Harita üzerindeki yönleri, durak adlarını ve kısa anonsları anlayarak Çince konuşulan bir şehirde güvenli ve bağımsız biçimde yolculuk yapabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Haritada yönleri bulma
Bir haritayı açıklarken önce başlangıç noktasını, sonra gidilecek yeri söyleriz. Çince A2 düzeyinde temel yön ifadeleri şunlardır: 左边 (zuǒbian) sol taraf, 右边 (yòubian) sağ taraf, 前面 (qiánmiàn) ön ve 后面 (hòumiàn) arka. Pinyin telaffuzunda zuǒ yaklaşık olarak “dzwo” gibi, yòu “yo” gibi söylenir; tonları değiştirmemeye çalışın.
Bir yerin yanında olduğunu anlatmak için 在……旁边 (zài... pángbiān) kalıbı kullanılır. Örneğin 车站在学校旁边。 (Chēzhàn zài xuéxiào pángbiān.) “Durak okulun yanında.” demektir. Haritada bir bina, durak veya caddeyi gösterirken kısa cümleler kullanmak yeterlidir.
Örnek
Haritada okulun sağında bir otobüs durağı vardır. 车站在学校的右边。 (Chēzhàn zài xuéxiào de yòubian.) “Durak okulun sağındadır.” Bir arkadaşınız 车站在哪里？ (Chēzhàn zài nǎlǐ?) diye sorarsa, 在学校的右边。 (Zài xuéxiào de yòubian.) diyebilirsiniz.
Yol sorma ve kısa yol tarifi
Yol sormanın en temel yolu 请问，……怎么走？ (Qǐngwèn,... zěnme zǒu?) kalıbıdır. Bu kalıp “Affedersiniz, ... nasıl gidilir?” anlamına gelir. 请问，地铁站怎么走？ (Qǐngwèn, dìtiě zhàn zěnme zǒu?) “Affedersiniz, metro istasyonuna nasıl gidilir?” demektir. 怎么走 ifadesinde zěnme yaklaşık “dzın-mı” gibi okunur.
Kısa bir yol tarifinde 一直走 (yìzhí zǒu) “dümdüz gitmek”, 左转 (zuǒ zhuǎn) “sola dönmek” ve 右转 (yòu zhuǎn) “sağa dönmek” kullanılır. Bir yere kadar gitmeyi ya da bir yere ulaşmayı belirtmek için 到…… (dào...) kullanılabilir. Örneğin 一直走，到车站右转。 (Yìzhí zǒu, dào chēzhàn yòu zhuǎn.) “Dümdüz gidin, durağa gelince sağa dönün.”
Örnek
Somut bir durumda öğrenci metro istasyonunu arar. 学生：请问，地铁站怎么走？ (Xuésheng: Qǐngwèn, dìtiě zhàn zěnme zǒu?) “Öğrenci: Affedersiniz, metro istasyonuna nasıl gidilir?” 路人：一直走，然后左转。 (Lùrén: Yìzhí zǒu, ránhòu zuǒ zhuǎn.) “Yoldan geçen kişi: Dümdüz gidin, sonra sola dönün.”
Durak adlarını ve ekranı anlama
Toplu taşıma ekranlarında durak adı, sonraki durak ve varış bilgisi görülebilir. “Durak” için 站 (zhàn), “otobüs durağı” için 公交站 (gōngjiāo zhàn), “metro istasyonu” için 地铁站 (dìtiě zhàn) sözcükleri kullanılır. 下一站 (xià yí zhàn) “sonraki durak”, 现在 (xiànzài) ise “şimdi” anlamına gelir.
Bir ekranda 下一站：人民广场 (Xià yí zhàn: Rénmín Guǎngchǎng) görürseniz, sonraki durağın Renmin Meydanı olduğunu anlarsınız. Özel adların anlamını her zaman bilmeseniz de 下一站 ifadesini tanımak önemlidir. Durak adları bazen şehirdeki bir meydanın, okulun, hastanenin veya caddenin adını taşır.
Örnek
Otobüs ekranında 下一站：火车站 (Xià yí zhàn: Huǒchēzhàn) yazıyor. Bu, “Sonraki durak: Tren istasyonu.” demektir. Bir yolcu 这是火车站吗？ (Zhè shì huǒchēzhàn ma?) diye sorarsa “Burası tren istasyonu mu?” anlamında soru sormuş olur.
Durak anonsunu dinleme
Anonslarda cümleler genellikle kısa ve düzenlidir. 下一站是…… (Xià yí zhàn shì...) “Sonraki durak ...” anlamında kullanılabilir. 请在下一站下车。 (Qǐng zài xià yí zhàn xià chē.) “Lütfen sonraki durakta inin.” demektir. Buradaki 下车 (xià chē) araçtan inmek, 上车 (shàng chē) ise araca binmek anlamına gelir.
Anonsu anlamak için bütün cümleyi çevirmek yerine üç bilgiyi yakalayın: 下一站 sonraki durak, 到站 durağa varmak ve 下车 araçtan inmek. Durak adı size yabancı gelse bile bu anahtar kelimeler yolculuğun hangi aşamada olduğunu gösterir. Dinlerken durak adını ekrandan takip etmek anlamayı kolaylaştırır.
Örnek
Bir otobüste şu anons duyulur: 下一站是学校，请准备下车。 (Xià yí zhàn shì xuéxiào, qǐng zhǔnbèi xià chē.) “Sonraki durak okul, lütfen inmeye hazırlanın.” Öğrenci bu anonsu duyunca haritadaki okul durağını kontrol eder ve kapıya yaklaşır.
