Sağlık sorunlarını açık ve anlaşılır biçimde anlatmak için أَشْعُرُ بِـ... (eş'uru bi...) ve عِنْدِي... (indî...) yapılarını doğru yerde kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
İki temel yapının görevi
Arapçada bir sağlık şikâyetini anlatmak için iki sık yapı kullanılır. أَشْعُرُ بِـ... (eş'uru bi...) yapısı, kişinin bedeninde veya genel durumunda bir şey hissettiğini anlatır. عِنْدِي... (indî...) yapısı ise kişinin bir ağrısı, belirtisi veya sağlık sorunu olduğunu söylemek için kullanılır.
Türkçede her iki yapı bazen aynı cümleyle çevrilebilir; ancak Arapçada yapıların devamı farklıdır. أَشْعُرُ بِـ... (eş'uru bi...) ifadesinden sonra genellikle bir duygu, ağrı veya durum gelir. عِنْدِي... (indî...) ifadesinden sonra ise bir isim gelir. Bu nedenle öğrencinin yalnızca Türkçe karşılığı ezberlemesi yerine kalıbın tamamını öğrenmesi daha yararlıdır.
Örnek
Kişi kendini kötü hissediyorsa şöyle söyleyebilir: أَشْعُرُ بِالتَّعَبِ. (eş'uru bit-te'abı.) Türkçesi: Yorgun hissediyorum. Aynı durum başka bir yapıyla şöyle de söylenebilir: عِنْدِي تَعَبٌ. (indî te'abun.) Türkçesi: Yorgunluğum var.
أَشْعُرُ بِـ yapısı
أَشْعُرُ بِـ... (eş'uru bi...) kelime kelime düşünüldüğünde hissedilen durumu anlatan bir yapıdır. أَشْعُرُ بِالصُّدَاعِ. (eş'uru bis-sudâ'i.) cümlesi Başım ağrıyor veya Baş ağrısı hissediyorum anlamına gelir. Buradaki بِـ (bi) harfi, kendisinden sonra gelen kelimeye bitişir ve okunuşu kelimeye göre değişebilir.
Ağrının yerini belirtmek için فِي (fî) kelimesi kullanılır. Örneğin أَشْعُرُ بِأَلَمٍ فِي رَأْسِي. (eş'uru bi-elemin fî re'sî.) Başımda ağrı hissediyorum demektir. أَلَمٌ (elemun) ağrı, رَأْسٌ (re'sun) baş anlamına gelir; cümledeki biçimleri ezberlenmiş kalıp olarak öğrenmek A2 düzeyinde yeterlidir.
Örnek
Parkta başı ağrıyan kişi şöyle der: أَشْعُرُ بِالصُّدَاعِ. (eş'uru bis-sudâ'i.) Türkçesi: Başım ağrıyor. Daha ayrıntılı söylemek isterse: أَشْعُرُ بِأَلَمٍ فِي رَأْسِي. (eş'uru bi-elemin fî re'sî.) Türkçesi: Başımda ağrı hissediyorum.
عِنْدِي yapısı ve belirti adları
عِنْدِي... (indî...) kelime olarak Bende var anlamına gelir. Sağlık konuşmalarında bu yapı, bir belirtinin veya ağrının kişide bulunduğunu söylemek için kullanılır. Örneğin عِنْدِي صُدَاعٌ. (indî sudâ'un.) Başım ağrıyor; عِنْدِي أَلَمٌ فِي بَطْنِي. (indî elemun fî batnî.) Karnım ağrıyor anlamına gelir.
Bu yapıda kullanılan bazı temel kelimeler şunlardır: صُدَاعٌ (sudâ'un) baş ağrısı, أَلَمٌ (elemun) ağrı, أَلَمُ الْحَلْقِ (elemul-halkı) boğaz ağrısı ve تَعَبٌ (te'abun) yorgunluk. Karın için بَطْنٌ (batnun), boğaz için حَلْقٌ (halkun) ve baş için رَأْسٌ (re'sun) kelimeleri kullanılır. Telaffuzda boğazdan çıkan ح (h) sesi Türkçedeki h sesinden daha güçlüdür; başlangıçta anlaşılır söylemek yeterlidir.
