
İtalyan ilkokulu günlük dilde la scuola elementare (la skuola elementare) diye anılır; kısaca le elementari (le elementari) da duyulur. Öğretmen için ilkokulda geleneksel söz il maestro / la maestra (il maestro / la maestra) iken genel söz l'insegnante (linsenyante) her düzeyde geçerlidir. Sınıf nesneleri A2'de yeter: la lavagna (la lavamya) tahta; il banco (il banko) sıra; i compagni di classe (i kompanyi di klasse) sınıf arkadaşları; i compiti (i kompiti) ödevler; la ricreazione veya l'intervallo (la rikreatsiyone / lintervalo) teneffüs.
Anı cümlesi çoğu kez mekân ve alışkanlıkla açılır. Alle elementari la maestra scriveva sulla lavagna e noi copiavamo sul quaderno. (Alle elementari la maestra skriveva sulla lavamya e noi kopiyavamo sul kuaderno) İlkokulda öğretmen tahtaya yazardı, biz deftere kopyalardık. Teneffüs için: Durante l'intervallo parlavamo nel corridoio. (Durante lintervalo parlavamo nel korridoyo) Teneffüste koridorda konuşurduk. Tek bir tamamlanmış sahne ise şöyle durur: Un giorno la maestra ha portato una radio in classe. (Un corno la maestra a portato una radio in klasse) Bir gün öğretmen sınıfa bir radyo getirdi. Alışkanlık ile tekil olayın bu yan yana duruşu, okul anılarının dilbilgisel kalbidir.
Dünyada bu sözlük fotoğraf, eski defter ve koridor sahnesiyle öğretilir; çünkü nesne görünce kelime yapışır. Il quaderno (il kuaderno) defter, la foto (la foto) fotoğraf, il ricordo (il rikordo) anı sözleri albüm sahnesine de taşınır. Türk öğrencinin sık düştüğü tuzak, her geçmiş cümleyi tek bir -di kalıbına yığmaktır. İtalyancada scriveva (skriveva) yazardı alışkanlıktır; ha scritto (a skritto) yazdı bitmiş bir iştir. Okul anısında ikisi de gerekir.
Örnek
Com'era la tua scuola elementare? (Komerra la tua skuola elementare) İlkokulun nasıldı? Era piccola, ma il cortile era grande. (Era pikkola, ma il kortile era grande) Küçüktü ama avlu büyüktü. Chi era il tuo maestro? (Ki era il tuo maestro) Öğretmenin kimdi? Si chiamava Paolo e leggeva sempre ad alta voce. (Si kyamava Paolo e lecceva sempre ad alta voçe) Adı Paolo'ydu ve her zaman yüksek sesle okurdu.
Geçmiş zaman zarfları: ne zaman, ne sıklıkta
Zarflar geçmiş cümlenin iskeletidir; fiili doğru kursan bile zaman sözcüğü yoksa dinleyen takvimi kaçırır. Nokta zamanlar A2'de şunlardır: ieri (yeri) dün; l'altro ieri (laltro yeri) evvelsi gün; la settimana scorsa (la settimena skorsa) geçen hafta; il mese scorso (il meze skorso) geçen ay; l'anno scorso (lanno skorso) geçen yıl. Çocukluk perdesini açanlar ise şunlardır: da piccolo / da piccola; da bambino / da bambina; una volta bir keresinde; allora (allora) o zaman; in quel periodo (in kuel periodo) o dönemde.
Sıklık zarfları alışkanlık anlatır ve çoğu kez imperfetto ile yürür: sempre (sempre) her zaman; spesso (spesso) sık sık; a volte (a volte) bazen; ogni giorno (onyi corno) her gün; mai (may) hiç. Olumsuz alışkanlıkta mai yalnız durmaz: Non ascoltavo mai la radio la sera. (Non askoltavo may la radio la sera) Akşamları hiç radyo dinlemezdim. Doksanlı ev sahnesinde çocuk deftere bir şeyler yazar, radyo açık durur: Da bambino, ogni sera ascoltavo la radio e scrivevo sul quaderno. (Da bambiino, onyi sera askoltavo la radio e skrivevo sul kuaderno) Çocukken her akşam radyo dinler ve deftere yazardım.
