Kültür ve eğlence konularında eylemi kimin yaptığından çok neyin gerçekleştiğine odaklanmak için present ve past simple edilgen yapı kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Edilgen Yapıyı Tanıyalım (Passive Voice)
CEFR B1 can-do hedefi şudur: Kültür ve eğlence olaylarını, yapan kişi belirsiz veya önemsizken present ve past simple edilgenle anlayabilir ve kullanabilirsiniz. Aktif cümlede özne işi yapar: The students paint the mural. (dö stüdınts peynt dö mürıl) Öğrenciler duvar resmini boyar. Edilgende özne, işin yapıldığı şeydir: The mural is painted. (dö mürıl iz peyntıd) Duvar resmi boyanır.
Sanat, tarih ve eğlence metinlerinde odak çoğu zaman eser veya etkinliktir; bu yüzden edilgen tercih edilir. Yardımcı fiiller şunlardır: is (iz), are (ar), was (vöz), were (vör). Fiil daima üçüncü haldedir: made (meyd), written (ritın), shown (şoun), built (bilt). Telaffuzu sesli tekrar ederek kalıplaştırın.
Örnek
Sergi kartı: This poster is made by class 8A. (dis pöustır iz meyd bay klas eyt ey) Bu afiş 8A sınıfı tarafından yapılır. Aktif hali Class 8A makes this poster. (klas eyt ey meyks dis pöustır) olur. Odak afiştedir, yapan ikinci plandadır.
Şimdiki Zaman Edilgen (Present Simple Passive)
Formül şudur: özne + am / is / are + fiilin üçüncü hali. Tekil için is, çoğul için are gelir. Kültür örneği: Folk dances are taught at the centre. (fouk dansız ar tot at dö sentır) Halk dansları merkezde öğretilir. Turkish coffee is served in small cups. (tökiş kofi iz sörvd in smol kaps) Türk kahvesi küçük fincanlarda sunulur.
Olumsuzda isn't veya aren't kullanılır: The festival isn't held in winter. (dö festıvıl izınt held in vintır) Festival kışın düzenlenmez. Soru: Is traditional food cooked at the festival? (iz tradişınıl fud kukt at dö festıvıl) Festivalde geleneksel yemek pişirilir mi? Menüler, afişler ve turist broşürleri bu kalıbı sık kullanır.
Örnek
Aktif: People visit the old castle every summer. (pipıl vizit dö ould kasıl evri samır) Edilgen: özne kale olur, The old castle is visited every summer. (dö ould kasıl iz vizitıd evri samır) Eski kale her yaz ziyaret edilir. People düşer çünkü önemli değildir.
Geçmiş Zaman Edilgen (Past Simple Passive)
Formül: özne + was / were + fiilin üçüncü hali. Tekil was (vöz), çoğul were (vör) alır. Tarih ve kültür için idealdir. This novel was written in 1950. (dis novıl vöz ritın in nayntin fifti) Bu roman 1950'de yazıldı. The pyramids were built long ago. (dö piramıdz vör bilt long ıgou) Piramitler uzun zaman önce inşa edildi. The song was composed by a young musician. (dö song vöz kımpouzd bay ı yang müzisyen) Şarkı genç bir müzisyen tarafından bestelendi.
Olumsuz: wasn't / weren't. The play wasn't performed last year. (dö pley vözınt pıformd last yır) Oyun geçen yıl sahnelenmedi. Soru: Were these paintings shown in Paris? (vör diz peyntingz şoun in paris) Bu tablolar Paris'te gösterildi mi? Biyografilerde He was born in 1881. (hi vöz born in eytiin eyti van) kalıbı B1'de çok işe yarar.
Örnek
Biyografi kartı: Many schools were opened after the war. (meni skulz vör oupınd aftır dö vor) Savaştan sonra birçok okul açıldı. Aktif People opened many schools cümlesi edilgende özneyi schools yaparak böyle döner.
Kültür ve Eğlencede Edilgen Yapı
Festivallerde, konserlerde ve müzelerde edilgen doğal durur çünkü önemli olan etkinliktir. The traditional dance is performed in the square. (dö tradişınıl dans iz pıformd in dö skver) Geleneksel dans meydanda sahnelenir. Tickets are sold online. (tikıts ar sould onlayn) Biletler çevrimiçi satılır. Geçmiş zaman: The concert was held last Saturday. (dö konsırt vöz held last satırdey) Konser geçen cumartesi düzenlendi. The film was shown at the festival. (dö film vöz şoun at dö festıvıl) Film festivalde gösterildi.
Kısa diyalog: A: Where is the exhibition held? (ver iz dö eksıbişın held) Sergi nerede düzenleniyor? B: It is held in the old library. Last year it was held in the park. (it iz held in dö ould laybreri. last yır it vöz held in dö park) Eski kütüphanede düzenleniyor. Geçen yıl parkta düzenlendi. Bu konuşma turistik yerlerde ve okul gezilerinde işinize yarar.
