B1 İngilizcesiyle sağlıklı yaşam önerisi yazmak, söylemek ve canlandırmak, gerçek hayatta arkadaşça tavsiye verebilme becerisidir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Neden sağlıklı yaşamı İngilizce konuşuyoruz?
Dünyada B1 İngilizce kitaplarının çoğunda bir sağlık ünitesi vardır. Öğrenciler healthy habits (hel-ti he-bits) yani sağlıklı alışkanlıklar üzerine konuşur, yazar ve kısa diyalog kurar. Can-do hedefimiz şudur: I can give simple advice about healthy living. (ay ken giv sim-pıl ıd-vays ı-baut hel-ti li-ving) Sağlıklı yaşam hakkında basit öneri verebilirim.
Günlük hayatta yorgun bir arkadaşa erken yatmayı hatırlatmak, okulda poster hazırlamak veya aileye sebze önermek aynı dil işidir. İletişimsel yaklaşım gerçek konuları sınıfa taşıdığı için sağlık her zaman öne çıkar. Dünya Sağlık Örgütü sağlığı yalnızca hastalık yokluğu değil, beden ve zihin iyiliği olarak tanımlar; B1 dilinde bunu body and mind (ba-di end maynd) diye tutarız. Tekrar, kalıpları otomatikleştirir.
Örnek
Mini can-do: Üç alışkanlık söyleyin: sleep (sliip), walk (voık), eat fruit (iit frut). Sonra bir cümle kurun: You should sleep more. (yu şuld sliip mor) Daha çok uyumalısın.
Öneri kalıpları ve telaffuz
B1 omurgası should ve shouldn't (şuld / şudınt) kalıbıdır. Olumlu: You should drink more water. (yu şuld drink mor vo-tır) Daha çok su içmelisin. Olumsuz: You shouldn't eat too much junk food. (yu şudınt iit tuu maç cank fuud) Çok fazla abur cubur yememelisin. Gerekçe eklemek doğaldır: because it is good for your health. (bi-koz it iz gud for yor helth) Çünkü sağlığın için iyidir.
Yumuşak öneriler daha arkadaşçadır. Why don't you go for a walk after school? (vay dont yu go for ı voık af-tır skuul) Okuldan sonra neden yürüyüşe çıkmıyorsun? It's a good idea to sleep eight hours. (its ı gud ay-di-ya tu sliip eyt av-ırz) Sekiz saat uyumak iyi bir fikirdir. Try to eat fruit every day. (tray tu iit frut ev-ri dey) Her gün meyve yemeye çalış. How about doing exercise in the morning? (hav ı-baut du-ing ek-sır-sayz in dı mor-ning) Sabah spor yapmaya ne dersin?
Örnek
Kısa diyalog. A: I feel tired every morning. (ay fiil tay-ırd ev-ri mor-ning) Her sabah yorgun hissediyorum. B: You should go to bed earlier. (yu şuld go tu bed ör-li-ır) Daha erken yatmalısın. A: I also eat a lot of junk food. (ay ol-so iit ı lot ov cank fuud) Bir de çok abur cubur yiyorum. B: Why don't you try fruit and vegetables? (vay dont yu tray frut end vec-tı-bılz) Neden meyve ve sebze denemiyorsun?
Sağlıklı yaşam önerileri yazalım
B1 yazısı kısa, net ve kalıp dolu olur. Beş altı cümle yeter: açılış, iki üç öneri, bir olumsuz uyarı, kapanış. Açılış örneği: Healthy living is important for your body and mind. (hel-ti li-ving iz im-por-tınt for yor ba-di end maynd) Sağlıklı yaşam bedenin ve zihnin için önemlidir. Her öneride should, shouldn't veya it's a good idea to kullanın.
Neden cümlesi metni güçlendirir ama bilim makalesi yazmayın. Drink water because it is good for your body. (drink vo-tır bi-koz it iz gud for yor ba-di) Bedenin için iyi olduğu için su iç. Yazıyı sesli okuyun; yazmak ve söylemek aynı kalıbı iki kez işler. Arkadaşa not, sınıf posteri veya kısa blog gibi gerçek bir işe bağlayın.
Örnek
Örnek metin: Healthy living is important for your body and mind. You should drink water and eat fruit every day. You shouldn't sit all day. Try to walk or run after school. It's a good idea to sleep eight hours and relax in the evening. Why don't you start with a short walk today? Türkçesi: Sağlıklı yaşam bedenin ve zihnin için önemlidir. Her gün su içmeli ve meyve yemelisin. Bütün gün oturmamalısın. Okuldan sonra yürümeye veya koşmaya çalış. Sekiz saat uyumak ve akşam rahatlamak iyi bir fikirdir. Neden bugün kısa bir yürüyüşle başlamıyorsun?
Canlandıralım ve tekrar edelim
Dünyada B1 sınıflarında sağlık konusu sıkça rol kartı ve eşli iş ile öğretilir. Biri sorun anlatır, diğeri önerir; sonra roller değişir. Can-do hedefi: I can act out a short conversation about health. (ay ken ekt avt ı şort kon-ver-sey-şın ı-baut helth) Sağlık üzerine kısa bir konuşmayı canlandırabilirim. Ses tonu, jest ve göz teması cümleyi akılda tutar.
Tekrar plansız olmasın. Önce modeli dinleyip ağızdan tekrar edin, sonra metne bakmadan söyleyin, en sonda rol değiştirin. Aynı diyalogu ikinci kez daha hızlı ve daha doğal yapın. Hata olursa sahneyi durdurup cümleyi bir kez doğru tekrar edin; utanç değil alıştırma budur. Sınıfta yürüyüş, su içme veya erken yatma gibi hareketleri abartmadan gösterin.
