Çince’de 的 (de) aitlik bildiren bir parçacıktır; bir şeyin kime ait olduğunu gösterir. 有 (yǒu) ise bir kişinin bir şeye sahip olduğunu veya bir yerde ya da zamanda bir şeyin bulunduğunu anlatır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Aitlik bildiren 的 (de): “kimin?” sorusuna cevap
Çince’de bir kişinin veya varlığın başka bir şeye ait olduğunu göstermek için 的 (de) kullanılır. Temel sıra şöyledir: sahip olan + 的 (de) + sahip olunan. Örneğin 爸爸的相册 (bàba de xiàngcè), “babanın fotoğraf albümü” demektir. Burada 爸爸 (bàba) “baba”, 相册 (xiàngcè) ise “fotoğraf albümü” anlamındadır.
的 (de) çoğu zaman Türkçedeki “-in, -ın, -un, -ün” ekine karşılık gelir. 妈妈的苹果 (māma de píngguǒ) “annenin elması”, 哥哥的自行车 (gēge de zìxíngchē) ise “ağabeyin bisikleti” demektir. 的 (de) burada üçüncü tonla okunmaz; genellikle kısa ve hafif söylenen nötr tonda okunur: “dı”ya yakın.
Örnek
Çözüm: 这是爸爸的相册。 (Zhè shì bàba de xiàngcè.) = “Bu, babanın fotoğraf albümü.” Cümlede 爸爸的 (bàba de) “babanın”, 相册 (xiàngcè) ise “fotoğraf albümü”dür. 的 (de), iki kelime arasındaki aitlik ilişkisini kurar.
2. Aile bireyleriyle 的 kullanımı
Aile hakkında konuşurken 的 (de), aile bireyleri ile onların eşyalarını veya ilişkilerini bağlar. 我的爸爸 (wǒ de bàba) “benim babam”, 你的妈妈 (nǐ de māma) “senin annen”, 他的哥哥 (tā de gēge) ise “onun ağabeyi” demektir. Burada önce kişi zamiri, sonra 的 (de), en son da aile bireyi gelir.
Çince’de yakın aile bireyleriyle bazı kısa ifadelerde 的 (de) söylenmeyebilir. Örneğin 我的妈妈 (wǒ de māma) ve 我妈妈 (wǒ māma) ikisi de “annem” anlamında kullanılabilir. Ancak başlangıç düzeyinde aitlik ilişkisini açık ve güvenli biçimde göstermek için 的 (de) kullanmak uygundur. Uzun veya daha belirgin aitlik ifadelerinde 的 (de) genellikle korunur.
Örnek
Çözümlü örnek: 这是你的照片吗？ (Zhè shì nǐ de zhàopiàn ma?) = “Bu senin fotoğrafın mı?” 你 (nǐ) “sen”, 的 (de) aitlik bildiren parçacık, 照片 (zhàopiàn) “fotoğraf” demektir. Cevap olarak 是，这是我的照片。 (Shì, zhè shì wǒ de zhàopiàn.) = “Evet, bu benim fotoğrafım.” denebilir.
3. 有 (yǒu): sahip olmak ve var olmak
有 (yǒu), bir kişinin bir şeye sahip olduğunu veya bir yerde bir şey bulunduğunu anlatır. Sahiplik için temel sıra özne + 有 (yǒu) + nesnedir: 我有自行车。 (Wǒ yǒu zìxíngchē.) = “Bisikletim var.” Burada 我 (wǒ) “ben”, 有 (yǒu) “sahip olmak/var olmak”, 自行车 (zìxíngchē) “bisiklet” anlamındadır.
有 (yǒu) bir yerde bir şey bulunduğunu da belirtir. 家里有一辆自行车。 (Jiā li yǒu yí liàng zìxíngchē.) cümlesi “Evde bir bisiklet var.” demektir. Çince’de varlık bildiren bu cümlede önce yer, sonra 有 (yǒu), ardından bulunan nesne gelir. 有 (yǒu) üçüncü tondadır; ses önce alçalır, sonra yükselir. Türkçe konuşurken “yo-” hecesini aşağıdan yukarıya doğru söylemeye çalışabilirsiniz.
