İtalyancada imperfetto, geçmişte belirli bir süre devam eden, tekrarlanan veya o dönemin arka planını oluşturan alışkanlıkları ve durumları anlatır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Imperfetto ne anlatır?
Imperfetto, geçmişte bir süre devam eden veya düzenli olarak tekrarlanan eylemleri anlatır. Türkçedeki “-yordu”, “-ardı” ve bazen “-erdi” anlamlarına yaklaşır. Örneğin küçük bir kızın çocukken evde sık sık bloklarla oynadığını anlatırken, eylemin tek bir kez mi yoksa alışkanlık olarak mı yapıldığını gösterebiliriz.
Bu zamanın önemli özelliği, eylemin başlangıcını veya bitişini öne çıkarmamasıdır. Anlatıcı, geçmişteki duruma içeriden bakar: Eylem sürüyor olabilir, düzenli olarak gerçekleşmiş olabilir ya da başka bir olay için arka plan oluşturabilir. Bu nedenle çocukluk anıları ve eski günlük yaşam anlatıları için çok kullanışlıdır.
Örnek
Da bambina giocavo spesso con i blocchi di legno. — Küçükken ahşap bloklarla sık sık oynardım. Burada giocavo, tek bir oyunu değil, geçmişte tekrarlanan bir alışkanlığı anlatır.
2. Düzenli fiillerin çekimi
-are ile biten fiillerde gövdeye genellikle -avo, -avi, -ava, -avamo, -avate, -avano ekleri gelir. -ere fiillerinde -evo, -evi, -eva, -evamo, -evate, -evano; -ire fiillerinde ise -ivo, -ivi, -iva, -ivamo, -ivate, -ivano ekleri kullanılır. Kişi zamiri çoğu zaman söylenmez, çünkü fiil eki özneyi gösterir.
Örneğin leggere fiilinin gövdesi legg- olur ve io leggevo, tu leggevi, lei leggeva biçimleri kurulur. Bir alışkanlığı belirtmek için ogni domenica, sempre, spesso ve di solito gibi zaman ifadeleri kullanılabilir. Bu ifadeler eylemin geçmişte tekrarlandığını daha açık hâle getirir.
Örnek
Ogni domenica il bambino leggeva i fumetti e la nonna lavorava a maglia. — Her pazar çocuk çizgi roman okur, büyükannesi de örgü örerdi. leggeva ve lavorava geçmişte tekrarlanan iki alışkanlığı anlatır.
3. Geçmişteki alışkanlıkları anlatma
Geçmişte düzenli olarak yapılan eylemler için imperfetto kullanılır. Ogni giorno, ogni pomeriggio, tutte le domeniche ve da bambino gibi ifadeler alışkanlık anlamını destekler. Eylemin kaç kez yapıldığı önemli değilse veya anlatıcı genel bir alışkanlıktan söz ediyorsa bu zaman uygundur.
Birden fazla kişinin alışkanlığını anlatırken her fiili özneye göre çekmek gerekir. Örneğin büyükbaba güvercinleri besler, çocuk parka gider ve arkadaşlarıyla konuşur. Bu eylemler aynı dönemde sık sık gerçekleşiyorsa hepsi imperfetto ile anlatılabilir.
Örnek
Ogni pomeriggio il nonno andava al parco e dava da mangiare ai piccioni. — Büyükbaba her öğleden sonra parka gider ve güvercinleri beslerdi. andava ve dava, geçmişte düzenli olarak yapılan eylemleri gösterir.
4. Geçmişte devam eden eylem ve arka plan
Imperfetto, geçmişte belirli bir anda sürmekte olan eylemi anlatabilir. Böyle bir kullanımda Türkçeye “-yordu” diye çevrilebilir. Örneğin çocuk annesiyle resim çiziyorken başka bir olay gerçekleşebilir; resim çizme eylemi arka planı oluşturur.
Aynı zamanda yaş, hava, saat, görünüş ve duygular gibi durumlar da çoğunlukla imperfetto ile verilir. Era pomeriggio “Öğleden sonraydı”, faceva caldo “Hava sıcaktı” ve ero felice “Mutluydum” anlamına gelir. Burada anlatıcı tamamlanmış bir olaydan çok o zamanki ortamı ve durumu tanıtır.
Örnek
Ogni pomeriggio la bambina disegnava con sua madre in cucina. — Kız her öğleden sonra annesiyle mutfakta resim çizerdi. Bir öyküde şu cümle de kurulabilir: Mentre disegnava, sua madre preparava la cena. — Resim çizerken annesi akşam yemeğini hazırlıyordu.
