İlgi sözcükleri qui, que, dont ve où, ev ve şehir hayatıyla ilgili iki cümleyi birleştirerek daha doğal ve ayrıntılı anlatım kurmamızı sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Qui: özne olan kişi veya nesne
İlgi sözcüğü qui, kendisinden sonra gelen yan cümlede özne görevindedir; yani işi yapan kişi veya nesnenin yerine geçer. Öncesindeki isim insan, hayvan veya eşya olabilir. Qui kullanıldığında ardından çoğu zaman bir fiil gelir: la voisine qui habite ici (burada yaşayan komşu kadın) veya le bus qui arrive (gelen otobüs).
Şehir hayatından söz ederken bu yapı çok kullanışlıdır. Örneğin J’aime le quartier qui est près du centre. cümlesi “Merkezin yakınında olan mahalleyi seviyorum.” demektir. Burada qui sözcüğü le quartier adının yerini alır ve est fiilinin öznesidir; bu nedenle yan cümlede ayrıca bir özne kullanmayız.
Örnek
Voici la rue qui mène à la gare. — İstasyona giden sokak bu. Le voisin qui travaille à l’hôpital connaît bien la ville. — Hastanede çalışan komşu şehri iyi biliyor. İlk cümlede sokağın yaptığı iş “istasyona götürmek”, ikinci cümlede komşunun yaptığı iş “çalışmak”tır; bu yüzden qui kullanılır.
Que: doğrudan nesne olan kişi veya nesne
İlgi sözcüğü que, kendisinden sonra gelen yan cümlede doğrudan nesne görevindedir. Eylemi yapan kişi veya nesne cümlede ayrıca bulunur. Bu yüzden que sözcüğünden sonra çoğu zaman bir özne ve ardından fiil gelir: la maison que nous aimons (sevdiğimiz ev). Burada nous işi yapan öznedir; sevilen şey ise la maisondır.
Bir isim hakkında “hangi kişi veya nesne?” sorusuna cevap verirken que kullanabiliriz. La photo que tu regardes est ancienne. cümlesinde “Sen fotoğrafa bakıyorsun” anlamındaki yapıda tu öznedir, fotoğraf ise eylemden etkilenir. Que, sesli harfle başlayan bir sözcükten önce kısalır ve qu’ olur: la rue qu’il préfère.
Örnek
J’ai visité l’appartement que mes parents ont acheté. — Ailemin satın aldığı daireyi ziyaret ettim. Mes parents satın alma işini yapan öznedir; l’appartement satın alınan nesnedir. Bu nedenle que doğrudur. Voici le livre qu’elle lit dans le salon. — Salonda okuduğu kitap bu.
Dont: de ile kurulan ilişkiler
Dont, temel olarak de ile kurulan bir ilişkiyi gösterir. Bazı fiiller ve ifadeler de ister: parler de (hakkında konuşmak), avoir besoin de (ihtiyacı olmak), se souvenir de (hatırlamak). Bu yapılarda de tekrar edilmez; onun yerine dont kullanılır.
Evle ilgili anlatımlarda dont hem bir şey hakkında konuşmayı hem de aitlik ilişkisini gösterebilir. La maison dont je parle est au coin de la rue. cümlesi “Hakkında konuştuğum ev sokağın köşesinde.” demektir. La maison dont le toit est rouge ise “Çatısı kırmızı olan ev” anlamındadır; burada çatı ile ev arasındaki aitlik ilişkisi dont ile kurulur.
Örnek
Voici la tuile dont nous avons besoin pour réparer la maison. — Evi onarmak için ihtiyaç duyduğumuz kiremit bu. De quoi as-tu besoin ? — Neye ihtiyacın var? J’ai besoin d’une nouvelle tuile. — Yeni bir kiremite ihtiyacım var. Bu bilgiyi birleştirirsek la tuile dont j’ai besoin deriz; çünkü yapı avoir besoin de şeklindedir.
Où: yer ve zaman bildiren ilgi sözcüğü
İlgi sözcüğü où, bir yer veya zaman hakkında ek bilgi verir. Dil bilgisi bakımından burada ilgi zarfı olarak kullanılır. Yer için “-dığı yer”, zaman için “-dığı zaman” anlamı taşır. Le parc où les enfants jouent ifadesi “Çocukların oynadığı park”, le jour où nous sommes arrivés ifadesi ise “Geldiğimiz gün” demektir.