Örnek
Muayenede doktor sorar: مَاذَا عِنْدَكَ؟ (mâzâ indeke?) Türkçesi: Neyin var? Hasta cevap verir: عِنْدِي أَلَمٌ فِي بَطْنِي. (indî elemun fî batnî.) Türkçesi: Karnım ağrıyor. Kadın hastaya söylenirken soru biçimi مَاذَا عِنْدَكِ؟ (mâzâ indeki?) olur; burada hitap edilen kişinin cinsiyetine göre son ses değişir.
Eczanede ve günlük konuşmada
Eczanede şikâyeti doğrudan ve kısa söylemek uygundur. Boğaz ağrısı için عِنْدِي أَلَمٌ فِي حَلْقِي. (indî elemun fî halkî.) veya أَشْعُرُ بِأَلَمٍ فِي حَلْقِي. (eş'uru bi-elemin fî halkî.) denebilir. İlk cümle boğazımda ağrı olduğunu, ikinci cümle ise boğazımda ağrı hissettiğimi anlatır.
Sağlık konuşmalarında kibar bir başlangıç da kullanılabilir: مَرْحَبًا، عِنْدِي أَلَمٌ فِي حَلْقِي. (merhaben, indî elemun fî halkî.) Merhaba, boğazım ağrıyor demektir. Eczacı daha fazla bilgi almak için مُنْذُ مَتَى؟ (münzü metâ?) Ne zamandan beri? diye sorabilir. Öğrenci bu düzeyde önce şikâyeti, sonra gerekirse zamanı veya başka bir belirtiyi söyleyebilir.
Örnek
Kısa diyalog: مَرْحَبًا. عِنْدِي أَلَمٌ فِي حَلْقِي. (merhaben. indî elemun fî halkî.) Merhaba. Boğazım ağrıyor. هَلْ عِنْدَكَ حُمَّى؟ (hel indeke hummâ?) Ateşin var mı? لَا، لَيْسَ عِنْدِي حُمَّى. (lâ, leyse indî hummâ.) Hayır, ateşim yok.
Birden fazla belirtiyi anlatma
Bazen kişi aynı anda iki farklı belirti yaşar. Bu durumda cümleler وَ (ve) bağlacıyla birleştirilebilir. Örneğin عِنْدِي تَعَبٌ وَصُدَاعٌ. (indî te'abun ve sudâ'un.) Yorgunluğum ve baş ağrım var demektir. Bir öğrenci için أَشْعُرُ بِالتَّعَبِ وَلَا أَسْتَطِيعُ التَّرْكِيزَ. (eş'uru bit-te'abı ve lâ estatî'u et-terkîze.) Yorgun hissediyorum ve konsantre olamıyorum cümlesi kullanılabilir.
Şikâyeti anlatırken abartılı veya çok uzun cümleler kurmak gerekmez. Önce temel belirtiyi söylemek, sonra ağrının yerini veya başka bir durumu eklemek daha anlaşılırdır. Örneğin عِنْدِي أَلَمٌ فِي بَطْنِي وَأَشْعُرُ بِالتَّعَبِ. (indî elemun fî batnî ve eş'uru bit-te'abı.) Karnım ağrıyor ve kendimi yorgun hissediyorum anlamına gelir. Bu sıra, gerçek bir konuşmada da kolayca uygulanabilir.
Örnek
Sınıfta bir öğrenci öğretmenine şöyle der: أُسْتَاذِي، أَشْعُرُ بِالتَّعَبِ وَلَا أَسْتَطِيعُ التَّرْكِيزَ. (üstâzî, eş'uru bit-te'abı ve lâ estatî'u et-terkîze.) Öğretmenim, yorgun hissediyorum ve konsantre olamıyorum. Öğrenci ayrıca عِنْدِي صُدَاعٌ. (indî sudâ'un.) derse baş ağrısının da olduğunu belirtmiş olur.