Örnek
Rol kartı. Öğrenci A: I play games until midnight. I eat junk food. I feel stressed. (ay pley geymz an-tıl mid-nayt. ay iit cank fuud. ay fiil strest) Gece yarısına kadar oyun oynuyorum. Abur cubur yiyorum. Stresli hissediyorum. Öğrenci B: You shouldn't play games so late. You should eat vegetables. Why don't you try yoga or a short walk? (yu şudınt pley geymz so leyt. yu şuld iit vec-tı-bılz. vay dont yu tray yo-ga or ı şort voık) Oyunları bu kadar geç oynamamalısın. Sebze yemelisin. Neden yoga veya kısa yürüyüş denemiyorsun? Diyalogu iki kez, rol değiştirerek tekrar edin.
Zihin sağlığı, yoga ve dinlenme
İyi yaşam yalnızca yemek ve spor değildir; zihin de B1 sözvarlığına girer. Yararlı sözcükler: relax (ri-leks) rahatlamak, stress (stres) stres, take a break (teyk ı breyk) mola vermek, yoga (yo-ga) yoga, sleep well (sliip vel) iyi uyumak. Cümle: It's a good idea to take a break when you feel stressed. (its ı gud ay-di-ya tu teyk ı breyk ven yu fiil strest) Stresli hissedince mola vermek iyi bir fikirdir.
Birçok insan yogayı rahatlamak için dener; mucize vaat etmeyiz, günlük dilde öneririz. Why don't you try yoga in the morning? (vay dont yu tray yo-ga in dı mor-ning) Neden sabah yoga denemiyorsun? You should sleep seven or eight hours. (yu şuld sliip se-vın or eyt av-ırz) Yedi veya sekiz saat uyumalısın. Ekranı kapatmak da B1 cümlesidir: You shouldn't look at your phone in bed. (yu şudınt luk et yor fon in bed) Yatakta telefona bakmamalısın.
Örnek
Zihin odaklı mini diyalog. A: I have a lot of homework and I can't sleep. (ay hev ı lot ov hom-vörk end ay kent sliip) Çok ödevim var ve uyuyamıyorum. B: Try to relax before bed. How about drinking water and doing yoga for ten minutes? (tray tu ri-leks bi-for bed. hav ı-baut drink-ing vo-tır end du-ing yo-ga for ten mi-nits) Yatmadan önce rahatlamaya çalış. On dakika su içip yoga yapmaya ne dersin?
Türkçe kaynaklı sık dil hataları
Türkçedeki -meli/-malı yapısı İngilizceye taşınırken to fazladan eklenir. Yanlış: You should to drink water. Doğrusu: You should drink water. (yu şuld drink vo-tır) should den sonra yalın fiil gelir. İkinci klasik hata make sport demektir; Türkçe spor yapmak kalıbı bire bir çevrilmez. Doğrusu: do exercise (du ek-sır-sayz) veya do sport (du sport); top oyunu için play football (pley fut-bol).
health (helth) isimdir, healthy (hel-ti) sıfattır. Yanlış: I want a healthy. Doğrusu: I want to be healthy. (ay vant tu bi hel-ti) veya Health is important. (helth iz im-por-tınt) advice (ıd-vays) sayılamaz; advices denmez. some advice veya a piece of advice (ı piis ov ıd-vays) kullanın. Soru sırası da kayar: Why you don't walk? yerine Why don't you walk? (vay dont yu voık) denir.
Örnek
Düzeltme alıştırması. Yanlış: You should to sleep. You make sport. I give you advices. Why you don't eat fruit? Doğru: You should sleep. You do exercise. I can give you some advice. Why don't you eat fruit? Her doğruyu yüksek sesle iki kez tekrar edin.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: should den sonra to gelir: You should to drink water. Doğrusu: should ve shouldn't den sonra yalın fiil gelir: You should drink water. (yu şuld drink vo-tır)
- Yanlış: Spor yapmak İngilizcede make sport diye söylenir. Doğrusu: Doğrusu do exercise veya do sport dir; futbol gibi oyunlarda play kullanılır.
- Yanlış: health ile healthy aynı sözcüktür. Doğrusu: health isim, healthy sıfattır: Health is important. Eat healthy food.
- Yanlış: Advice çoğul olur: advices. Doğrusu: advice sayılamaz. some advice veya a piece of advice deyin.
- Yanlış: Why you don't go for a walk? söz dizimi Türkçe soru sırasına uyar. Doğrusu: Yardımcı fiil öne gelir: Why don't you go for a walk? (vay dont yu go for ı voık)
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, B2 civarında, sağlık sistemi, alışkanlık tartışması ve daha uzun metinler gelir. If I were you, I would... gibi daha esnek tavsiye ve gazete haberi okuma beklenir. Zihin sağlığı sözvarlığı genişler; yalnızca yoga değil, günlük stres ve denge üzerine görüş bildirilir. Siz şimdi kalıbı otomatikleştirirseniz orada fikir üretmeye vakit kalır.
Özet
B1 düzeyinde sağlıklı yaşam, should, shouldn't, why don't you ve it's a good idea to kalıplarıyla yazılır ve konuşulur. Model metni sesli okumak, diyaloğu rol değiştirerek tekrar etmek ve Türkçeden gelen to, make sport, advices hatalarını düzeltmek kalıbı yerleştirir. Beden, uyku, su, hareket ve kısa bir zihin molası; günlük hayatta vereceğiniz gerçek tavsiyenin omurgasıdır.