Günlük rutinleri anlatırken yemek için يَأْكُلُ (ye'külü), içmek için يَشْرَبُ (yeşrabu) fiillerini kullanırız.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Yemek yemek: يَأْكُلُ
يَأْكُلُ (ye'külü) kelimesi Modern Standart Arapçada “o, erkek, yiyor” veya “o, erkek, yer” anlamına gelir. Bu fiili bir erkek çocuk, bir erkek öğrenci veya bir erkek hakkında konuşurken kullanırız. Bu, fiilin geçmiş zaman biçimi değil, günlük cümlelerde kullanılan şimdiki-geniş zaman anlamındaki biçimidir.
Kahvaltı sahnesinde bir erkek öğrenci yemek yiyorsa şöyle söyleyebiliriz: هُوَ يَأْكُلُ الفُطُورَ. (huve ye'külü el-futûra.) Bu cümle “O kahvaltı yapıyor.” anlamındadır. Burada هُوَ (huve) “o, erkek”, الفُطُورَ (el-futûra) ise “kahvaltı” demektir.
Örnek
Çözümlü örnek: Resimde erkek öğrenci kahvaltı yapıyor. Doğru cümle: هُوَ يَأْكُلُ الفُطُورَ. (huve ye'külü el-futûra.) Türkçesi: “O kahvaltı yapıyor.”
2. Bir şey içmek: يَشْرَبُ
يَشْرَبُ (yeşrabu) kelimesi “o, erkek, içiyor” veya “o, erkek, içer” anlamına gelir. Su, süt ve meyve suyu gibi sıvılarla birlikte kullanılır. Öğleden sonra mutfakta su içen erkek bir çocuk için هُوَ يَشْرَبُ المَاءَ. (huve yeşrabu el-mâe.) diyebiliriz.
Arapçada nesne, yani içilen şey, çoğu zaman fiilden sonra gelir. المَاءَ (el-mâe) “suyu” demektir ve sonundaki hareke cümledeki görevini gösterir. A1 düzeyinde bu harekeyi ayrıntılı olarak ezberlemek yerine cümleyi bütün olarak doğru söylemeye odaklanabiliriz.
Örnek
Çözümlü örnek: Resimde çocuk su içiyor. Eylem yemek değil, içmektir; bu yüzden doğru fiil يَشْرَبُ (yeşrabu) olur. Tam cümle: هُوَ يَشْرَبُ المَاءَ. (huve yeşrabu el-mâe.)
3. Yemek ve içmek arasındaki fark
يَأْكُلُ (ye'külü) genellikle katı yiyeceklerle, يَشْرَبُ (yeşrabu) ise içeceklerle kullanılır. Akşam yemeği yiyen bir çocuk için الوَلَدُ يَأْكُلُ العَشَاءَ. (el-veledu ye'külü el-aşâe.) diyebiliriz. Bu cümle “Çocuk akşam yemeği yiyor.” anlamına gelir.
İki fiili ayırt etmek için önce nesneye bakmak yararlıdır. Ekmek, elma veya yemek varsa يَأْكُلُ (ye'külü); su, süt veya meyve suyu varsa يَشْرَبُ (yeşrabu) kullanılır. Türkçede “yemek yemek” ve “su içmek” ifadelerini nasıl ayırıyorsak Arapçada da iki farklı fiil kullanırız.
Örnek
Somut örnek: Bir resimde çocuk elma tutuyor ve onu yiyor. Cevap: هُوَ يَأْكُلُ تُفَّاحَةً. (huve ye'külü tüffâhaten.) Bir başka resimde çocuk su içiyor. Cevap: هُوَ يَشْرَبُ المَاءَ. (huve yeşrabu el-mâe.)
4. Kişiye göre fiili değiştirmek
يَأْكُلُ (ye'külü) ve يَشْرَبُ (yeşrabu) belirli bir eylemi anlatır; her günlük rutin için kullanılamaz. Diş fırçalamak bu iki fiilden farklıdır. Bu eylem için A1 düzeyinde يُنَظِّفُ أَسْنَانَهُ (yünezzifu esnânehu) ifadesi kullanılabilir; anlamı “dişlerini temizliyor”dur.
Kendimizden söz ederken fiilin başındaki kişi biçimi değişir. “Ben yiyorum” demek için أَنَا آكُلُ (enâ âkülü), “ben içiyorum” demek için أَنَا أَشْرَبُ (enâ eşrabu) deriz. Bir erkekten söz ederken ise هُوَ يَأْكُلُ (huve ye'külü) ve هُوَ يَشْرَبُ (huve yeşrabu) kullanılır.
