Günlük rutinlerimizi İngilizce A1 düzeyinde geniş zamanın olumlu cümleleriyle anlatırız; I you we they ile yalın fiil, he she it ile -s ekli fiil kullanarak her gün yaptığımız işleri kısa ve net söyleriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Günlük Rutinler Nedir ve Neden Geniş Zaman Kullanırız?
Günlük rutin, her gün neredeyse aynı sırayla yaptığımız işlerdir. Sabah uyanmak, yüz yıkamak, diş fırçalamak, kahvaltı etmek, okula gitmek, eve dönmek, ödev yapmak ve yatmak bunlara örnektir. İngilizcede bu tekrarlanan işleri anlatmak için geniş zamanın olumlu cümlelerini kullanırız. CEFR A1 can-do hedefi şudur: Kendi günlük rutinimi basit olumlu cümlelerle tarif edebilirim. Bu, kendini tanıtmanın ve başkasının gününü anlamanın ilk sağlam adımıdır.
Konu dünyada genellikle renkli rutin resimleri, saat kadranları ve sıralı kartlarla öğretilir. Öğrenci önce resme bakar, sonra kısa cümle kurar. Türkiye'de ortaöğretim yabancı dil sınıflarında da aynı resimli sıra yaygındır. Geniş zaman, olmak fiilinden sonra gelen ilk zaman kipidir çünkü alışkanlık anlatmak günlük konuşmanın merkezindedir. Resimde gördüğün sahneler tam da bu tekrarlanan işleri temsil eder ve cümle kurmana yardım eder.
Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Şu anda olan bir işi değil, her gün olan işi anlatıyoruz. Bu yüzden şimdiki zaman karıştırmayız. A1 kelime dağarcığında wake up, get up, have breakfast, go to school, come home, go to bed yeterlidir. Telaffuz ipucu: wake up veyk ap, every day evri dey. Bu kelimelerle kendi sabahını anlatmaya başlayabilirsin.
Örnek
Örnek cümle: I wake up at seven o'clock every day. Telaffuz: Ay veyk ap et sevn oklok evri dey. Anlamı: Ben her gün saat yedide uyanırım. Bu olumlu geniş zaman cümlesidir ve A1 düzeyindedir.
I, You, We ve They ile Olumlu Cümleler
I, you, we ve they öznelerinde fiil yalın kalır. Kalıp çok basittir: özne artı fiil artı diğer bilgi. I get up. Ay get ap. Ben kalkarım. You go to school. Yu gou tu skul. Sen okula gidersin. We have breakfast. Vi hev brekfıst. Biz kahvaltı ederiz. They come home. Dey kam houm. Onlar eve gelir. Bu öznelerde fiile -s eklenmez.
Sabah okula hazırlık tam bu kalıba uyar. I wash my face. Ay voş may feys. Yüzümü yıkarım. I put on my clothes. Ay put on may klouz. Elbiselerimi giyerim. I take my bag. Ay teyk may beg. Çantamı alırım. I go to school at eight. Ay gou tu skul et eyt. Saat sekizde okula giderim. Telaffuzda get up get ap, go gou, school skul şeklinde kısa ve net söylenir.
Günlük hayatta 'Ben her sabah...' derken bu yapıyı kullanırsın. Dünyada bu kalıp önce ben ve sen ile, sonra biz ve onlar ile pekiştirilir. Türkçe kaynaklı bir hata burada sık çıkar: cümlenin içine am eklemek. I am get up yanlıştır. Doğrusu I get up şeklindedir. Alışkanlık için olmak fiiline gerek yoktur. Resimdeki hazırlık sahnelerini bu yalın fiillerle anlatabilirsin.
Örnek
Kısa örnek: I wash my face. I put on my clothes. I go to school. Telaffuz: Ay voş may feys. Ay put on may klouz. Ay gou tu skul. Anlam: Yüzümü yıkarım. Elbiselerimi giyerim. Okula giderim.
