Davetiye ve tebrik kartlarını okurken ve dinlerken kim, ne için, ne zaman ve nerede sorularına cevap bularak temel bilgileri anlayabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Davetiye ve tebrik kartını tanıma
Davetiye, bir kişiyi veya grubu bir etkinliğe çağıran kısa bir yazıdır. Tebrik kartı ise doğum günü, mezuniyet, evlilik veya bayram gibi güzel bir olay için iyi dilek bildirir. A2 düzeyinde bir metni okurken önce kartın türünü ve genel amacını anlamaya çalışırız.
Kartın başlığı, hitap sözü, etkinlik adı, tarih, saat, yer ve gönderen kişi bize önemli ipuçları verir. Her kelimeyi bilmesek bile sayı, gün adı, saat ifadesi ve kişi adlarından yararlanabiliriz. Dinleme sırasında da önce genel anlamı, sonra ayrıntıları yakalamak daha etkilidir.
Örnek
Kartta بِطَاقَةُ دَعْوَةٍ (bitâkatü da'vetin) ifadesi varsa bunun bir davetiye olduğunu anlarız. كُلُّ عَامٍ وَأَنْتُمْ بِخَيْرٍ (küllü âmin ve entüm bi-hayrin) ifadesi ise genel olarak bayram veya özel gün tebriğinde kullanılan bir iyi dilektir. Somut olay: Öğrenci, kartta belirgin biçimde yazılmış حَفْلُ التَّخَرُّجِ (haflü’t-teharrüci) ifadesini görür ve bunun mezuniyet töreni olduğunu tahmin eder.
Davetiye metninin temel bölümleri
Bir davetiyede sık görülen yapı, önce davet cümlesi, ardından etkinlik bilgileri ve son olarak davet eden kişinin adıdır. Örneğin نَدْعُوكُمْ إِلَى حَفْلِ عِيدِ مِيلَادِي (ned'ûküm ilâ hafli îdi mîlâdî) cümlesi, sizi doğum günü partime davet ediyoruz anlamına gelir. Burada نَدْعُوكُمْ (ned'ûküm) sizi davet ediyoruz, إِلَى (ilâ) -e veya -a, حَفْل (hafl) parti ya da tören demektir.
Davetiye okurken يَوْم (yevm) gün, السَّاعَة (es-sâa) saat ve مَكَان (mekân) yer kelimelerini arayabiliriz. Davetiyede kibar bir çağrı da bulunabilir: يَسْعَدُنَا حُضُورُكُمْ (yes'adünâ hudûruküm). Bu ifade, katılmanız bizi mutlu eder anlamındadır; kelime kelime çevirmek yerine bütün kalıp olarak öğrenmek daha kolaydır.
Örnek
Örnek davetiye metni: نَدْعُوكُمْ إِلَى حَفْلِ عِيدِ مِيلَادِي. يَوْمَ السَّبْتِ، السَّاعَةَ السَّادِسَةَ، فِي بَيْتِنَا. (Ned'ûküm ilâ hafli îdi mîlâdî. Yevme’s-sebti, es-sâate’s-sâdisete, fî beytinâ.) Çözüm: Etkinlik doğum günü partisidir; gün cumartesidir; saat altıdır; yer evimizdir. Öğrenci bu dört bilgiyi bulduğunda metnin temel amacını anlamış olur.
Tarih, gün ve saat bilgilerini yakalama
Davetiyelerde zaman bilgisi bazen gün adıyla, bazen tarih ve saatle verilir. Temel gün adlarından bazıları الأَحَد (el-ehad) pazar, الاثْنَيْن (el-isneyn) pazartesi, الثُّلَاثَاء (es-sülâsâ) salı ve السَّبْت (es-sebt) cumartesidir. Sayıları ve gün adlarını dinlerken acele etmemeli, duyduğumuz bilgiyi not etmeliyiz.
