Çince’de ailemizi anlatırken temel aile kelimelerini, doğru zamirleri ve basit tanıtma kalıplarını kullanarak kısa bir konuşma ve yazı oluşturabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Aile kelimeleri ve dört ton
Çincede aile için en sık kullanılan kelimelerden biri 家人 (jiārén) “aile üyeleri”, diğeri ise 家庭 (jiātíng) “aile” veya “aile hayatı” anlamındadır. Temel aile kelimeleri şunlardır: 妈妈 (māma) “anne”, 爸爸 (bàba) “baba”, 哥哥 (gēge) “abi”, 姐姐 (jiějie) “abla”, 弟弟 (dìdi) “erkek kardeş” ve 妹妹 (mèimei) “kız kardeş”. Çincede büyük ve küçük kardeş için farklı kelimeler kullanılır.
Pinyin’deki tonlar kelimenin anlamını değiştirebilir. Birinci ton düz ve yüksek, ikinci ton yükselen, üçüncü ton alçalıp yükselen, dördüncü ton ise kısa ve güçlü düşen sestir. Örneğin mā “anne”, má “kenevir”, mǎ “at”, mà ise “azarlamak” anlamına gelir; bu yüzden tonu dikkatle dinlemek ve tekrar etmek gerekir. Türkçe konuşan öğrenciler özellikle üçüncü ve dördüncü tonu karıştırabilir.
Örnek
Örnek tanıtma: 这是我的妈妈。 (Zhè shì wǒ de māma.) “Bu benim annem.” 这是我的爸爸。 (Zhè shì wǒ de bàba.) “Bu benim babam.” Telaffuz ipucu: zh sesi Türkçede tam karşılığı olmayan, dil geriye kıvrılarak çıkarılan bir sestir; sh ise “ş” sesine yakındır. Pinyin seslerini dinleyerek telaffuzu düzeltmek gerekir.
2. Aile üyelerini tanıtma kalıpları
Bir kişiyi tanıtmak için 这是…… (Zhè shì...) “Bu …” kalıbını kullanabiliriz. Birinin kim olduğunu sormak için 这是谁？ (Zhè shì shéi?) “Bu kim?” denir. Cevap verirken 他是我的哥哥。 (Tā shì wǒ de gēge.) “O benim abim.” veya 她是我的姐姐。 (Tā shì wǒ de jiějie.) “O benim ablam.” diyebiliriz.
Çince’de üçüncü tekil kişi için “o” anlamında konuşurken hem erkek hem kadın için 他 (tā) ve 她 (tā) aynı şekilde telaffuz edilir. Fark, yazıdaki karakterdedir. 他 erkek, 她 kadın için kullanılır. Konuşmada anlamı çoğu zaman cümledeki aile kelimesi veya durum belirler.
Bir konuşmada önce aile fotoğrafını göstermek, sonra kısa sorular sormak doğal bir yöntemdir. Öğrenci, fotoğraftaki kişiyi göstererek 这是谁？ (Zhè shì shéi?) diyebilir. Diğer kişi de 他是我的爸爸。 (Tā shì wǒ de bàba.) şeklinde cevap verebilir. Böylece konuşma kısa olsa bile soru-cevap biçiminde anlaşılır olur.
Örnek
Kısa diyalog: 这是谁？ (Zhè shì shéi?) “Bu kim?” 他是我的爷爷。 (Tā shì wǒ de yéye.) “O benim dedem.” 她是谁？ (Tā shì shéi?) “O kim?” 她是我的奶奶。 (Tā shì wǒ de nǎinai.) “O benim ninem.”
3. Ailede kişi sayısını söyleme
Ailede kaç kişi olduğunu söylemek için 我家有……口人。 (Wǒ jiā yǒu ... kǒu rén.) kalıbı kullanılır. Bu kalıp kelime kelime “Benim evimde … kişi var” anlamına gelir. 口 (kǒu) burada aile üyelerini sayarken kullanılan ölçü sözcüğüdür. Örneğin 我家有四口人。 (Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén.) “Ailemde dört kişi var.” demektir.