5. Imperfetto ve tamamlanmış olayın farkı
Geçmişte tekrarlanan veya sürmekte olan eylemler için imperfetto, belirli bir kez gerçekleşen ve tamamlanan olaylar için çoğunlukla passato prossimo kullanılır. Da bambino mangiavo il pane in cucina. cümlesi “Çocukken mutfakta ekmek yerdim” anlamındadır ve alışkanlık bildirir. Ieri ho mangiato il pane in cucina. ise “Dün mutfakta ekmek yedim” demektir ve belirli bir olayı anlatır.
Bu iki zaman aynı anlatımda birlikte kullanılabilir. Süren veya alışılmış eylem imperfetto ile arka planı verir; onu kesen ya da tamamlanan olay passato prossimo ile anlatılabilir. Ancak başlangıç düzeyinde önce şu soruyu sormak yararlıdır: Eylem alışkanlık mı, süreç mi, yoksa belirli bir kez tamamlanan olay mı?
Örnek
Ogni giorno dopo la scuola mangiavo il pane mentre mia madre preparava la salsa. — Her gün okuldan sonra annem sos hazırlarken ekmek yerdim. Ieri ho mangiato il pane molto presto. — Dün ekmeği çok erken yedim. İlk cümlede alışkanlık, ikinci cümlede tek bir tamamlanmış olay vardır.
6. Sık kullanılan özel biçimler ve kısa anı
Bazı çok kullanılan fiillerin imperfetto biçimleri özel olarak öğrenilmelidir. essere fiili ero, eri, era, eravamo, eravate, erano biçimlerine sahiptir. fare fiili facevo, bere fiili bevevo, dire fiili ise dicevo biçimini alır. Bu fiiller günlük anılarda sık görüldüğü için kısa cümlelerle tekrar edilmelidir.
Bir anı anlatırken önce zamanı ve ortamı tanıtabilir, sonra alışkanlığı söyleyebilir ve en son tek bir olayı ekleyebiliriz. Böylece anlatım daha düzenli olur. Örneğin önce çocukluk dönemini, sonra her gün yapılan eylemi ve ardından belirli bir günü anlatmak, imperfetto ile passato prossimo arasındaki farkı doğal biçimde gösterir.
Örnek
Quando ero piccola, abitavo in una casa tranquilla. Ogni giorno disegnavo con mia madre. Un giorno ho perso il mio colore rosso. — Küçükken sakin bir evde yaşardım. Her gün annemle resim çizerdim. Bir gün kırmızı boyamı kaybettim. İlk iki cümle dönem ve alışkanlık anlatır; son cümle belirli bir olayı bildirir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Geçmişteki her fiil passato prossimo ile çekilir. Doğrusu: Doğrusu, geçmişte tekrarlanan veya sürmekte olan eylemler için çoğunlukla imperfetto kullanılır. Belirli bir kez gerçekleşip tamamlanan olaylarda passato prossimo daha uygundur.
- Yanlış: Ogni giorno görüldüğünde her zaman passato prossimo kullanılmalıdır. Doğrusu: Ogni giorno geçmişteki bir alışkanlığı anlatıyorsa imperfetto kullanılır: Ogni giorno giocavo. — Her gün oynardım.
- Yanlış: Imperfetto yalnızca “-yordu” anlamına gelir. Doğrusu: Bu zaman “-ardı” veya “-erdi” anlamını da verebilir. Da bambino leggevo molto. cümlesi “Çocukken çok okurdum” demektir.
- Yanlış: Fiilin sonuna bütün kişilerde aynı ek getirilir. Doğrusu: Ekler kişiye göre değişir: io giocavo, tu giocavi, lei giocava. Kişi zamiri söylenmese bile fiil eki anlamı gösterir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta imperfetto ile passato prossimo arasındaki anlam farkları daha uzun öyküler içinde incelenecektir. Geçmişte devam eden bir eylemin başka bir olay tarafından kesilmesi, iki zamanın birlikte kullanımında önemli bir konu olacaktır. Ayrıca mentre, quando ve di solito gibi bağlayıcı ve zaman ifadeleriyle daha ayrıntılı anlatımlar kurulacaktır. Daha sonra geçmişte alışkanlık bildiren başka yapılar da karşılaştırılabilir.
Özet
Imperfetto, geçmişte tekrarlanan, devam eden veya arka plan oluşturan eylem ve durumları anlatır. Düzenli fiiller kişi eklerine göre çekilir; essere, fare, bere ve dire gibi sık kullanılan fiillerin özel biçimleri öğrenilir. Alışkanlık ile tek bir kez tamamlanan olayı ayırmak için imperfetto ve passato prossimo birlikte düşünülmelidir.