Sıra kuralı pratik tutulur. Nokta zaman çoğu kez cümlenin başındadır: Ieri ho trovato un vecchio quaderno. (Yeri o trovato un vekkyo kuaderno) Dün eski bir defter buldum. Sıklık sözcüğü fiilden sonra veya cümle başında durabilir: Giocavo sempre in cortile. veya Sempre giocavo in cortile. İlk düzen daha doğaldır. Türkçedeki bazen, sık sık, hiç sözlerinin bire bir kopyası yetmez; İtalyancada a volte iki sözcüktür, una volta ise bir keresinde anlamındadır. Karıştırma: una volta sıklık değil, tekil bir anıdır.
Örnek
Sıralı mini metin: Da piccola, ogni giorno andavo a scuola a piedi. (Da pikkola, onyi corno andavo a skuola a pyedi) Küçükken her gün okula yürüyerek giderdim. A volte ascoltavo la radio con mia madre. (A volte askoltavo la radio kon miya madre) Bazen annemle radyo dinlerdim. Una volta ho scritto una storia lunga. (Una volta o skritto una storiya lunga) Bir keresinde uzun bir hikâye yazdım. L'anno scorso ho riletto quel quaderno. (Lanno skorso o riletto kuel kuaderno) Geçen yıl o defteri yeniden okudum.
Alışkanlık mı, bitmiş olay mı: iki geçmiş kapısı
A2'de anı anlatmanın iki kapısı vardır ve ikisi de bu düzeyin içindedir. Birincisi imperfetto denen geniş geçmiş görünümüdür: çocukluk dekoru, huy ve tekrar. Çekim A2'de düzenlidir: ero, eri, era, eravamo, eravate, erano (ero, eri, era, eravamo, eravate, erano) idim...; giocavo, giocavi, giocava, giocavamo, giocavate, giocavano. İkincisi passato prossimo denen yakın/bitmiş geçmiştir: belli bir anda olup kapanan iş. Yardımcı avere veya essere artı geçmiş ortaçtır: ho trovato (o trovato) buldum; sono andato / sono andata (sono andato / andata) gittim.
Koridor sahnesi iki kapıyı yan yana koyar. Alışkanlık: Alle elementari leggevamo i quaderni nel corridoio. (Alle elementari leccevamo i kuaderni nel korridoyo) İlkokulda defterleri koridorda okurduk. Tekil olay: Ieri abbiamo trovato una vecchia foto nel quaderno. (Yeri abbiamo trovato una vekkya foto nel kuaderno) Dün defterde eski bir fotoğraf bulduk. Soru kalıpları da ayrılır. Alışkanlık: Che cosa facevi da bambino? (Ke koza façevi da bambiino) Çocukken ne yapardın? Bitmiş iş: Che cosa hai fatto ieri? (Ke koza ay fatto yeri) Dün ne yaptın? Türkçede ikisi de -di/-miş görünür; İtalyancada fiil şekli değişir.
Kısa diyalog bu ayrımı kulağa yerleştirir. Ti ricordi la scuola? (Ti rikordi la skuola) Okulu hatırlıyor musun? Sì, il corridoio era lungo e rumoroso. (Si, il korridoyo era lungo e rumoroso) Evet, koridor uzun ve gürültülüydü. E questa foto? (E kuesta foto) Ya bu fotoğraf? L'ho trovata l'anno scorso. (Lo trovata lanno skorso) Onu geçen yıl buldum. Birinci cevap dekor ve huydur, ikinci cevap kapanmış bir keşiftir. A2'de bütün incelikleri ezberlemek gerekmez; önce bu iki kapıyı karıştırmamak yeter.
Örnek
Karışık mini metin çözümü: Da bambino abitavo vicino alla scuola. alışkanlık ve dekor olduğu için abitavo. Ogni giorno incontravo i compagni nel corridoio. tekrar olduğu için incontravo. Un giorno ho perso il quaderno. tek olay olduğu için ho perso. Ieri l'ho ritrovato in una foto vecchia. dün bitmiş iş olduğu için l'ho ritrovato. Yanlış seçim metni çocukluk filmi olmaktan çıkarır, rastgele fiil yığınına çevirir.
Türkçe kaynaklı tuzaklar ve güvenli kalıplar
Birinci tuzak, Türkçedeki tek geçmiş kipini İtalyancaya taşımakdır. Türkçe küçükken saklambaç oynardım ile dün saklambaç oynadım ayrımını eklerle yapar; İtalyanca fiilin şeklini değiştirir. Giocavo a nascondino huy ve tekrardır; Ho giocato a nascondino kapanmış bir partidir. İkinci tuzak, quando piccolo demektir. Türkçe küçükken fiilsiz durabilir; İtalyanca Quando ero piccolo veya Quando ero piccola ister. Fiilsiz kalıp A2'de yanlış çalar.
