Fransızcada evdeki nesnelerin yerini söylemek için değişmeyen il y a kalıbını dans, sur ve sous edatlarıyla birleştirerek A1 düzeyinde anlaşılır cümleler kurarız.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Il y a kalıbını tanıyalım
Fransızcada bir odada veya evde bir şeyin bulunduğunu söylemek için il y a kalıbını kullanırız. Bu ifade Türkçedeki var sözcüğüne karşılık gelir ve ardından genellikle un, une veya des ile bir isim gelir. Telaffuz ipucu: il y a yaklaşık il ya diye okunur; y a bitişik ya sesi verir. Kalıp hiç değişmez: Il y a une chaise. (Bir sandalye var.) ve Il y a des chaises. (Sandalyeler var.) aynı yapıdadır.
Dünyada A1 Fransızca derslerinde bu kalıp sınıf eşyaları veya ev resmiyle öğretilir; öğretmen sınıfta ne var diye sorar. Günlük hayatta bir odaya girdiğinde ilk cümlelerden biri Il y a une table. (Bir masa var.) olur. Sık yapılan bir Türkçe kaynaklı hata, varı il est ile çevirmektir; belirsiz nesneler için il y a tercih edilir. CEFR A1 can-do hedefi şudur: öğrenci bir odada neler olduğunu basit cümlelerle söyleyebilir.
Örnek
Somut diyalog: - Il y a un lit dans la chambre ? (Yatak odasında bir yatak var mı?) - Oui, il y a un lit. (Evet, bir yatak var.) Telaffuz: il ya ün li dan la şambr.
Sur ve sous edatları: salon örneği
Sur üzerinde, üstünde anlamındadır ve telaffuzu süre yakındır. Sous altında demektir, su gibi okunur. Salon resminde kanepe altındaki kedi için Il y a un chat sous le canapé. (Kanepe altında bir kedi var.) deriz. Masa üzerindeki kitap için Il y a un livre sur la table. (Masanın üzerinde bir kitap var.) cümlesi kurulur. Bu iki edat A1 ev ve yaşam alanı ünitesinin temelidir.
Türkçe konuşan öğrenciler altında ve üstünde anlamlarını karıştırabilir çünkü sesler Türkçedeki üst ve alt ile benzemez. Resme bakarak nesneyi parmakla göstermek hatayı azaltır. Kısa diyalog: - Il y a un chat ? (Bir kedi var mı?) - Oui, il y a un chat sous le canapé. (Evet, kanepe altında bir kedi var.) Günlük hayatta evde kedi veya eşya ararken bu cümleler doğal olarak çıkar. Öğretmenler dünyada sıkça salon maketi veya gerçek sınıf koltuğu kullanır.
Örnek
Çözümlü örnek: Kedi kanepe altında olduğu için sous, kitap masa üstünde olduğu için sur seçilir. Cümle: Il y a un chat sous le canapé et il y a un livre sur la table. (Kanepe altında bir kedi ve masanın üzerinde bir kitap var.)
Dans, sur ve sous yatak odasında
Dans edatı içinde anlamındadır; telaffuzu dan gibidir. Yatak odasında yastık yatak üzerinde durur: Il y a un oreiller sur le lit. (Yatağın üzerinde bir yastık var.) Açık gardırop içinde kıyafetler vardır: Il y a des vêtements dans l'armoire. (Gardırop içinde kıyafetler var.) Yatak altındaki halı için Il y a un tapis sous le lit. (Yatağın altında bir halı var.) Üç edat aynı odada bir arada öğrenilir.
CEFR A1 can-do hedefi: öğrenci kendi yatak odasını basit cümlelerle tarif edebilir. Dünya genelinde öğretmenler öğrencilere odalarını çizdirip il y a ile yazdırır. Türkçe kaynaklı hata: gardıropun içinde için yanlışlıkla sur kullanmak. Diyalog: - Où sont les vêtements ? (Kıyafetler nerede?) - Il y a des vêtements dans l'armoire. (Gardırop içinde kıyafetler var.) Telaffuz: dan larmuar. Sabah kalkınca yastığı görmek bu cümleyi günlük hale getirir.
Örnek
Somut olay: Gardırobu açınca Il y a des chemises dans l'armoire. (Gardırop içinde gömlekler var.) Yatağa bakınca Il y a un oreiller sur le lit. dersin.
Mutfakta sur ve dans
Mutfak günlük hayatta en çok tarif edilen odalardan biridir. Masa üzerindeki elma için Il y a une pomme sur la table. (Masanın üzerinde bir elma var.) Buzdolabı içindeki süt için Il y a du lait dans le frigo. (Buzdolabında süt var.) Frigo günlük dilde buzdolabı demektir, telaffuzu frigo. Dans le frigo buzdolabının içinde anlamına gelir. Kahvaltı hazırlarken bu iki cümle peş peşe gelir.
