İtalyancada dolaylı nesne zamirleri, bir eylemin kime yöneldiğini kısa ve doğal biçimde anlatır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Dolaylı nesne nedir?
Dolaylı nesne, eylemin yöneldiği kişidir ve Türkçede çoğu zaman “-e” veya “-a” ekiyle anlatılır: bana, sana, ona. İtalyancada bu anlamı kısa zamirlerle veririz. Örneğin Do un libro a Marco. — Marco’ya bir kitap veriyorum. Burada kitap doğrudan verilen şey, Marco ise kitabın yöneldiği kişidir.
Bir kişiye bir şey verme, söyleme veya yazma eylemlerinde şu soruyu sorabiliriz: A chi? — Kime? Cevap bir kişiyse dolaylı nesne olabilir. Parlo a Marco. — Marco’yla konuşuyorum. Bu cümlede a Marco yerine gli diyebiliriz: Gli parlo. — Onunla konuşuyorum.
Örnek
Do il libro a Marco. — Marco’ya kitabı veriyorum. Gli do il libro. — Kitabı ona veriyorum. Burada gli, erkek kişi olan Marco’nun yerine geçer.
2. Dört temel zamir: mi, ti, gli, le
Mi “bana”, ti “sana”, gli “ona” yani erkek kişiye, le ise “ona” yani kadın kişiye karşılık gelir. Bu zamirler genellikle fiilden önce gelir. Telaffuz ipucu olarak mi “mi”, ti “ti”, gli yaklaşık olarak “lyi”, le ise “le” diye söylenir.
Kişinin cinsiyeti yalnızca üçüncü tekil kişide önemlidir. Erkek bir kişiden söz ediyorsak gli, kadın bir kişiden söz ediyorsak le kullanırız. Örneğin Do il caffè a Luca. — Luca’ya kahve veriyorum. Gli do il caffè. — Ona kahve veriyorum. Kadın kişi için Do il caffè a Sara. — Sara’ya kahve veriyorum ve Le do il caffè. — Ona kahve veriyorum deriz.
Örnek
Mi dai una penna? — Bana bir kalem verir misin? Sì, ti do una penna. — Evet, sana bir kalem veriyorum. İlk cümlede mi “bana”, ikinci cümlede ti “sana” anlamındadır.
3. Zamirin cümledeki yeri
Dolaylı nesne zamiri, çekimli fiilden önce gelir: Gli scrivo. — Ona yazıyorum. Le telefono. — Ona, yani kadın kişiye, telefon ediyorum. Ti dico una cosa. — Sana bir şey söylüyorum. Türkçede zamir çoğu zaman fiilden sonra veya fiilin içinde bulunduğu için, İtalyancadaki bu sıraya özellikle dikkat etmek gerekir.
Temel kullanımda bir isim ve onun yerine geçen zamir aynı cümlede birlikte kullanılmaz; genellikle biri seçilir. Scrivo a Giulia. — Giulia’ya yazıyorum. Le scrivo. — Ona yazıyorum. İlk cümlede kişinin adı, ikinci cümlede onun yerine geçen zamir vardır. Olumsuz cümlede non zamirden önce gelir: Non gli scrivo. — Ona yazmıyorum.
Örnek
Do il quaderno a Paolo. — Defteri Paolo’ya veriyorum. Gli do il quaderno. — Defteri ona veriyorum. Sıra şöyledir: önce özne söylenebilir, sonra dolaylı nesne zamiri, ardından fiil ve verilen nesne gelir.
4. Hizmet ve iletişim durumlarında kullanım
Bir sınıfta, kafede veya mağazada bir kişiye bir şey verirken bu zamirler çok kullanışlıdır. Le porto il menu. — Menüyü ona, yani kadına, getiriyorum. Gli porto il conto. — Hesabı ona, yani erkeğe, getiriyorum. Buradaki portare “getirmek” anlamındadır ve bir kişiye yöneldiği için dolaylı zamir alabilir.
İletişim fiilleriyle de aynı yapı görülür. Mi scrivi? — Bana yazıyor musun? Ti telefono stasera. — Seni bu akşam arayacağım. Gli dico la verità. — Ona gerçeği söylüyorum. Le mando un messaggio. — Ona bir mesaj gönderiyorum. Bu cümlelerde zamir, mesajın, gerçeğin veya telefon etme eyleminin yöneldiği kişiyi gösterir.
Örnek
Studente: Mi dai una penna, per favore? — Öğrenci: Bana bir kalem verir misin, lütfen? Insegnante: Sì, ti do questa penna. — Öğretmen: Evet, sana bu kalemi veriyorum. Studente: Grazie! — Öğrenci: Teşekkürler!
