Çince’de yaş söylerken sayıdan sonra yaş birimi kullanılır; telefon numarası ise rakam rakam okunur.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Çince sayıları ve dört tonu hatırlama
Yaş ve telefon numarası söylemek için önce 0’dan 10’a kadar sayıları bilmek gerekir. Temel sayılar şöyledir: 零 (líng) = sıfır, 一 (yī) = bir, 二 (èr) = iki, 三 (sān) = üç, 四 (sì) = dört ve 五 (wǔ) = beş. Devamında 六 (liù) = altı, 七 (qī) = yedi, 八 (bā) = sekiz, 九 (jiǔ) = dokuz ve 十 (shí) = on kullanılır.
Çince’de ton, sözcüğün anlamını değiştirebilir. Birinci ton düz ve yüksek, ikinci ton yükselen, üçüncü ton alçalıp yükselen, dördüncü ton ise kısa ve sert düşen bir sestir. Türkçe telaffuz için yaklaşık ipuçları şunlardır: yī ‘yi’yi düz ve yüksek söyle, èr ‘ır’a yaklaşık bir sesle yükseltmeden söyle, sān ‘san’ı düz ve uzun söyle, sì ‘sı’ gibi kısa ve düşen söyle; ancak bu yazımlar yalnızca yardımcı ipucudur.
Örnek
Örnek: 一、二、三、四、五 (yī, èr, sān, sì, wǔ) = bir, iki, üç, dört, beş. Burada 四 (sì) sözcüğünün dördüncü tonu kısa ve düşen okunur; 五 (wǔ) ise üçüncü tondadır ve ses önce alçalır, sonra hafifçe yükselir.
2. Yaş sormak ve yaş söylemek
Çince’de bir çocuğun veya öğrencinin yaşını sormak için 你几岁？(Nǐ jǐ suì?) denir. Bunun Türkçe karşılığı ‘Kaç yaşındasın?’dır. Buradaki 几 (jǐ) ‘kaç’, 岁 (suì) ise ‘yaş’ anlamındadır. Daha büyük bir kişiye daha nazik sormak için 您多大？(Nín duō dà?) ifadesi kullanılabilir; başlangıç düzeyinde ilk kalıbı doğru ve anlaşılır biçimde kullanmak yeterlidir.
Yaş söylerken sayıdan sonra mutlaka 岁 (suì) gelir. Temel kalıp 我 + sayı + 岁 (Wǒ + sayı + suì) biçimindedir ve ‘Ben ... yaşındayım’ anlamına gelir. Örneğin 我十五岁。(Wǒ shíwǔ suì.) = ‘Ben on beş yaşındayım.’ Yaş sorusuna kısa cevap olarak yalnızca 十五岁。(Shíwǔ suì.) = ‘On beş yaşındayım’ da denebilir.
Çince sayılar 10’dan sonra basit biçimde kurulur: 十一 (shíyī) = on bir, 十二 (shí’èr) = on iki, 二十 (èrshí) = yirmi ve 二十一 (èrshíyī) = yirmi bir. Bu nedenle 15 sayısı 十五 (shíwǔ) olur; kelime kelime ‘on-beş’ mantığıyla anlaşılabilir. Yaş söylerken sayının ardından 岁 (suì) eklenir.
Örnek
Çözümlü mini diyalog: 你几岁？(Nǐ jǐ suì?) = Kaç yaşındasın? 我十六岁。(Wǒ shíliù suì.) = Ben on altı yaşındayım. Burada 16, 十六 (shíliù) şeklindedir ve yaş birimi olarak 岁 (suì) kullanılmıştır.
3. Telefon numarasını rakam rakam söylemek
Telefon numarası sorarken 你的电话号码是多少？(Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?) denir. Bu cümle ‘Telefon numaran nedir?’ anlamına gelir. 你的 (nǐ de) ‘senin’, 电话号码 (diànhuà hàomǎ) ‘telefon numarası’, 多少 (duōshao) ise ‘kaç/ne kadar’ anlamındadır. Cevap verirken numara, çok basamaklı tek bir sayı gibi değil, her rakam ayrı ayrı okunur.
Örneğin 0532 246 18 90 numarası Çince’de 零五三二二四六一八九零 (líng wǔ sān èr èr sì liù yī bā jiǔ líng) biçiminde okunur. Telefon numarasındaki 0 için 零 (líng) kullanılır. Günlük telefon konuşmalarında 1 rakamı bazen 幺 (yāo) diye de okunur; bu kullanım 1 ile 7 gibi rakamların karışmasını azaltabilir. Başlangıç düzeyinde 1 için 一 (yī) demek yeterlidir.
Telefon numarası söylerken yaş bildiren 岁 (suì) kullanılmaz. Ayrıca rakamlar arasına yaşta olduğu gibi başka bir ölçü sözcüğü eklenmez. Dinleyen kişi numarayı daha kolay yazabilsin diye rakamları yavaş, açık ve mümkünse küçük gruplar hâlinde söylemek yararlıdır.
Örnek
Çözümlü örnek: 1380 205 6174 numarası 一三八零二零五六一七四 (yī sān bā líng èr líng wǔ liù yī qī sì) şeklinde okunur. Burada 13 veya 80 gibi daha büyük sayılar kurulmaz; her rakam ayrı söylenir. Soru ve cevap: 你的电话号码是多少？(Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?) = Telefon numaran nedir? 一三八零二零五六一七四。(Yī sān bā líng èr líng wǔ liù yī qī sì.) = 1380 205 6174.
4. Yaş ve telefon numarasını aynı konuşmada kullanma
Günlük bir tanışma konuşmasında önce ad, sonra yaş, ardından telefon numarası sorulabilir. Yaş için 你几岁？(Nǐ jǐ suì?), telefon için 你的电话号码是多少？(Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?) kalıpları kullanılır. Konuşmayı nazikçe bitirmek için 谢谢 (xièxie) = teşekkürler denebilir.