Örnek
Somut örnek: 我们家有一辆新自行车。 (Wǒmen jiā yǒu yí liàng xīn zìxíngchē.) = “Bizim evde yeni bir bisiklet var.” 我们家 (wǒmen jiā) “bizim ev/ailemiz”, 有 (yǒu) “var”, 一辆 (yí liàng) “bir araç”, 新 (xīn) “yeni”, 自行车 (zìxíngchē) “bisiklet”tir.
4. Bir yerde bir şeyin varlığını söylemek
有 (yǒu), yalnızca eşyalara sahip olmayı değil, bir yerde veya zamanda bir şeyin bulunduğunu da anlatır. 今天有活动。 (Jīntiān yǒu huódòng.) = “Bugün etkinlik var.” cümlesinde 今天 (jīntiān) “bugün”, 活动 (huódòng) ise “etkinlik”tir. Benzer biçimde 桌子上有书。 (Zhuōzi shàng yǒu shū.) = “Masanın üzerinde kitap var.” denir.
Bir şeyi sormak için cümlenin sonuna 吗 (ma) getirilebilir. Örneğin 明天有课吗？ (Míngtiān yǒu kè ma?) = “Yarın ders var mı?” demektir. Olumsuz cevapta 不有 (bù yǒu) kullanılmaz; doğru biçim 没有 (méiyǒu) olur. 没有。 (Méiyǒu.) = “Yok.” veya “Hayır, yok.” anlamına gelir.
Örnek
Kısa diyalog: 明天有家庭活动吗？ (Míngtiān yǒu jiātíng huódòng ma?) = “Yarın aile etkinliği var mı?” 有，下午有活动。 (Yǒu, xiàwǔ yǒu huódòng.) = “Var, öğleden sonra etkinlik var.” Bu örnekte 有 (yǒu), ailenin bir etkinliğe sahip olması değil, belirli bir zamanda etkinliğin bulunması anlamındadır.
5. 的 ve 有 arasındaki fark
的 (de) ve 有 (yǒu) bazen aynı konu içinde birlikte kullanılabilir; ancak görevleri farklıdır. 的 (de) “kimin?” sorusunu cevaplar ve iki isim arasında aitlik ilişkisi kurar. 有 (yǒu) ise “var mı?” veya “sahip mi?” sorusunu cevaplar. 这是妹妹的玩具车。 (Zhè shì mèimei de wánjù chē.) = “Bu, kız kardeşimin oyuncak arabası.” cümlesinde 的 (de) kullanılır.
Aynı durum 有 (yǒu) ile şöyle anlatılabilir: 妹妹有玩具车。 (Mèimei yǒu wánjù chē.) = “Kız kardeşimin oyuncak arabası var.” İlk cümlede belirli oyuncak arabanın kime ait olduğu söylenir. İkinci cümlede ise kız kardeşin böyle bir eşyaya sahip olduğu belirtilir. Türkçede iki anlam yakın görünse de Çince’de yapı seçimi anlamı açıklaştırır.
Örnek
Karşılaştırma: 这是哥哥的车。 (Zhè shì gēge de chē.) = “Bu, ağabeyimin arabası.” 哥哥有车。 (Gēge yǒu chē.) = “Ağabeyimin arabası var.” İlk cümle belirli bir arabayı gösterir; ikinci cümle genel olarak sahiplik bildirir.
6. Olumlu, olumsuz ve soru cümleleriyle tekrar
A1 düzeyinde bu konuyu üç temel cümle türüyle kullanabilirsiniz. Olumlu sahiplik cümlesinde 有 (yǒu) kullanılır: 我有一个姐姐。 (Wǒ yǒu yí ge jiějie.) = “Bir ablam var.” Olumsuz biçimde 没有 (méiyǒu) kullanılır: 我没有弟弟。 (Wǒ méiyǒu dìdi.) = “Erkek kardeşim yok.” Soru için 你有姐姐吗？ (Nǐ yǒu jiějie ma?) = “Ablan var mı?” denebilir.