5. Soru, olumsuzluk ve kişi seçimi
Soru cümlesinde zamir yine fiilden önce gelir. Gli dai il libro? — Kitabı ona mı veriyorsun? Le scrivi oggi? — Ona bugün yazıyor musun? Kısa cevaplarda kişi zamiri korunabilir: Sì, gli do il libro. — Evet, kitabı ona veriyorum. No, non le scrivo oggi. — Hayır, ona bugün yazmıyorum.
Doğru zamiri seçmek için önce kişinin kim olduğunu belirleyin. Konuşan kişi için mi, dinleyen kişi için ti, hakkında konuşulan erkek kişi için gli, kadın kişi için le kullanılır. Eylemin gerçekten bir kişiye yönelip yönelmediğini de kontrol edin. Örneğin Vedo Luca. — Luca’yı görüyorum cümlesinde “Luca” doğrudan nesnedir; bu nedenle dolaylı nesne zamiri gli kullanılmaz. Doğrudan nesne zamiriyle Lo vedo. — Onu görüyorum denir.
Örnek
A: Scrivi a Marco? — A: Marco’ya yazıyor musun? B: Sì, gli scrivo. — B: Evet, ona yazıyorum. A: E a Sara? — A: Peki Sara’ya? B: Sì, le scrivo. — B: Evet, ona yazıyorum.
6. Adım adım uygulama
Bir cümlede doğru zamiri bulmak için üç adım izleyin. Önce eylemin kime yöneldiğini sorun: A chi? — Kime? Sonra bu kişinin konuşan, dinleyen, erkek üçüncü kişi veya kadın üçüncü kişi olduğunu belirleyin. Son olarak zamiri fiilden önce yerleştirin.
Örneğin “Öğretmen Sara’ya kalemi veriyor” cümlesinde kişi Sara olduğu için le seçilir: L’insegnante le dà la penna. — Öğretmen ona kalemi veriyor. “Ben sana mesaj gönderiyorum” cümlesinde ise dinleyen kişi için ti kullanılır: Ti mando un messaggio. — Sana bir mesaj gönderiyorum. Bu yöntemi sınıfta, telefon konuşmasında ve hizmet alırken uygulayabilirsiniz.
Örnek
1. Do il caffè a Luca. — Luca’ya kahve veriyorum. Gli do il caffè. — Ona kahve veriyorum. 2. Scrivo a mia sorella. — Kız kardeşime yazıyorum. Le scrivo. — Ona yazıyorum. Birinci örnekte erkek kişi olduğu için gli, ikinci örnekte kadın kişi olduğu için le kullanılır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki “onu” anlamı her zaman İtalyancada gli veya le olur. Doğrusu: Gli ve le “ona” anlamında, yani eylem bir kişiye yöneldiğinde kullanılır. Vedo Luca. — Luca’yı görüyorum cümlesinde Luca doğrudan nesnedir; zamirle söylemek istersek Lo vedo. — Onu görüyorum deriz.
- Yanlış: Erkek veya kadın olması önemli değildir; herkes için gli kullanılabilir. Doğrusu: Standart A2 kullanımında erkek üçüncü kişi için gli, kadın üçüncü kişi için le kullanılır. Örneğin Gli scrivo. — Ona, erkeğe yazıyorum; Le scrivo. — Ona, kadına yazıyorum.
- Yanlış: Zamir, İtalyancada her zaman fiilden sonra gelir. Doğrusu: Çekimli fiille kullanılan dolaylı nesne zamiri genellikle fiilden önce gelir: Ti do il libro. — Sana kitabı veriyorum. Türkçedeki söz dizimini doğrudan taşımamak gerekir.
- Yanlış: Mi her cümlede “bana”, ti her cümlede “sana” anlamındadır. Doğrusu: Bu derste bu zamirleri dolaylı nesne olarak kullanıyoruz; ancak bazı fiillerde aynı biçimler farklı görevlerde bulunabilir. Önce fiilin kime yöneldiğini ve A chi? — Kime? sorusunun cevabını kontrol edin.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde bu konu, çoğul kişilere yönelik zamirler ve daha karmaşık zamir birleşimleriyle genişler. Ayrıca doğrudan ve dolaylı nesne zamirleri aynı cümlede birlikte incelenir. Emir cümlelerinde ve mastarla yapılan yapılarda zamirin yeri de daha ayrıntılı öğrenilir. Şimdilik temel hedef, kişinin rolünü doğru belirlemek ve mi, ti, gli, le zamirlerini doğru yerde kullanmaktır.
Özet
Dolaylı nesne zamirleri bir eylemin kime yöneldiğini gösterir: mi “bana”, ti “sana”, gli erkek kişiye “ona”, le kadın kişiye “ona” karşılık gelir. Bu zamirler çoğunlukla çekimli fiilden önce gelir: Gli do il libro. — Kitabı ona veriyorum. Doğru seçim için önce A chi? — Kime? sorusunu sorun ve kişinin kim olduğunu belirleyin.