Où ile soru sözcüğü olan où yazılış bakımından aynıdır; anlamı cümledeki görevinden anlaşılır. Où est la pharmacie ? sorusu “Eczane nerede?” demektir. Buna karşılık La rue où se trouve la pharmacie est calme. cümlesinde où, eczanenin bulunduğu yeri tanımlar.
Örnek
Le parc où je fais du vélo est derrière l’école. — Bisiklete bindiğim park okulun arkasında. C’est le quartier où ma famille habite. — Bu, ailemin yaşadığı mahalle. Zaman bildiren örnek: Je me souviens du jour où nous avons déménagé. — Taşındığımız günü hatırlıyorum.
Seçim yapma ve cümleleri birleştirme
Doğru sözcüğü seçmek için önce iki cümlede ortak olan ismi bulun. Bu isim ikinci cümlede işi yapıyorsa qui, işten etkileniyorsa que kullanılır. İkinci cümlede de isteyen bir fiil veya ifade varsa dont; yer ya da zaman bildiriliyorsa où seçilir.
Önce iki kısa cümle kurup sonra ortak ismi tek kez söylemek iyi bir yöntemdir. Örneğin J’habite dans un quartier. Le quartier est calme. cümlelerini birleştirerek J’habite dans un quartier qui est calme. diyebiliriz. Je connais un quartier. Tu aimes ce quartier. cümlelerinde ise Je connais un quartier que tu aimes. deriz; çünkü tu seven kişidir ve mahalle eylemden etkilenir.
Örnek
La maison est près du parc. Nous parlons de cette maison. — Ev parkın yakınında. Bu ev hakkında konuşuyoruz. Birleştirilmiş biçim: La maison dont nous parlons est près du parc. — Hakkında konuştuğumuz ev parkın yakınında. Başka bir örnek: Voici le jour où nous avons trouvé cette maison. — Bu evi bulduğumuz gün bu.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Qui ve que her zaman aynı şekilde kullanılır. Doğrusu: Qui yan cümlede işi yapan öznenin, que ise doğrudan nesnenin yerini tutar. La femme qui parle “konuşan kadın”, la femme que je connais ise “tanıdığım kadın” demektir.
- Yanlış: Dont kelimesinden sonra mutlaka de tekrar edilmelidir. Doğrusu: Dont zaten de ile kurulan ilişkiyi gösterir. Bu nedenle la ville dont je parle doğrudur; la ville dont je parle de yanlıştır.
- Yanlış: Où yalnızca “nerede?” sorusunda kullanılır. Doğrusu: Où bir yeri veya zamanı tanımlayabilir. La maison où j’habite “yaşadığım ev”, le soir où je suis arrivé “geldiğim akşam” demektir.
- Yanlış: İlgi cümlesinde ana isim tekrar edilmelidir. Doğrusu: İlgi sözcüğü, ikinci cümlede tekrar edilen ismin veya yer ve zaman bildiren ifadenin yerini alır ya da onunla ilişki kurar. La rue que la rue tu préfères yanlıştır; doğru biçim La rue que tu préfères şeklindedir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta ilgi sözcükleri daha uzun metinlerde ve daha karmaşık bağlamlarda kullanılabilir. Lequel ailesiyle, özellikle edatlarla birlikte daha kesin seçimler yapılır; örneğin birden fazla yer veya nesne arasında ayrım kurulabilir. Ayrıca ilgi cümleleri, resmî e-postalarda, şehir tanıtımlarında ve görüş bildiren yazılarda anlatımı zenginleştirir. Şimdilik en önemli sonraki adım, qui, que, dont ve où seçimlerini cümlenin görevine bakarak otomatikleştirmektir.
Özet
İşi yapan unsur için qui, doğrudan nesne için que, de ile kurulan ilişkiler için dont, yer ve zaman için où kullanılır. Doğru seçimi yapmak için ortak ismi ve onun ikinci cümledeki görevini belirlemek gerekir. Bu dört ilgi sözcüğü, ev ve şehir hayatını daha kısa, akıcı ve ayrıntılı biçimde anlatmamızı sağlar.