Üçüncü tuzak mai sözcüğüdür. Hiç oynamazdım demek için Non giocavo mai gerekir; Giocavo mai hedef dilde bu anlamda durmaz. Dördüncü tuzak cinsiyet ve sayı uyumudur: da piccolo erkek konuşmacıya, da piccola kız konuşmacıya aittir; sono andato / sono andata aynı kuralı taşır. Beşinci tuzak sözcük sırasıdır. Scorsa settimana demek yerine la settimana scorsa denir; anno scorso çıplak durmaz, l'anno scorso olur.
Güvenli iskelet üç cümledir ve her anı konuşmasında işe yarar. Bir: dekor. Quando ero piccolo, la scuola era vicina a casa. İki: huy. Ogni giorno giocavo nel cortile con i compagni. Üç: tek kare. Una volta la maestra ha portato una radio in classe. Bu sıra hem dinleyeni kaybetmez hem de iki geçmiş kapısını doğal kullanır. Telaffuzda üç sesi erken düzelt: scuola skuola (ş değil, sku); giocare coka-re (g değil, Türkçedeki c); bambino bambiino (ince i uzar gibi durur, bambiyno değil).
Örnek
Düzeltme örneği. Yanlış iskelet: Quando piccolo, ieri giocavo a nascondino e non mai ascoltavo radio. Doğrusu: Quando ero piccolo, giocavo a nascondino nel cortile. (Kuando ero pikkolo, cokavo a naskondiino nel kortile) Küçükken avluda saklambaç oynardım. Ieri ho ascoltato una vecchia canzone alla radio. (Yeri o askoltato una vekkya kantsonne alla radio) Dün radyoda eski bir şarkı dinledim. Non ascoltavo mai la radio da solo. (Non askoltavo may la radio da solo) Hiç yalnız radyo dinlemezdim.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Küçükken her cümleyi passato prossimo ile kurmak, çünkü Türkçede hepsi -di gibi durur. Doğrusu: Tekrar, huy ve dekor için imperfetto kullanılır: Giocavo, andavo, ero. Bitmiş tek olay için passato prossimo gelir: Ho trovato, ho giocato, sono andato.
- Yanlış: Quando piccolo veya quando ben küçük kalıbını bire bir aktarmak. Doğrusu: Fiil gerekir: Quando ero piccolo / Quando ero piccola. Alternatif kapı Da bambino / Da bambina fiilsiz açılır ama quando yanına ero ister.
- Yanlış: Mai sözcüğünü Türkçe hiç gibi tek başına olumluya eklemek. Doğrusu: Mai olumsuz zincirde durur: Non giocavo mai, Non ho mai visto. Olumlu sıklık için sempre, spesso, a volte seçilir.
- Yanlış: Una volta ile a volte sözlerini aynı sanmak. Doğrusu: Una volta bir keresinde demektir ve tek olaya açılır. A volte bazen demektir ve alışkanlık sıklığıdır.
- Yanlış: La scorsa settimana ile settimana scorsa sırasını rastgele kurmak ve cinsiyeti unutmak. Doğrusu: Doğal A2 sırası la settimana scorsa, l'anno scorso şeklindedir. Konuşmacı kızsa da piccola, sono andata uyumu şarttır.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta anı cümleleri tek kare olmaktan çıkar, bağlanır. Mentre, quando, dopo ile aynı sahnede iki fiil yan yana durur: biri dekor, biri olay. Duygu ve gerekçe sözleri artar; perché ile kısa neden cümlesi B1 anlatısına taşınır. Yazılı İtalyan öykülerinde passato remoto denen uzak geçmiş de belirmeye başlar, ama konuşma dilinde hâlâ passato prossimo ve imperfetto çifti yeter. Hedef, üç cümlelik anıyı kısa bir paragrafa çevirmek ve dinlediğin bir aile hikâyesinin zaman çizgisini kaçırmamaktır.
Özet
Çocukluk anısı A2'de üç taşla kurulur: mahalle ve okul sözlüğü, geçmiş zaman zarfları, alışkanlık ile bitmiş olayın ayrımı. Quando ero piccolo, da bambina, ogni giorno ve una volta kapıları günlük sohbette fotoğraf, avlu ve sınıfı açar. Türkçenin tek geçmiş kipini kopyalamadan giocavo ile ho giocato kapılarını ayrı tutan öğrenci, gerçek bir İtalyan masasında kim olduğunu anlatabilir.