A1 düzeyinde yiyeceklerle il y a çok kullanılır çünkü alışveriş listesi veya buzdolabı tarifi yapılır. Sık yanlış: süt için un lait demek; sıvılar için du lait daha doğrudur. Diyalog: - Il y a des pommes ? (Elma var mı?) - Oui, il y a une pomme sur la table. (Evet, masanın üzerinde bir elma var.) Marketten gelince veya evde yiyecek ararken bu kalıp işe yarar. Öğretmenler mutfak resmi veya gerçek sınıf masası ile pratik yaptırır.
Örnek
Kahvaltı örneği: Il y a une pomme sur la table et il y a du lait dans le frigo. (Masanın üzerinde bir elma ve buzdolabında süt var.)
Banyoda üç edat birden
Banyo da evin önemli bir yaşam alanıdır. Lavabo üstünde diş fırçası: Il y a une brosse à dents sur le lavabo. (Lavabonun üzerinde bir diş fırçası var.) Açık dolap içinde havlu: Il y a une serviette dans l'armoire. (Dolap içinde bir havlu var.) Tabure altında lastik ördek: Il y a un canard sous le tabouret. (Taburenin altında bir ördek var.) Telaffuz: brosse à dents bros a dan, serviette serviyet. Üç edatı aynı odada pratik ederiz.
CEFR can-do: öğrenci banyodaki nesnelerin yerini basitçe söyleyebilir. Dünya öğretiminde banyo resmi veya gerçek lavabo kullanılır. Türkçe hata: üstünde için dans kullanmak, örneğin diş fırçası için yanlış dans le lavabo demek; lavabonun içinde değil üstündedir. Diyalog: - Il y a une serviette ? (Havlu var mı?) - Oui, il y a une serviette dans l'armoire. Sabah diş fırçalarken bu cümleler gerçek hayata bağlanır.
Örnek
Somut tarif: Il y a une brosse à dents sur le lavabo, une serviette dans l'armoire et un canard sous le tabouret. (Lavabonun üzerinde diş fırçası, dolapta havlu ve taburenin altında ördek var.)
Üç edatı salonda bir arada kullanalım
Bu salonda üç edat aynı anda görünür. Kutunun içindeki kitap için Il y a un livre dans la boîte. (Kutunun içinde bir kitap var.) Pencere kenarındaki saksı için Il y a une plante sur la fenêtre. (Pencerede bir saksı var.) Koltuk altındaki dergi için Il y a un magazine sous le canapé. (Koltuk altında bir dergi var.) A1 kelime dağarcığını aşmamak için plante, boîte, magazine yeter. Telaffuz: sous le canapé su lö kanape.
Günlük hayatta evde bir şey ararken kutunun içinde kitap var demek bu yapıyı kullanır. Nasıl öğretilir: öğrenciler kendi evlerini tarif eder, öğretmen resmi gösterir. Zincirleme yer bildirmek A1 sonunda yavaş yavaş gelir ama şimdilik ayrı cümleler yeter. Bir sonraki adım daha fazla edat öğrenmektir. Kısa diyalog pratikte kalıcı öğrenmeyi sağlar.
Örnek
Kısa diyalog: - Il y a un livre ? (Bir kitap var mı?) - Oui, il y a un livre dans la boîte. (Evet, kutunun içinde bir kitap var.) - Et la plante ? (Ya saksı?) - Il y a une plante sur la fenêtre. (Pencerede bir saksı var.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Masa üzerinde kitap var demek için Il est un livre sur la table. kullanmak. Doğrusu: Belirsiz bir nesnenin varlığını söylemek için Il y a un livre sur la table. kullanılır. Il est kişi veya zaten bilinen nesne için farklı bağlamlarda gelir.
- Yanlış: Sur ve sous edatlarını birbirine karıştırmak, örneğin kedi için yanlışlıkla sur le canapé demek. Doğrusu: Sur üstünde, sous altındadır. Resimle ve parmakla göstererek ayırt edilir.
- Yanlış: Tanımlık unutmak: Il y a livre sur table. Doğrusu: Fransızcada isimden önce neredeyse her zaman tanımlık gerekir: Il y a un livre sur la table.
- Yanlış: İçinde anlamı için her yerde dans kullanıp masa üstü için dans la table demek. Doğrusu: Masanın üstü sur la table olur. Dans kapalı bir alanın, dolabın veya kutunun içidir.
- Yanlış: Il y a kalıbını çoğulda değiştirmek veya ils y a demek. Doğrusu: Il y a her zaman aynı kalır: Il y a des livres. Çoğul yalnızca isimde ve tanımlıkta görünür.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde A2'de devant önünde, derrière arkasında, à côté de yanında ve entre arasında gibi edatlar eklenir. Ayrıca il y a ile c'est ve il est farkı netleşir. Ev tarifi daha uzun paragraflara, sonra da şehirde yer tarife uzanır. Öğrenci kendi evini ve mahallesini daha zengin cümlelerle anlatabilir.
Özet
Fransızcada evdeki nesnelerin yerini il y a ile dans, sur ve sous edatları kullanarak tarif ederiz. Bu kalıplar günlük hayatta oda, eşya ve yiyecek anlatımında sürekli kullanılır. Resimlerle pratik yaparak Türkçe kaynaklı hataları azaltır ve A1 can-do hedefine ulaşırız.