Saat için السَّاعَةُ الرَّابِعَة (es-sâatü’r-râbia) saat dört, السَّاعَةُ السَّابِعَةُ وَالنِّصْف (es-sâatü’s-sâbiatü ve’n-nısf) yedi buçuk gibi ifadeler kullanılabilir. فِي الصَّبَاح (fi’s-sabâh) sabahleyin ve فِي المَسَاء (fi’l-mesâ) akşamleyin ifadeleri zamanı daha açık hâle getirir. Dinlemede saati kaçırırsak cümlenin tamamını bırakmak yerine bir sonraki anahtar bilgiyi dinlemeye devam ederiz.
Örnek
Dinleme metni: يَوْمَ الجُمُعَةِ، فِي السَّاعَةِ الثَّالِثَةِ بَعْدَ الظُّهْرِ. (Yevme’l-cümüati, fi’s-sâati’s-sâliseti ba'de’z-zuhri.) Çözüm: Etkinlik cuma günü, öğleden sonra saat üçtedir. Burada بَعْدَ الظُّهْر (ba'de’z-zuhri) ifadesi öğleden sonra anlamına gelir.
Tebrik kartını okuma ve iyi dilekleri anlama
Tebrik kartlarında kısa, olumlu ve nazik ifadeler kullanılır. Doğum günü için عِيدُ مِيلَادٍ سَعِيد (îdü mîlâdin saîd) mutlu doğum günü, mezuniyet için مَبْرُوكٌ عَلَى التَّخَرُّج (mebrûkün ale’t-teharrüc) mezuniyetin kutlu olsun denebilir. Evlilik veya nişan gibi durumlarda da iyi dilek bildiren kısa cümleler tercih edilir.
Kartın sonunda gönderen kişi bazen teşekkür veya sevgi ifadesi ekler. أَتَمَنَّى لَكَ النَّجَاح (etemennâ leke’n-necâh) sana başarı diliyorum, مَعَ أَجْمَلِ التَّمَنِّيَات (mea ecme-lit-temenniyât) en güzel dileklerimle anlamındadır. Kartı okurken olayın ne olduğunu, kime yazıldığını ve gönderenin hangi duyguyu ifade ettiğini belirlemeye çalışırız.
Örnek
Tebrik kartı: مَبْرُوكٌ يَا سَارَةُ! أَتَمَنَّى لَكِ النَّجَاحَ فِي حَيَاتِكِ الجَدِيدَةِ. (Mebrûkün yâ Sâretü! Etemennâ leki’n-necâha fî hayâtiki’l-cedîde.) Çözüm: Kart Sara’ya yazılmıştır; onu tebrik eden kişi yeni hayatında başarı dilemektedir. Buradaki يَا سَارَةُ (yâ Sâretü) hitap ifadesidir.
Dinleme sırasında anahtar kelimeleri seçme
Davetiye veya tebrik kartı dinlenirken her kelimeyi aynı anda anlamak gerekli değildir. Önce etkinlik türünü, sonra kişi adını, gün veya tarihi, saati ve yeri yakalamaya çalışırız. Öğretmen bir metni iki kez okuyabilir: ilk dinlemede genel amacı, ikinci dinlemede ayrıntıları bulmak yararlıdır.
Okuma sırasında noktalama işaretlerine ve cümle duraklarına dikkat etmek anlamayı kolaylaştırır. Bilmediğimiz bir kelimeyi hemen Türkçeye çevirmek yerine çevresindeki bilinen kelimelere bakabiliriz. Örneğin فِي المَدْرَسَة (fi’l-medrese) ifadesini duyarsak فِي (fî) kelimesinin içinde veya -de anlamı verdiğini hatırlayıp yer bilgisini tahmin edebiliriz.
Örnek
Kısa diyalog: أَحْمَدُ: مَتَى الحَفْلُ؟ (Ahmet: Metâ el-haflü?) لَيْلَى: يَوْمَ الخَمِيسِ، السَّاعَةَ الثَّامِنَةَ. (Leylâ: Yevme’l-hamîsi, es-sâate’s-sâmine.) Anlamı: Ahmet, Tören ne zaman? diye sorar. Leyla, Perşembe günü saat sekizde, diye cevap verir. Burada dinleyicinin özellikle مَتَى (metâ) ne zaman, الخَمِيس (el-hamîs) perşembe ve الثَّامِنَة (es-sâmine) sekiz kelimelerini seçmesi yeterlidir.