Doğru araca ve yöne karar verme
Bir otobüs veya metro hattında yalnızca araç numarasına değil, gidiş yönüne de bakmak gerekir. 去…… (qù...) “... yönüne gitmek”, 开往…… (kāi wǎng...) ise “... yönüne gitmek” veya “... yönüne sefer yapmak” anlamına gelir. 这辆车去火车站吗？ (Zhè liàng chē qù huǒchēzhàn ma?) “Bu araç tren istasyonuna gidiyor mu?” sorusudur.
Yolculuk sırasında aktarma gerekebilir. “Aktarma” için başlangıç düzeyinde 换车 (huàn chē) sözcüğü kullanılabilir. 我要换车吗？ (Wǒ yào huàn chē ma?) “Araç değiştirmem gerekiyor mu?” demektir. Bir hat haritasında bulunduğunuz durağı, ineceğiniz durağı ve gerekiyorsa değişim noktasını sırayla işaretlemek güvenli bir yöntemdir.
Örnek
Öğrenci yanlış yöne giden araca binmeden sorar: 这辆车去学校吗？ (Zhè liàng chē qù xuéxiào ma?) “Bu araç okula gidiyor mu?” Görevli 不去，请坐二路车。 (Bù qù, qǐng zuò èr lù chē.) der: “Gitmiyor, lütfen 2 numaralı otobüse binin.”
Kısa bir yolculuk diyaloğu kurma
A2 düzeyinde amaç, uzun ve ayrıntılı bir konuşma yapmak değil, yolculuğu tamamlamak için gerekli bilgi alışverişini yapmaktır. Önce selam verip soru sorabilir, sonra durak adını ve yönü kontrol edebilirsiniz. 谢谢 (xièxie) “teşekkürler”, 不客气 (bú kèqi) “rica ederim” anlamındadır. 对不起 (duìbuqǐ) ise dikkat çekmek veya özür dilemek için kullanılır.
Diyalogda haritayı göstermek konuşmayı destekler. Karşınızdaki kişinin hızlı konuşması durumunda 请再说一遍。 (Qǐng zài shuō yí biàn.) “Lütfen bir kez daha söyleyin.” diyebilirsiniz. Anlamadığınız yeri 请指一下。 (Qǐng zhǐ yíxià.) “Lütfen gösterin.” diyerek harita üzerinde işaret ettirebilirsiniz.
Örnek
学生：请问，公交站在哪里？ (Xuésheng: Qǐngwèn, gōngjiāo zhàn zài nǎlǐ?) “Öğrenci: Affedersiniz, otobüs durağı nerede?” 路人：在银行的左边。 (Lùrén: Zài yínháng de zuǒbian.) “Yoldan geçen kişi: Bankanın solunda.” 学生：这辆车去车站吗？ (Xuésheng: Zhè liàng chē qù chēzhàn ma?) “Öğrenci: Bu araç istasyona gidiyor mu?” 路人：去。下一站下车。 (Lùrén: Qù. Xià yí zhàn xià chē.) “Yoldan geçen kişi: Gidiyor. Sonraki durakta inin.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: 左边 (zuǒbian) ve 右边 (yòubian) ifadelerini her durumda konuşan kişinin kendi sol ve sağına göre anlamak. Doğrusu: Sol ve sağ, haritada haritanın yönüne; gerçek hayatta ise tarifin ve bakış açısının bağlamına göre anlaşılır. Emin değilseniz haritayı gösterip 是这边吗？ (Shì zhè biān ma?) “Bu taraf mı?” diye sorabilirsiniz.
- Yanlış: 站 (zhàn) sözcüğünü yalnızca “ayakta durmak” anlamında düşünmek. Doğrusu: Ulaşım bağlamında 站 durak veya istasyon anlamına gelir. 公交站 otobüs durağı, 地铁站 metro istasyonudur.
- Yanlış: 下一站 (xià yí zhàn) ifadesini “bir sonraki otobüs” diye çevirmek. Doğrusu: Bu ifade “sonraki durak” demektir. “Sonraki otobüs” için farklı bir yapı gerekir; bu yüzden ekranda 站 sözcüğünü görmek önemlidir.
- Yanlış: Çince soru cümlesinde Türkçedeki gibi kelimelerin yerini değiştirmenin yeterli olduğunu sanmak. Doğrusu: Evet-hayır sorularında çoğu zaman cümlenin sonuna 吗 (ma) gelir: 这辆车去学校吗？ (Zhè liàng chē qù xuéxiào ma?) “Bu araç okula gidiyor mu?”
- Yanlış: Pinyin tonlarını önemsememek. Doğrusu: Ton değişince kelimenin anlamı değişebilir. Özellikle 站 (zhàn) sözcüğünü dördüncü tonla, 展 (zhǎn) gibi benzer sesli sözcüklerden farklı söylemeye çalışın.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta harita tarifleri daha uzun hâle gelir ve iki veya daha fazla aktarma noktası anlatılabilir. Öğrenciler zaman, ücret ve varış saatini sormayı; farklı ulaşım araçlarını karşılaştırmayı öğrenebilir. Ayrıca resmî ulaşım uygulamalarındaki daha uzun ekran metinlerini ve gecikme duyurularını anahtar kelimelerle okuyabilirler. Böylece yalnızca yön sormakla kalmayıp kısa bir yolculuk planı da açıklayabilirler.
Özet
Harita tariflerinde sol, sağ, ön, arka, dümdüz gitme ve dönme ifadeleri temel araçlardır. Durak anonslarında 下一站, 到站 ve 下车 gibi anahtar kelimeleri tanımak yolculuğu kolaylaştırır. Doğru yönü kontrol etmek, gerekirse tekrar sormak ve haritayı kullanmak güvenli ulaşım için yardımcı olur.