Kullanım amacı ve iletişim becerisi
Bu yapılar yalnızca dil bilgisi örneği değildir; kişinin yardım istemesini ve sağlık durumunu açıklamasını sağlar. Öğrenci, A2 düzeyinde bir resme bakarak temel şikâyeti söyleyebilmeli, bir doktorun veya eczacının basit sorusunu anlayabilmeli ve kısa cevap verebilmelidir. Bunun için kelimeleri tek tek bilmek kadar kalıbı sesli tekrar etmek de önemlidir.
Dünya genelinde başlangıç ve orta başlangıç düzeyindeki dil derslerinde sağlık konusu genellikle rol oynama, resim yorumlama ve kısa diyaloglarla öğretilir. Çünkü sağlık ifadeleri günlük hayatta hemen kullanılabilir ve anlamı resimlerle kolayca desteklenebilir. Arapçada da önce hazır kalıplar, sonra bu kalıplara yeni kelimeler ekleme yöntemi etkilidir. Bir sonraki adımda ateş, öksürük, ilaç, dinlenme ve ne zamandan beri sorularını öğrenmek yararlı olacaktır.
Örnek
Resim çalışmasında öğrenci şu üç adımı izler: Birincisi, belirtiyi seçer: صُدَاعٌ (sudâ'un). İkincisi, bir kalıp kurar: عِنْدِي صُدَاعٌ. (indî sudâ'un.) Başım ağrıyor. Üçüncüsü, gerekirse ayrıntı ekler: أَشْعُرُ بِأَلَمٍ فِي رَأْسِي. (eş'uru bi-elemin fî re'sî.) Başımda ağrı hissediyorum.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: عِنْدِي (indî) yapısından sonra her zaman أَلَمٌ (elemun) kelimesi gelmelidir. Doğrusu: Bu yapıdan sonra farklı belirti adları gelebilir. Örneğin عِنْدِي تَعَبٌ. (indî te'abun.) Yorgunluğum var ve عِنْدِي صُدَاعٌ. (indî sudâ'un.) Başım ağrıyor demektir.
- Yanlış: أَشْعُرُ بِـ (eş'uru bi) yapısı doğrudan her kelimeyle kullanılır. Doğrusu: Bu yapıdan sonra hissedilen durum veya ağrı gelir. Öğrenci kalıbı bütün olarak öğrenmelidir: أَشْعُرُ بِالتَّعَبِ. (eş'uru bit-te'abı.)
- Yanlış: Türkçedeki Başım ağrıyor cümlesi kelime kelime çevrilerek söylenmelidir. Doğrusu: Arapçada doğal ve temel karşılık عِنْدِي صُدَاعٌ. (indî sudâ'un.) veya أَشْعُرُ بِالصُّدَاعِ. (eş'uru bis-sudâ'i.) biçimindedir. Türkçedeki ekleri aynen taşımak doğru değildir.
- Yanlış: بِـ (bi) her zaman ayrı okunur. Doğrusu: Bu harf kendisinden sonraki kelimeye bitişir. Bu yüzden بِالصُّدَاعِ (bis-sudâ'i) ve بِأَلَمٍ (bi-elemin) gibi farklı okunuşlar duyulur.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde öğrenci, şikâyetin ne zamandan beri sürdüğünü ve ne kadar şiddetli olduğunu anlatmaya başlayabilir. Örneğin مُنْذُ يَوْمَيْنِ (münzü yevmeyni) iki gündür ve أَلَمٌ شَدِيدٌ (elemun şedîdun) şiddetli ağrı gibi ifadeler öğrenilebilir. Ayrıca هَلْ عِنْدَكَ حُمَّى؟ (hel indeke hummâ?) Ateşin var mı? gibi doktor sorularına daha ayrıntılı cevap verilebilir. Böylece öğrenci yalnızca belirtiyi söylemekle kalmaz, kısa bir sağlık konuşmasını sürdürebilir.
Özet
أَشْعُرُ بِـ (eş'uru bi) hissedilen ağrı veya durumu, عِنْدِي (indî) ise kişide bulunan belirtiyi anlatır. Baş, boğaz ve karın ağrısı gibi şikâyetlerde kalıbın tamamını kullanmak gerekir. Bu yapılarla öğrenci günlük hayatta sağlık sorununu kısa, açık ve anlaşılır biçimde söyleyebilir.