Kendi aileni anlatırken önce kişi sayısını, sonra aile üyelerini söyleyebilirsin. 我家有四口人：爸爸、妈妈、弟弟和我。 (Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén: bàba, māma, dìdi hé wǒ.) cümlesi “Ailemde dört kişi var: babam, annem, erkek kardeşim ve ben.” anlamındadır. Buradaki 和 (hé) “ve” demektir. Liste yaparken son iki ögeyi bu kelimeyle bağlamak yeterlidir.
Dede ve nineyi tanıtırken 爷爷 (yéye) “baba tarafından dede”, 奶奶 (nǎinai) “baba tarafından nine” anlamında kullanılır. Anne tarafından dede için 外公 (wàigōng), anne tarafından nine için 外婆 (wàipó) denebilir; ancak A1 düzeyinde önce temel aile kelimelerini doğru kullanmak daha önemlidir.
Örnek
Çözümlü örnek: Bir öğrencinin ailesinde anne, baba, abla ve kendisi varsa cevap şöyle olur: 我家有四口人：爸爸、妈妈、姐姐和我。 (Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén: bàba, māma, jiějie hé wǒ.) “Ailemde dört kişi var: babam, annem, ablam ve ben.” Eğer soru 你家有几口人？ (Nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén?) “Ailende kaç kişi var?” ise doğrudan 我家有四口人。 (Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén.) denir.
4. Konuşma oluşturma ve dinleyiciye göre anlatma
Aile hakkında kısa bir konuşma hazırlarken üç adım izlenebilir: selamlama, aile üyelerini tanıtma ve kapanış. Örneğin 大家好！ (Dàjiā hǎo!) “Herkese merhaba!” diyerek başlayabilir, 这是我的家人。 (Zhè shì wǒ de jiārén.) “Bunlar benim aile üyelerim.” diyerek fotoğrafı gösterebilirsin. Daha sonra iki veya üç aile üyesi hakkında kısa cümleler söylemek yeterlidir.
A1 düzeyinde amaç uzun ve ayrıntılı bir konuşma yapmak değil, anlaşılır ve doğru temel cümleler kurmaktır. Konuşurken aile fotoğrafındaki kişiyi işaret etmek, cümleleri yavaş söylemek ve tonları belirginleştirmek yardımcı olur. Dinleyici anlamadıysa 请再说一遍。 (Qǐng zài shuō yí biàn.) “Lütfen bir kez daha söyle.” ifadesi kullanılabilir.
Konuşma sonunda 这是我的家人，谢谢！ (Zhè shì wǒ de jiārén, xièxie!) “Bunlar benim aile üyelerim, teşekkürler!” denebilir. Öğrenci, ezberlediği uzun bir metni hızlı okumak yerine anahtar kelimelere bakarak konuşmalıdır. Böylece hem telaffuz hem de iletişim amacı daha iyi gerçekleşir.
Örnek
Somut konuşma örneği: 大家好！这是我的家人。我家有四口人。这是我的爸爸，这是我的妈妈。这是我的弟弟。谢谢！ (Dàjiā hǎo! Zhè shì wǒ de jiārén. Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén. Zhè shì wǒ de bàba, zhè shì wǒ de māma. Zhè shì wǒ de dìdi. Xièxie!) “Herkese merhaba! Bunlar benim aile üyelerim. Ailemde dört kişi var. Bu benim babam, bu benim annem. Bu benim erkek kardeşim. Teşekkürler!”
5. Aile hakkında kısa paragraf yazma
Aile hakkında kısa bir paragraf yazarken cümleleri basitten karmaşığa doğru sıralamak yararlıdır. Önce ailede kaç kişi olduğunu, sonra aile üyelerinin kim olduğunu ve son olarak bir aile üyesini belirtebilirsin. Çincede temel cümle sırası genellikle özne, fiil ve nesne (varsa) sırasıdır. 我有一个哥哥。 (Wǒ yǒu yí ge gēge.) “Bir abim var.” cümlesinde 我 (wǒ) “ben”, 有 (yǒu) “sahip olmak/var” anlamındadır.
