Çocukluk anılarını İspanyolca anlatmak, geçmişteki sahneyi ve tekil olayları zaman belirteçleriyle bağlayarak dinleyenin zihninde kısa bir film canlandırmaktır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
B1'de çocukluk anısı anlatmak: can-do hedefi
Avrupa Dilleri Ortak Çerçevesi B1 düzeyinde öğrenci çocukluğundaki alışkanlıkları ve belirli olayları basit, bağlı cümlelerle anlatabilir ve dinleyenin temel sorularını yanıtlayabilir. Dünyada bu konu çoğu dil programında hikâye anlatma ünitesi olarak işlenir; amaç ezber cümle değil, kendi hayatını hedef dilde sahiplenmektir. Sınıfta aile büyükleriyle anı paylaşma sahnesi tam da bu can-do hedefini somutlar. Telaffuz ipucu: infancia in-fan-si-ya, recuerdo re-kwer-do, abuelos a-bue-los.
Günlük hayatta bu beceri yemek masasında, yolculukta veya eski bir albüme bakarken çıkar. Açılış kalıbı Cuando era pequeño / pequeña çocukken sahneyi açar; telaffuz kuan-do e-ra pe-ke-nyo / pe-ke-nya şeklindedir. era ve eras burada alışkanlık ve betimleme içindir, tek bir bitmiş olay için değildir. İletişimsel dil öğretiminde anı anlatma uzun süredir temel bir görevdir çünkü öğrenci kendi hayatını konuşur.
Örnek
Somut olay: Ece, İspanyolca konuşan ev arkadaşına ilkokulunu anlatır. De pequeño yo vivía en un pueblo. Küçükken bir kasabada yaşardım. Iba a la escuela a pie. Okula yürüyerek giderdim. Diyalog: Abuela, ¿cómo era yo de pequeño? Nine, ben küçükken nasıldım? Eras muy alegre y hablabas mucho. Çok neşeliydin ve çok konuşurdun. Çözüm: yer, yol ve kişilik betimlemesi imperfecto ile kurulmuştur; tek bir bitmiş macera henüz yoktur.
Zaman belirteçleri: cuando era niño, hace, en aquella época
Anının kapısını açan en sık B1 kalıpları şunlardır: cuando era niño / niña çocukken, de pequeño / pequeña küçükken, en aquella época o dönemde, entonces o zaman, hace mucho tiempo çok uzun zaman önce. Telaffuz: hace a-se çünkü h okunmaz, mucho mu-ço, tiempo ti-em-po, niño ni-nyo. Parkta eski bir saate bakmak, tam da hace mucho tiempo ve cuando era niño demek için görsel bir kancadır. Bu kalıplar dünyada B1 kitaplarının anı ünitesinin ilk sayfasında yer alır.
Hace ile süre, cümlenin fiilinden önce gelir ve şimdiki ana göre geriye sayar. Hace diez años vivía en un pueblo. On yıl önce bir kasabada yaşardım. Türkçedeki on yıl önce sırası benzer dursa da İspanyolcada hace artı sayı artı zaman birimi kalıbı sabittir. Cuando era niño bir dönem açar ve ardından alışkanlık gelir. Hace tres años ise daha noktasal bir uzaklık verir; B1'de ikisini karıştırmamak yeter.
Örnek
Kalıp bankası: Cuando era niño, jugaba en el parque. Çocukken parkta oynardım. Hace mucho tiempo, tenía un reloj viejo. Çok uzun zaman önce eski bir saatim vardı. En aquella época no había teléfonos móviles. O dönemde cep telefonu yoktu. Entonces iba a casa de mis abuelos los domingos. O zaman pazarları büyükannemle büyükbabamın evine giderdim. Telaffuz: jugaba hu-ga-ba, reloj re-loh, había a-bi-a.
Sıra ve eşik: antes de, después de, cuando
Olayları sıraya dizmek B1'in can-do listesinde basit bir öyküyü kronolojik anlatmak olarak geçer. Üç temel araç vardır: antes de önce, después de sonra, cuando ne zaman veya -diğinde. Telaffuz: antes an-tes, después des-pwes, cuando kuan-do. Ayakkabı bağlama anısı bu sırayı somutlar: Antes de ir a la escuela, aprendí a atarme los zapatos. Okula gitmeden önce ayakkabılarımı bağlamayı öğrendim. Burada öğrenme tekil ve bitmiş bir eşiktir.