Çince’de özne çoğu zaman cümlenin başında bulunur. 我十七岁。(Wǒ shíqī suì.) cümlesinde 我 (wǒ) ‘ben’, 十七 (shíqī) ‘on yedi’, 岁 (suì) ‘yaş’ anlamındadır. Telefon numarası cevabında ise önce 我的电话号码是 (Wǒ de diànhuà hàomǎ shì) = ‘Benim telefon numaram ...’ denebilir, fakat başlangıçta yalnızca rakamları söylemek de doğaldır.
Kısa diyaloglarda tonları ve duraklamaları korumak önemlidir. Yaş cevabında sayıyı tek parça söylemek, telefon numarasında ise rakamları tek tek söylemek gerekir. Karşıdaki kişi anlayamadığında 请再说一遍。(Qǐng zài shuō yí biàn.) = ‘Lütfen bir kez daha söyle’ diyebilir.
Örnek
Somut konuşma örneği: 你几岁？(Nǐ jǐ suì?) = Kaç yaşındasın? 我十五岁。你呢？(Wǒ shíwǔ suì. Nǐ ne?) = Ben on beş yaşındayım. Ya sen? 我十六岁。你的电话号码是多少？(Wǒ shíliù suì. Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?) = Ben on altı yaşındayım. Telefon numaran nedir? 一三八零二零五六一七四。(Yī sān bā líng èr líng wǔ liù yī qī sì.) = 1380 205 6174.
5. Yazma, dinleme ve doğru söyleme alıştırması
Telefon numarası çalışırken önce numarayı Arap rakamlarıyla yazıp sonra her rakamın Çince karşılığını yazmak iyi bir yöntemdir. Örneğin 1204 için 一二零四 (yī èr líng sì) yazılır. Bu sayı 1204 olarak tek parça okunmaz; telefon numarası bağlamında ‘bir, iki, sıfır, dört’ şeklinde okunur.
Yaş çalışmasında ise sayı ile 岁 (suì) arasındaki bağlantı kurulmalıdır. 14 yaş için 十四岁 (shísì suì), 18 yaş için 十八岁 (shíbā suì) denir. Öğrenci kendini tanıtırken 我叫……(Wǒ jiào...) = ‘Benim adım ...’, ardından 我十五岁。(Wǒ shíwǔ suì.) = ‘Ben on beş yaşındayım’ diyebilir.
Alıştırma sırasında öğretmen veya arkadaş, söylenen rakamları kâğıda yazarak kontrol edebilir. Özellikle 0, 1, 2, 4 ve 7’nin tonları dikkatle dinlenmelidir. Kendi telefon numaranı gerçek bir ortamda paylaşmadan önce sınıf çalışmasında örnek veya kurmaca bir numara kullanmak güvenlik açısından daha uygundur.
Örnek
İki aşamalı alıştırma: Birinci görev: ‘18 yaşındayım’ cümlesi 我十八岁。(Wǒ shíbā suì.) olur. İkinci görev: 0507 241 6309 numarası 零五零七二四一六三零九 (líng wǔ líng qī èr sì yī liù sān líng jiǔ) şeklinde okunur. Kontrol: ilk cümlede 岁 (suì) vardır; telefon numarasında ise yalnızca rakamlar vardır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Yaş söylerken yalnızca sayı söylemek yeterlidir; yaş birimine gerek yoktur. Doğrusu: Günlük konuşmada kısa cevap mümkün olsa da temel ve açık kalıp sayıdan sonra 岁 (suì) kullanır: 我十五岁。(Wǒ shíwǔ suì.) = Ben on beş yaşındayım.
- Yanlış: Telefon numarası, 1380 gibi büyük bir sayı olarak okunur. Doğrusu: Telefon numarası rakam rakam okunur: 一三八零 (yī sān bā líng). Böylece her rakamın doğru anlaşılması kolaylaşır.
- Yanlış: Telefon numarasındaki 0 için 空 (kōng) kullanmak her durumda zorunludur. Doğrusu: Başlangıç düzeyinde 0 için 零 (líng) kullanılır. Bazı telefon söyleme alışkanlıklarında farklı kullanımlar duyulabilir; ancak öğrenen için 零 (líng) doğru ve güvenli tercihtir.
- Yanlış: Çince’de iki her zaman 两 (liǎng) olarak söylenir. Doğrusu: Telefon rakamlarında ve temel sayı dizilerinde genellikle 二 (èr) kullanılır. Bu derste 2 rakamını ve 12 gibi sayıları 二 (èr) ile söylemek gerekir.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde yaş, doğum tarihi ve doğum günü hakkında daha uzun konuşmalar kurulabilir. Öğrenciler 我的生日是……(Wǒ de shēngrì shì...) = ‘Doğum günüm ...’ gibi kalıplarla ay ve gün söylemeye başlayabilir. Telefon numarası dışında adres, sınıf numarası ve tarihleri de rakam rakam okumayı öğrenebilirler. Ayrıca telefon görüşmelerinde karşıdakinden bilgiyi tekrar etmesini isteme ve sayıları teyit etme becerileri geliştirilebilir.
Özet
Çince’de yaş sormak için 你几岁？(Nǐ jǐ suì?), yaş söylemek için 我……岁。(Wǒ ... suì.) kullanılır. Telefon numarası, 0’dan 9’a kadar rakamlar ayrı ayrı okunarak söylenir ve numarada 岁 (suì) kullanılmaz. Doğru ton, yavaş söyleme ve özellikle 0 ile 1’i açık telaffuz etme, anlaşılır iletişim için önemlidir.