İtalyancada geçmişte bir günde ne yaptığımızı anlatmak için hafta sonu ifadelerini ve temel geçmiş zaman yapısını kullanırız.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Hafta sonu ifadeleri
İtalyancada hafta sonu için il fine settimana denir. Cumartesi sabato, pazar ise domenica sözcüğüdür. “Geçen hafta sonu” demek için lo scorso fine settimana veya daha kısa olarak lo scorso weekend kullanılabilir.
Bir günün ne zaman olduğunu belirtmek için sabato ve domenica sözcükleri çoğu zaman artikelsiz kullanılabilir. Sabato ho studiato. cümlesi “Cumartesi ders çalıştım.” anlamına gelir. Telaffuz ipucu: sabato yaklaşık “sabato”, domenica yaklaşık “domenika”, fine settimana ise yaklaşık “fine settimana” şeklinde okunur.
Örnek
Lo scorso fine settimana ho visitato mia nonna. — Geçen hafta sonu büyükannemi ziyaret ettim. Sabato ho giocato a calcio e domenica ho riposato. — Cumartesi futbol oynadım ve pazar dinlendim.
2. Geçmişte yapılan eylemler: temel yapı
İtalyancada geçmişte tamamlanmış bir eylemi anlatmak için başlangıç düzeyinde en çok passato prossimo kullanılır. Bu yapı yardımcı fiil ve fiilin geçmiş biçiminden oluşur. En sık kullanılan yardımcı fiiller avere ve essere fiilleridir; ancak A1 düzeyinde birçok günlük eylem avere ile öğrenilir.
Örneğin ho studiato “ders çalıştım”, ho mangiato “yemek yedim” ve ho guardato “izledim” demektir. Burada ho, avere fiilinin “ben” biçimidir. Düzenli fiillerde geçmiş biçim çoğunlukla -are yerine -ato alır: studiare → studiato, giocare → giocato.
Özne çoğu zaman fiil biçiminden anlaşılır; yine de konuşmayı öğrenirken özneyi açıkça söylemek yararlıdır. Io ho studiato. “Ben ders çalıştım.” demektir. Tu hai guardato un film? ise “Sen bir film izledin mi?” anlamına gelir.
Örnek
Io ho studiato italiano. — Ben İtalyanca çalıştım. Tu hai mangiato la pizza? — Sen pizza yedin mi? Sì, ho mangiato la pizza. — Evet, pizza yedim.
3. Hafta sonu yapılan günlük etkinlikler
Hafta sonu hakkında konuşurken günlük hayatta sık kullanılan ve kolay fiilleri kullanabiliriz. andare gitmek, fare yapmak, giocare oynamak, vedere görmek veya izlemek, mangiare yemek ve cucinare yemek pişirmek anlamına gelir. Bu fiillerin bazı geçmiş biçimleri düzenli değildir; bu yüzden sık kullanılan biçimleri kalıp olarak öğrenmek gerekir.
Örneğin sono andato veya kız konuşuyorsa sono andata “gittim” demektir. Ho fatto “yaptım”, ho visto “gördüm veya izledim”, ho mangiato “yedim” ve ho cucinato “yemek pişirdim” anlamına gelir. Essere ile kurulan biçimlerde son harf konuşanın cinsiyetine göre değişebilir; başlangıçta kendi durumunuza uygun biçimi kullanmanız yeterlidir.
Birden fazla etkinliği sıralamak için e “ve” bağlacını kullanırız. Zaman sırasını göstermek için prima “önce” ve poi “sonra” sözcükleri işimize yarar. Böylece kısa ama doğal bir hafta sonu anlatımı oluşturabiliriz.
Örnek
Sabato sono andata al parco. Poi ho giocato con i miei amici. — Cumartesi parka gittim. Sonra arkadaşlarımla oynadım. Domenica ho cucinato con mia madre. — Pazar annemle yemek pişirdim.
4. Olumlu, olumsuz ve soru cümleleri
Geçmişteki bir eylemi soru yapmak için cümlenin başına soru sözcüğü koyabilir veya ses tonunu yükseltebiliriz. Che cosa hai fatto? “Ne yaptın?” demektir. Hai visto un film? “Bir film izledin mi?” anlamına gelir. Kısa cevaplarda sì “evet” ve no “hayır” kullanılır.
Olumsuz cümle kurmak için yardımcı fiilden önce non getiririz. Non ho studiato. “Ders çalışmadım.” demektir. Non sono uscito. “Dışarı çıkmadım.” anlamına gelir. Non sözcüğünü cümlenin sonuna koymak başlangıç düzeyinde yaygın bir hatadır.