Kartı okuyup uygun cevap verme
Bir davetiye veya tebrik kartını anladıktan sonra uygun kısa cevap verebiliriz. Davete olumlu cevap verirken شُكْرًا، سَأَحْضُر (şükran, se-ahdur) teşekkürler, geleceğim denebilir. Gelemeyeceksek آسِفٌ، لَنْ أَسْتَطِيعَ الحُضُور (âsifün, len estatîa el-hudûr) üzgünüm, katılamayacağım ifadesi kullanılabilir.
Tebrik alan kişi de teşekkür edebilir: شُكْرًا جَزِيلًا عَلَى تَهْنِئَتِكَ (şükran cezîlen alâ tehni-etike). Bir sınıf çalışmasında öğrenciler önce kartın bilgilerini tabloya aktarabilir, sonra arkadaşına bir cümleyle anlatabilir. Böylece okuma, dinleme, konuşma ve yazma becerileri aynı etkinlikte birleşir.
Örnek
Somut görev: Öğrenci şu davetiyeyi okur: نَدْعُوكُمْ إِلَى حَفْلِ التَّخَرُّجِ يَوْمَ السَّبْتِ فِي المَدْرَسَةِ. (Ned'ûküm ilâ hafli’t-teharrüci yevme’s-sebti fi’l-medrese.) Öğrenci bilgileri şöyle özetler: Mezuniyet töreni cumartesi günü okulda yapılacaktır. Ardından şu cevabı seçer: شُكْرًا، سَأَحْضُر (şükran, se-ahdur).
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Arapçada davetiye okunurken her kelimeyi Türkçedeki kelime sırasıyla çevirmek gerekir. Doğrusu: Önce metnin genel amacı ve anahtar bilgiler bulunur. Kalıp ifadeler, kelime kelime çevrilmeden bütün olarak anlaşılabilir.
- Yanlış: مَتَى (metâ) kelimesi nerede anlamına gelir. Doğrusu: مَتَى (metâ) ne zaman demektir. Nerede sorusu için أَيْنَ (eyne) kullanılır.
- Yanlış: Arapçada tarih ve saat bilgileri Türkçedeki gibi her zaman aynı sırayla söylenir. Doğrusu: Arapça davetiyelerde gün, tarih, saat ve günün bölümü farklı kalıplarla verilebilir. Bu nedenle يَوْم (yevm), السَّاعَة (es-sâa) ve sabah-akşam ifadeleri ayrı ayrı dinlenmelidir.
- Yanlış: Tebrik kartındaki her olumlu ifade davet anlamına gelir. Doğrusu: Tebrik kartı iyi dilek bildirir; davetiye ise bir etkinliğe çağırır. مَبْرُوك (mebrûk) tebrik, نَدْعُوكُمْ (ned'ûküm) davet anlamı taşır.
- Yanlış: Türkçedeki soru eki ve kelime dizilişi Arapçada da aynıdır. Doğrusu: Arapçada soru anlamı çoğu zaman soru kelimesiyle veya cümle yapısıyla verilir. مَتَى الحَفْلُ؟ (metâ el-haflü?) cümlesi Tören ne zaman? anlamındadır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler daha uzun davetiye ve tebrik mesajlarını okuyarak açık ve örtük bilgileri ayırt etmeye başlayabilir. Tarih, saat, yer ve katılım durumunu içeren kısa mesajlara cevap yazabilirler. Ayrıca resmî ve samimi hitaplar arasındaki farkı, gönderen ile alıcı arasındaki ilişkiye göre inceleyebilirler. Dinleme çalışmalarında farklı konuşma hızlarını ve kısa sesli mesajları anlamaya yönelik not alma becerileri geliştirilebilir.
Özet
Davetiye ve tebrik kartlarında etkinlik türü, kişi, tarih, saat ve yer gibi temel bilgileri ararız. Dinlemede her kelimeyi anlamak yerine anahtar kelimeleri ve kalıp ifadeleri seçeriz. Metni anlayınca uygun bir teşekkür, kabul, mazeret veya tebrik cümlesiyle cevap verebiliriz.