He, She ve It ile Fiile -s Eki
He, she ve it öznelerinde fiilin sonuna genellikle -s gelir. Kalıp: özne artı fiil-s artı diğer bilgi. He gets up. Hi gets ap. O kalkar. She has breakfast. Şi hez brekfıst. O kahvaltı eder. It starts at eight. İt stats et eyt. Saat sekizde başlar. Özel değişimler A1 için yeterlidir: have fiili has olur, go fiili goes gouz olur, do fiili does daz olur.
Aile kahvaltısı sahnesi üçüncü tekil için idealdir. My father drinks tea. May fadıır drinks tii. Babam çay içer. My mother eats bread. May madır iits bred. Annem ekmek yer. My sister has milk. May sistır hez milk. Kız kardeşim süt içer. My brother goes to school. May bradır gouz tu skul. Erkek kardeşim okula gider. Telaffuz: gets gets, goes gouz, has hez, eats iits.
Dünyada bu ek üçüncü tekil şahıs olarak aile resimleri ve kahvaltı sahneleriyle öğretilir. Türkçede o gider derken ek kişiye göre değişir; İngilizcede yalnızca he she it için -s vardır. He go to school yanlıştır, doğrusu He goes to school şeklindedir. She have breakfast de yanlıştır, doğrusu She has breakfast olur. Kahvaltı resmine bakarak aile üyeleri için -s li cümleler kurabilirsin.
Örnek
Örnek: My father has breakfast. He drinks tea. My mother eats bread. Telaffuz: May fadıır hez brekfıst. Hi drinks tii. May madır iits bred. Anlam: Babam kahvaltı eder. O çay içer. Annem ekmek yer.
Sabah Rutinlerini Sırayla Anlatmak
Sabah rutini genellikle sabit bir sırayla anlatılır. I wake up. Ay veyk ap. Uyanırım. I get up. Ay get ap. Kalkarım. I brush my teeth. Ay braş may tiis. Dişlerimi fırçalarım. I wash my face. Ay voş may feys. Yüzümü yıkarım. I have breakfast. Ay hev brekfıst. Kahvaltı ederim. I go to school. Ay gou tu skul. Okula giderim. Bu sıra A1 öğrencisi için yeterince somuttur.
Diş fırçalama sabahın temel parçasıdır. brush braş, teeth tiis. Üçüncü tekilde She brushes her teeth. Şi braşız hır tiis. O dişlerini fırçalar. He washes his face. Hi voşız hiz feys. O yüzünü yıkar. sh ile biten fiillere -es gelir; A1 için brushes ve washes yeterlidir. Telaffuzda brushes braşız gibi yumuşak söylenir.
Bu sıralama günlük hayatta sabahları ne yaparsın sorusunun olumlu cevabıdır. Kısa diyalog tamamen olumlu cümlelerden oluşur. Ali: I brush my teeth. I have breakfast. Ayşe: I brush my teeth too. I go to school. tuu. Ben de dişlerimi fırçalarım. Okula giderim. Resimdeki fırçalama sahnesini önce ben sonra o için cümleye dökebilirsin. Sıra ezberlenince konuşmak kolaylaşır.
Örnek
Sıralı örnek: I wake up. I get up. I brush my teeth. I have breakfast. I go to school. Telaffuz: Ay veyk ap. Ay get ap. Ay braş may tiis. Ay hev brekfıst. Ay gou tu skul.
Okul Sonrası, Akşam ve Bahçe İşleri
Öğleden sonra ve akşam da rutinler vardır. I come home at four. Ay kam houm et for. Saat dörtte eve gelirim. I do my homework. Ay duu may houmwork. Ödevimi yaparım. I watch TV. Ay voç tii vii. Televizyon izlerim. I go to bed at ten. Ay gou tu bed et ten. Saat onda yatarım. watch fiili üçüncü tekilde watches voçız olur.
Bahçe işleri de günlük rutin olabilir. I work in the garden. Ay wörk in dı gardın. Bahçede çalışırım. He waters the plants. Hi votırz dı plants. O bitkileri sular. They work in the garden every day. Dey wörk in dı gardın evri dey. Onlar her gün bahçede çalışır. My father works in the garden. May fadıır wörks in dı gardın. Babam bahçede çalışır. -s ekini he she it ile unutma.