Bir arkadaşla kısa konuşma yaparken önce soru sorabilir, sonra etkinlikleri sıralayabiliriz. Cevapta Ho... veya Sono... ile başlayan bir geçmiş zaman yapısı kullanılır. Konuşmayı bitirmek için È stato bello! “Güzeldi!” diyebiliriz.
Örnek
A: Che cosa hai fatto nel fine settimana? — A: Hafta sonu ne yaptın? B: Ho giocato a calcio e ho guardato un film. — B: Futbol oynadım ve bir film izledim. A: Hai studiato? — A: Ders çalıştın mı? B: No, non ho studiato. — B: Hayır, ders çalışmadım.
5. Planlanan ama gerçekleşmeyen etkinlikler
Bazen hafta sonu için bir plan yapılır fakat etkinlik gerçekleşmez. İtalyancada iptal edildiğini söylemek için è stato cancellato “iptal edildi” kalıbı kullanılabilir. Bir planın gerçekleşmediğini daha basit biçimde söylemek için non sono andato “gitmedim” veya non ho giocato “oynamadım” denebilir.
Planlardan söz ederken avevo un programma “bir planım vardı” ifadesiyle karşılaşabiliriz; ancak A1 düzeyinde asıl hedef, gerçekleşmeyen eylemi açıkça söylemektir. Örneğin Volevo andare al cinema, ma non sono andato. cümlesi “Sinemaya gitmek istiyordum ama gitmedim.” demektir. Ma sözcüğü “ama” anlamına gelir.
Mesajlaşmada kısa ve açık cümleler kullanmak doğaldır. Önce planı, sonra sonucu söyleyebiliriz: Sabato volevo fare una passeggiata, ma ha piovuto. “Cumartesi yürüyüş yapmak istiyordum ama yağmur yağdı.” Buradaki ha piovuto kalıbı “yağmur yağdı” anlamında sık kullanılır.
Örnek
A: Vieni al parco domenica? — A: Pazar parka geliyor musun? B: No, mi dispiace. L'attività è stata cancellata. — B: Hayır, üzgünüm. Etkinlik iptal edildi. Non sono andato al parco. — Parka gitmedim.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Geçmiş zaman kurarken yalnızca fiilin geçmiş biçimini kullanmak yeterlidir: Io studiato italiano. Doğrusu: İtalyancada passato prossimo için yardımcı fiil gerekir: Ho studiato italiano. — İtalyanca çalıştım. Yardımcı fiili unutmayın.
- Yanlış: Ho andato al parco. demek doğrudur. Doğrusu: Andare fiili geçmiş zamanda essere ile kullanılır: Sono andato al parco. veya konuşan kızsa Sono andata al parco. denir.
- Yanlış: Olumsuzluk için non cümlenin sonuna getirilir. Doğrusu: Non, yardımcı fiilden önce gelir: Non ho mangiato. — Yemek yemedim. Non sono uscito. — Dışarı çıkmadım.
- Yanlış: Sabato scorso her zaman “geçen hafta sonu” demektir. Doğrusu: Sabato scorso yalnızca “geçen cumartesi” demektir. “Geçen hafta sonu” için lo scorso fine settimana kullanılır.
- Yanlış: Her geçmiş zaman fiilinde geçmiş ortaç düzenli biçimde oluşturulur. Doğrusu: Bazı fiiller düzensizdir: fare → fatto, vedere → visto, andare → andato. Sık kullanılan biçimleri kalıp olarak öğrenmek gerekir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta passato prossimo daha çok fiille ve daha uzun anlatımlarla kullanılacaktır. Essere ile kurulan yapılarda tekil-çoğul ve eril-dişil uyumu daha ayrıntılı çalışılacaktır. Ayrıca geçmişte alışkanlıkları ve devam eden durumları anlatmak için imperfetto ile karşılaştırma yapılabilir. Böylece yalnızca “ne yaptım?” değil, “nasıldı?” ve “ne yapardım?” gibi sorulara da cevap verilebilir.
Özet
Hafta sonunu anlatırken sabato, domenica ve lo scorso fine settimana gibi zaman ifadelerini kullanırız. Tamamlanmış eylemler için yardımcı fiil ve geçmiş biçimden oluşan passato prossimo yapısını kurarız. Soru, olumsuzluk ve iptal edilen planlarda che cosa, non ve è stato cancellato gibi temel kalıplar bize yardımcı olur.