Aitlik bildiren cümlelerde 是 (shì) de görülebilir. 这是我的妈妈。 (Zhè shì wǒ de māma.) = “Bu benim annem.” cümlesinde 是 (shì), “-dır/dir” anlamında iki şeyi tanımlar; 的 (de) ise “benim” anlamını kurar. Böylece 这是我的苹果。 (Zhè shì wǒ de píngguǒ.) = “Bu benim elmam.” diyebilirsiniz. Cümleyi söylerken 的 (de) hecesini kısa tutun ve 有 (yǒu) kelimesindeki üçüncü tonu belirginleştirin.
Örnek
Mini metin: 我叫小林。我有一个哥哥。这是我哥哥的自行车。家里有一辆新车。 (Wǒ jiào Xiǎolín. Wǒ yǒu yí ge gēge. Zhè shì wǒ gēge de zìxíngchē. Jiā li yǒu yí liàng xīn chē.) = “Benim adım Xiaolin. Bir ağabeyim var. Bu, ağabeyimin bisikleti. Evde yeni bir araç var.” Metinde 有 (yǒu) aile bireyine sahip olmayı ve evde bir nesnenin bulunmasını; 的 (de) ise bisikletin kime ait olduğunu gösterir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Benim annem” demek için yalnızca 我妈妈 (wǒ māma) kullanılmalı; 的 (de) yanlış olur. Doğrusu: Hem 我妈妈 (wǒ māma) hem de 我的妈妈 (wǒ de māma) kullanılabilir. Başlangıç düzeyinde aitlik ilişkisini açıkça göstermek için 的 (de) kullanmak güvenli bir seçimdir.
- Yanlış: 有 (yǒu) her zaman yalnızca “sahip olmak” demektir. Doğrusu: 有 (yǒu), bir kişinin bir şeye sahip olduğunu ve bir yerde veya zamanda bir şeyin bulunduğunu da anlatır. 家里有书。 (Jiā li yǒu shū.) “Evde kitap var.” demektir.
- Yanlış: 有 (yǒu) fiilinin olumsuzu 不有 (bù yǒu) olur. Doğrusu: 有 (yǒu) için temel olumsuz biçim 没有 (méiyǒu) şeklindedir. 我没有自行车。 (Wǒ méiyǒu zìxíngchē.) = “Bisikletim yok.”
- Yanlış: 的 (de) ile 有 (yǒu) aynı anlamdadır; ikisi de “-in” demektir. Doğrusu: 的 (de), “kimin?” sorusuna cevap veren ve aitlik bildiren yapıdır. 有 (yǒu) ise “var” veya “sahip olmak” anlamı taşır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu yapılar, daha uzun betimlemeler ve günlük konuşmalar içinde kullanılabilir. Örneğin bir kişinin ailesini tanıtabilir, evdeki eşyaları konumlarıyla birlikte anlatabilir ve bir etkinliğin olup olmadığını sorabilirsiniz. 的 (de), yalnızca aile ve eşya isimleriyle değil, niteleyici ifadelerle de daha geniş biçimde kullanılabilir. 有 (yǒu) ise miktar, yer ve zaman ifadeleriyle birleşerek daha ayrıntılı varlık cümleleri kurmanızı sağlar.
Özet
的 (de), bir şeyin kime ait olduğunu gösteren bir parçacıktır: 我的书 (wǒ de shū) = “kitabım.” 有 (yǒu), sahiplik veya varlık bildirir; olumsuzu 没有 (méiyǒu) olur. Bu iki yapıyı ayırarak aile bireylerinizi, eşyalarınızı ve bulunduğunuz yerdeki nesneleri basit Çince cümlelerle anlatabilirsiniz.