Antes de ve después de den sonra fiil gelirse mastar kullanılır, çekimli fiil değil: antes de empezar başlamadan önce, después de comer yedikten sonra. Türkçe kaynaklı hata burada sık çıkar çünkü Türkçe -meden önce yapısı çekimli gibi durur. Cuando ise tam cümle ister. Cuando era pequeño, no sabía atarme los zapatos. Küçükken ayakkabılarımı bağlamayı bilmezdim. Cuando empecé la escuela, ya sabía. Okula başladığımda artık biliyordum.
Örnek
Kısa diyalog: ¿Qué hacías antes de ir al colegio? Okula gitmeden önce ne yapardın? Me ataba los zapatos con ayuda de mi madre. Annemin yardımıyla ayakkabılarımı bağlardım. Después de eso, desayunaba. Ondan sonra kahvaltı ederdim. Çözüm: soru alışkanlık sorduğu için hacías imperfecto kalır; cevap da tekrarlanan sabah ritüeli olduğu için me ataba ve desayunaba imperfecto ile gider. Telaffuz: colegio ko-le-hi-o, ataba a-ta-ba, desayunaba de-sa-yu-na-ba.
Geçmişte saat, gün ve noktasal an
Belirli bir saatte olmuş bir anı, B1'de hem saat dilini hem geçmiş zamanı ister. Saat söyleyişi: a las diez y cuarto veya a las diez y quince saat onu çeyrek geçe. Telaffuz: diez di-es, cuarto kwar-to, quince kin-se. Sahne gibi duran anı: A las diez y cuarto yo escribía en clase. Saat onu çeyrek geçe sınıfta yazı yazıyordum. Bir kerelik tamamlanmış iş ise: Ayer a las diez y cuarto escribí una carta. Dün saat onu çeyrek geçe bir mektup yazdım.
Noktasal zaman belirteçleri indefinido ile sık gider: ayer dün, el lunes pasado geçen pazartesi, un día bir gün, de repente birden. Süre ve sahne belirteçleri imperfecto ile gider: todos los días her gün, siempre her zaman, mientras -ken. Sınıftaki 10.15 yazma anısı bir kare gibi duruyorsa escribía sahneyi boyar; o gün ödevi bitirdim dersen escribí kapıyı kapatır. B1'de bu seçimi bilinçli yapmak yeter.
Örnek
Metin örneği: Un día, a las diez y cuarto, el profesor dijo: Escribid un recuerdo. Bir gün, saat onu çeyrek geçe öğretmen dedi: Bir anı yazın. Yo escribía cuando sonó la campana. Zil çaldığında ben yazıyordum. Çözüm: dijo tek emir anıdır ve indefinido ister; escribía o anda süren eylemdir ve imperfecto ister; sonó zilin bir kez çalmasıdır ve yine indefinido ister. Bu üçlü, geçmiş zaman öğretiminin klasik sahne artı kesen olay modelidir. Telaffuz: dijo di-ho, sonó so-no, campana kam-pa-na.
Fotoğraf karesi: imperfecto sahne, indefinido olay
Çocukluk fotoğrafına bakmak dil derslerinde neredeyse evrensel bir tekniktir. Görüntü sahneyi kim, nerede, hava nasıldı, ne giyiyordun sorularıyla imperfecto ile boyar; fotoğrafın çekildiği an veya o gün olan bitmiş iş indefinido ile anlatılır. Kalıplar: En esta foto yo tenía siete años. Bu fotoğrafta yedi yaşındaydım. Llevaba un jersey rojo. Kırmızı bir kazak giyiyordum. Ese día fuimos al mar. O gün denize gittik. Telaffuz: tenía te-ni-a, llevaba ye-ba-ba çünkü ll çoğu yerde y sesine yakındır, fuimos fui-mos.
Sık yanlış anlama şudur: geçmişse hepsi aynı zamandır. İspanyolca, Türkçenin tek -di boyasından daha fazla renk ister. Fotoğraftaki gülümseme bir durumdur: sonreía gülümsüyordum. Flaşı çeken kişi bir eylemdir: Mi padre hizo la foto. Babam fotoğrafı çekti. B1 can-do hedefi şudur: kısa bir anıyı iki zamanı ayırarak anlatabilirim. Bir sonraki adım daha uzun zincir olacaktır; şimdilik sahne ile olayı ayırmak yeter.