Örnek
Karşılaştırma: Öğrenci kahvaltı yapıyorsa أَنَا آكُلُ الفُطُورَ. (enâ âkülü el-futûra.) diyebilir. Dişlerini temizliyorsa أَنَا أُنَظِّفُ أَسْنَانِي. (enâ ünazzifu esnânî.) demelidir. İkinci cümlede yemek veya içmek fiili kullanılmaz.
5. Sınıfta kısa soru-cevap
Bir öğretmen sınıfta portakal ve su bardağını göstererek kısa sorular sorabilir. Portakalı gösterip مَاذَا تَأْكُلُ؟ (mâzâ te'külü?) derse “Ne yiyorsun?” anlamına gelir. Öğrenci آكُلُ بُرْتُقَالَةً. (âkülü burtukâleten.) diyerek “Portakal yiyorum.” cevabını verebilir.
Su bardağı için öğretmen مَاذَا تَشْرَبُ؟ (mâzâ teşrabu?) diyebilir. Öğrenci أَشْرَبُ المَاءَ. (eşrabu el-mâe.) diye cevap verir. Bu kısa diyalogda soru biçimindeki fiil, konuşulan kişiye göre; cevap biçimindeki fiil ise konuşan kişiye göre kullanılır.
Örnek
Kısa diyalog: المُعَلِّمُ: مَاذَا تَأْكُلُ؟ (el-muallimü: mâzâ te'külü?) Türkçesi: “Öğretmen: Ne yiyorsun?” الطَّالِبُ: آكُلُ بُرْتُقَالَةً. (et-tâlibü: âkülü burtukâleten.) Türkçesi: “Öğrenci: Portakal yiyorum.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her günlük eylem için يَأْكُلُ (ye'külü) fiili kullanılır. Doğrusu: Bu fiil yalnızca yemek yeme eylemini anlatır. Su veya başka bir içecek için يَشْرَبُ (yeşrabu) kullanılmalıdır.
- Yanlış: يَأْكُلُ (ye'külü) “ben yiyorum” demektir. Doğrusu: Bu biçim “o, erkek, yiyor” anlamındadır. “Ben yiyorum” demek için أَنَا آكُلُ (enâ âkülü) denir.
- Yanlış: يَشْرَبُ (yeşrabu) kelimesi “şarap” anlamına gelir. Doğrusu: Bu, Türkçe kaynaklı bir ses benzerliği yanılgısıdır. يَشْرَبُ (yeşrabu) “içiyor” anlamındaki fiildir; belirli bir içeceğin adı değildir.
- Yanlış: Arapçada ش (şın) sesi Türkçedeki “s” gibi okunur. Doğrusu: يَشْرَبُ (yeşrabu) kelimesindeki ش (şın) harfi “ş” sesidir. Bu nedenle kelime “yesrabu” değil, “yeşrabu” biçiminde okunur.
- Yanlış: يَأْكُلُ (ye'külü) kelimesindeki hemze okunmadan geçilir. Doğrusu: Hemze, kelimenin içinde boğazdan gelen kısa bir kesinti sesidir. A1 düzeyinde kelimeyi “ye'külü” biçiminde, hemzeyi hafifçe belirginleştirerek söylemek doğru telaffuza yardımcı olur.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu fiiller farklı kişi ve cinsiyet biçimleriyle daha geniş öğrenilecektir. Örneğin bir kadın için هِيَ تَأْكُلُ (hiye te'külü) ve هِيَ تَشْرَبُ (hiye teşrabu) biçimleri kullanılabilir. Öğrenciler daha sonra olumsuz cümleleri, soru cümlelerini ve günlük rutin sıralamasını çalışacaktır. Böylece kahvaltı yapma, okula gitme ve akşam yemeği yeme gibi eylemleri kısa bir günlük metinde anlatabileceklerdir.
Özet
يَأْكُلُ (ye'külü) yemek yemek, يَشْرَبُ (yeşrabu) ise içmek anlamındadır. Erkek bir kişiden söz ederken bu fiiller هُوَ (huve) ile kullanılabilir; kendimizden söz ederken fiillerin biçimi değişir ve أَنَا (enâ) kullanılır. Nesnenin yiyecek mi içecek mi olduğunu düşünerek doğru fiili seçebilir ve kısa soru-cevaplar kurabiliriz.