Örnek
Müze tabelası: Photography is not allowed. These objects were found in 1998. (foutagrafi iz not ılaud. diz obcikts vör faund in nayntin naynti eyt) Fotoğraf çekmek yasaktır. Bu nesneler 1998'de bulundu.
Türkçe Kaynaklı Sık Yapılan Hatalar
Birinci tipik hata her cümleye by (bay) eklemektir. Türkçede tarafından sık kullanılır ama İngilizcede yapan kişi önemsizse veya bilinmiyorsa by konmaz. Yanlış yönelim: The film is shown by people. Doğrusu: The film is shown every evening. (dö film iz şoun evri ivning) Film her akşam gösterilir. İkinci hata fiilin ikinci halini kullanmaktır; was wrote yanlıştır, was written (vöz ritın) doğrudur.
Üçüncü hata is veya was yardımcı fiilini unutmaktır. Dördüncü hata Türkçe söz dizimini kopyalamaktır; İngilizcede özne başta, yardımcı fiil hemen ardından gelir. Beşinci hata been (bin) kelimesini past simple'a karıştırmaktır; was been diye bir yapı yoktur. ed ekinin telaffuzu fiile göre /t/, /d/ veya /ıd/ olur: painted (peyntıd), played (pleyd).
Örnek
Yanlış öğrenci cümlesi: The dance was perform last night by them. Doğrusu: The dance was performed last night. (dö dans vöz pıformd last nayt) Dans dün gece sahnelendi. Fiil üçüncü halde olmalı, by them çoğu zaman gereksizdir.
Kısa Diyaloglar ve Günlük Kullanım
Okul projesi diyaloğu: A: What is painted on the wall? (vat iz peyntıd on dö vol) Duvara ne boyanıyor? B: Our cultural heritage is shown. Old houses were drawn yesterday. (avır kalçırıl heritic iz şoun. ould hauzız vör dron yestırdey) Kültürel mirasımız gösteriliyor. Eski evler dün çizildi. A: Is the project finished today? (iz dö procikt finişit tıdey) Proje bugün bitiriliyor mu? B: No, it isn't finished yet. It was started last week. (nou, it izınt finişit yet. it vöz startıd last vik) Hayır, henüz bitirilmedi. Geçen hafta başlandı.
Sinema diyaloğu: A: When was this movie made? (ven vöz dis muvi meyd) Bu film ne zaman çekildi? B: It was made in 2015. It is shown in many countries. (it vöz meyd in tu tauzınd fiftiin. it iz şoun in meni kantriz) 2015'te çekildi. Birçok ülkede gösteriliyor. Güvenle kullanacağınız kalıplar: was made (vöz meyd), is shown (iz şoun), are sold (ar sould), was built (vöz bilt).
Örnek
Guests are invited to the folk night. The dance was discovered in a small village. (gests ar invitıd tu dö fouk nayt. dö dans vöz diskavırd in ı smol vilic) Konuklar halk gecesine davet edilir. Dans küçük bir köyde keşfedildi.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Edilgen cümlede her zaman yapan kişi by ile belirtilmelidir. Doğrusu: Yapan kişi bilinmiyorsa, önemsizse veya zaten belliysa by kullanılmaz. Odak nesne ve eylemdedir.
- Yanlış: Edilgende fiilin ikinci hali kullanılır, örneğin was wrote veya is took. Doğrusu: Her zaman fiilin üçüncü hali (past participle) gerekir: was written (vöz ritın), is taken (iz teykın), is made (iz meyd).
- Yanlış: is veya was atılabilir çünkü Türkçede ek yeterlidir. Doğrusu: İngilizcede am/is/are veya was/were zorunludur; yardımcı fiil yoksa cümle bozulur.
- Yanlış: Türkçedeki yapılır / yapıldı birebir aynı sırayla İngilizceye çevrilir. Doğrusu: İngilizcede özne başta gelir, ardından yardımcı fiil ve V3 gelir; Türkçe söz dizimi kopyalanmaz.
- Yanlış: Şimdiki edilgen için B1'de is being painted de gerekir. Doğrusu: Bu ünitede yalnızca present simple ve past simple edilgen yeter; is being daha ileri bir yapıdır.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde present perfect edilgen has been written (hız bin ritın), gelecek will be shown (vil bi şoun) ve modal edilgen can be seen (ken bi sin) gelir. Resmi kültür metinlerinde by öbeği ve daha uzun pasif zincirler okunur. Siz şimdilik iki temel zamanı ve üçüncü hali sağlam tutun. Sonraki basamak bunların üzerine kurulur.
Özet
Edilgende özne eylemi yapan değil etkilenen şeydir; present simple'da is/are + V3, past simple'da was/were + V3 kullanılır. Kültür, sanat ve eğlence metinlerinde bu yapı çok yaygındır çünkü eser ve etkinlik öne çıkar. Türkçe kaynaklı hatalardan kaçınmak için gereksiz by koymayın, doğru fiil halini ve yardımcı fiili unutmayın.