Sahiplik bildirmek için isimden önce 的 (de) kullanılır. 我的妈妈 (wǒ de māma) “annem”, 我的家 (wǒ de jiā) ise “benim evim/ailem” anlamına gelir. A1 yazısında üç veya dört kısa cümle, uzun bir cümleden daha güvenlidir. Öğrenci yazısını bitirince karakterlerin sırasını, noktalama işaretlerini ve kişi sayısını kontrol etmelidir.
Karakter yazarken önce öğretmenin gösterdiği örneği incelemek, sonra karakteri parçalara ayırarak yazmak gerekir. Örneğin 我 (wǒ) “ben”, 家 (jiā) “ev/aile” ve 人 (rén) “insan” anlamındadır. Pinyin, telaffuz için yardımcıdır; yazılı bir Çince paragrafta karakterlerin kullanılması beklenir. Ancak başlangıçta karakterlerin yanına pinyin eklemek öğrenmeyi kolaylaştırabilir.
Örnek
Kısa yazma örneği: 我家有四口人。我有爸爸、妈妈和姐姐。这是我的家人。我爱我的家。 (Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén. Wǒ yǒu bàba, māma hé jiějie. Zhè shì wǒ de jiārén. Wǒ ài wǒ de jiā.) “Ailemde dört kişi var. Babam, annem ve ablam var. Bunlar benim aile üyelerim. Ailemi seviyorum.” Bu metin, A1 düzeyinde kısa, anlaşılır ve düzenli bir aile tanıtımıdır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: 他 (tā) sadece erkekler için söylenir. Doğrusu: Konuşmada 他 ve 她 aynı şekilde tā diye telaffuz edilir. Yazıda 他 erkek, 她 kadın için kullanılır.
- Yanlış: 哥哥 (gēge) ve 弟弟 (dìdi) her türlü erkek kardeş için kullanılabilir. Doğrusu: 哥哥 “abi”, yani kendinden büyük erkek kardeştir. 弟弟 kendinden küçük erkek kardeştir; bu ayrım Çince’de önemlidir.
- Yanlış: 我家有四个人。 (Wǒ jiā yǒu sì ge rén.) aile sayısını söylemenin tek doğru yoludur. Doğrusu: Bu cümle anlaşılabilir; ancak aile üyelerini sayarken daha doğal temel kalıp 我家有四口人。 (Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén.) biçimidir. Buradaki 口 aile sayma ölçüsüdür.
- Yanlış: 我的妈妈 (wǒ de māma) yerine 我妈妈的 (wǒ māma de) denir. Doğrusu: Temel sahiplik yapısında 的 sahip olan kişiden sonra gelir: 我的妈妈 “annem”. 的 kelimesini ismin sonuna koymak bu anlamda doğru değildir.
- Yanlış: Çince’de tonlar yalnızca aksanı gösterir, anlamı değiştirmez. Doğrusu: Tonlar kelimenin anlamını değiştirebilir. Bu nedenle pinyin’i okurken ton işaretlerine dikkat etmek ve kelimeyi ses kaydıyla karşılaştırmak gerekir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler aile üyelerinin yaşını, mesleğini ve nerede yaşadığını daha ayrıntılı anlatmaya başlayabilir. Örneğin aile üyeleri hakkında “kaç yaşında” ve “ne iş yapıyor” soruları kurulabilir. Ayrıca fotoğraf veya aile ağacı kullanılarak daha uzun soru-cevap konuşmaları yapılabilir. Yazma çalışmalarında ise bağlaçlarla birbirine bağlanan daha uzun paragraflar ve kişisel görüş cümleleri kullanılabilir.
Özet
Ailemizi anlatırken temel aile kelimelerini, 这是…… “Bu …”, 他是…… “O …” ve 我家有……口人 “Ailemde … kişi var” kalıplarını kullanırız. Konuşmada tonlara, 他 ve 她 ayrımına, abi-kardeş kelimelerinin doğru seçimine dikkat ederiz. Yazıda ise kısa, düzenli ve karakterlerle yazılmış üç veya dört cümlelik bir paragraf oluşturabiliriz.