Örnek
Kısa anlatı: Miro esta foto. Bu fotoğrafa bakıyorum. Yo tenía cinco años. Beş yaşındaydım. Estaba en el jardín con mi hermana. Kız kardeşimle bahçedeydim. Hacía sol. Güneş vardı. De repente llegó mi perro y yo me reí mucho. Birden köpeğim geldi ve ben çok güldüm. Çözüm: tenía, estaba, hacía sahneyi kurar; llegó ve me reí sahneyi kesen olaylardır. Telaffuz: jardín har-din çünkü j hırıltılı h gibidir, reí re-i, hermana er-ma-na çünkü h sessizdir.
Türkçe konuşanların sık düştüğü tuzaklar
Birinci tuzak: Türkçedeki çocukken ifadesini fiilsiz cuando niño diye kısaltmak; B1'de fiil gerekir. İkinci tuzak: hace dos años yerine kelimesi kelimesine yanlış bir sıra kurmak. Antes tek başına eskiden anlamına gelebilir ama sayısal geri sayım hace ister. Üçüncü tuzak: her geçmiş cümleye indefinido basmak; oysa vivía, iba, tenía, era çocukluk sahnesinin iskeletidir. Bu üç hata, Türkçeden bire bir çevirinin doğal sonucudur.
Dördüncü tuzak: antes de den sonra çekimli fiil getirmek. antes de fui yanlıştır; doğrusu antes de ir şeklindedir. Beşinci tuzak: cinsiyet uyumu. Konuşmacı kızsa cuando era niña ve de pequeña denir. Telaffuz tuzağı da vardır: hace kelimesindeki h Türkçe h gibi okunmaz, kelime a-se diye başlar. Sınıfta bu tuzakları bir düzeltme masasıyla göstermek, kuralı ezberletmekten daha kalıcıdır.
Örnek
Düzeltme masası. Yanlış: Cuando niño yo juego en el parque. Doğru: Cuando era niño, jugaba en el parque. Çocukken parkta oynardım. Yanlış: Hace yo vivía allí dos años. Doğru: Hace dos años vivía allí. İki yıl önce orada yaşardım. Yanlış: Antes de empecé la escuela. Doğru: Antes de empezar la escuela. Okula başlamadan önce. Bu üç çift, ağızdan çıkan ilk hataların büyük kısmını karşılar.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Geçmişteki her fiil indefinido ile çekilir. Doğrusu: Sahne, alışkanlık ve betimleme imperfecto ister; tamamlanmış tekil olay indefinido ister.
- Yanlış: Çocukken her zaman fiilsiz cuando niño diye kısaltılır. Doğrusu: B1'de cuando era niño / niña veya de pequeño / pequeña kullanılır; fiilsiz kısaltma standart değildir.
- Yanlış: hace kalıbında sayı ve zaman birimi rastgele yere konur. Doğrusu: Hace artı sayı artı birim fiilden önce gelir: Hace dos años... İki yıl önce...
- Yanlış: antes de den sonra Türkçe gibi çekimli fiil gelir. Doğrusu: Antes de den sonra isim veya mastar gelir: antes de ir gitmeden önce.
- Yanlış: Kız öğrenci de her zaman de pequeño ve niño der. Doğrusu: Konuşmacının cinsiyetine göre pequeño / pequeña ve niño / niña seçilir.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta aynı anılar daha uzun bir zincire bağlanır ve bir olayın daha da öncesine gidilir. Bağlaçlar çoğalır: tan pronto como olur olmaz, en cuanto -ince, desde que -den beri. Anlatıya duygu ve yorum cümleleri eklenir; kısa anı paragrafı bağlı bir öyküye dönüşür. Sınıfta kendi fotoğrafın yerine dinlediğin bir anı kaydını özetlemek ve başkasının çocukluğunu üçüncü kişiyle anlatmak gelir.
Özet
B1'de çocukluk anısı, imperfecto ile sahneyi kurup indefinido ile olayı keserek anlatılır. Kapı kalıpları cuando era niño / niña, de pequeño / pequeña, hace artı süre, antes de / después de ve saat ifadeleridir. Kendi fotoğrafını, ilkokul sabahını veya bir park anını bu kalıplarla üç-dört cümlede söylemek bu ünitenin somut hedefidir.