Dünyada ev ve bahçe resimleri home routines başlığıyla öğretilir. Türkiye'de bahçe işi ailece yapılan yaygın bir alışkanlıktır. Günlük hayatta I work in the garden. cümlesi hem gerçek işi hem de hobiyi anlatır. Telaffuz: work wörk, garden gardın, waters votırz. Resimdeki bahçe sahnesini önce I ile, sonra he veya she ile anlatarak -s kuralını pekiştirebilirsin.
Örnek
Örnek: I come home. I work in the garden. My father works in the garden too. Telaffuz: Ay kam houm. Ay wörk in dı gardın. May fadıır wörks in dı gardın tuu.
Kısa Diyaloglar, Telaffuz ve Türkçe Kaynaklı Hatalar
Kısa bir olumlu diyalog A1 için yeterlidir. Ali: I get up at seven. I have breakfast. I go to school. Ayşe: I get up at seven too. My mother has breakfast with me. She goes to work. Anlam: Ali saat yedide kalkar, kahvaltı eder, okula gider. Ayşe de saat yedide kalkar. Annesi onunla kahvaltı eder. Annesi işe gider. Diyalogda soru yoktur; yalnızca olumlu geniş zaman cümleleri vardır.
Telaffuz ipuçlarını Türkçe harflerle toplayalım. wake up veyk ap. get up get ap. breakfast brek-fıst. brush braş. teeth tiis. school skul. goes gouz. has hez. does daz. watch voç. garden gardın. Ağzı fazla açmadan, kısa hecelerle, net söylemek A1 için yeterlidir. Her yeni cümleyi önce yavaş, sonra normal hızda tekrarla.
Türkçe kaynaklı hatalara ayrı durmak gerekir. Türkçede geniş zaman ekleri kişiye göre değişir; İngilizcede yalnızca he she it için -s vardır. Alışkanlık için şimdiki zaman kullanılmaz. I going to school veya I am go yanlıştır. Doğrusu I go to school. Ayrıca She have değil She has, They goes değil They go kullanılır. İyelikte I brush the teeth yerine I brush my teeth denir. Bu hataları bilerek resimlerden cümle kurmak kalıcı öğrenme sağlar.
Örnek
Diyalog örneği: Ali: I get up at seven. I brush my teeth. I go to school. Ayşe: My brother gets up at seven too. He has breakfast. He goes to school. Telaffuz ve anlam yukarıdaki paragraftadır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: He go to school every day. Doğrusu: Doğrusu He goes to school every day. He she it öznelerinde fiile -s veya -es eklenir.
- Yanlış: I am get up at six. Doğrusu: Doğrusu I get up at six. Alışkanlık anlatırken am kullanılmaz; yalın fiil yeterlidir.
- Yanlış: She have breakfast. Doğrusu: Doğrusu She has breakfast. have fiili üçüncü tekilde has olur.
- Yanlış: They goes home at four. Doğrusu: Doğrusu They go home at four. they ile fiil yalın kalır, -s eklenmez.
- Yanlış: I brush the teeth. Doğrusu: Doğrusu I brush my teeth. A1 düzeyinde iyelik sıfatı my her his kullanılır.
Bir adım ileri
Bir üst adımda aynı rutinler olumsuz cümlelerle anlatılır: I do not get up late. Ardından sorular gelir: Do you get up early? Sıklık zarfları always usually sometimes eklenerek cümle zenginleşir. Present continuous ile karşılaştırma yapılır: şu anda yapıyorum ile her gün yaparım ayrımı netleşir. Daha fazla fiil ve y harfiyle biten fiillerin -ies yazımı da o basamakta işlenir.
Özet
Günlük rutinler geniş zamanın olumlu cümleleriyle anlatılır. I you we they ile fiil yalın, he she it ile -s li kullanılır. Sabah diş fırçalamaktan bahçe işlerine kadar A1 kelimelerle kendi gününü doğru ve net söyleyebilirsin.