Kısa bir Almanca kayıt formunu okuyup yavaş bir telefon konuşmasında ad, yaş, şehir ve numarayı yakalamak, A1 öğrencisinin gerçek hayatta işe yarayan ilk iletişim becerisidir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Kayıt formu neden A1’in kalbindedir?
Avrupa Konseyi CEFR A1 can-do hedefine göre bu ünitenin sonunda şunları yapabilirsin: kısa ve tanıdık bir kayıt formundaki ad, soyad, yaş, şehir ve telefon alanlarını okuyup ne istendiğini anlamak; yavaş, net ve tekrarlı bir telefon konuşmasında kişisel soruları yakalamak; kendi bilgilerini çok kısa cümlelerle vermek. Dünyada bu konu neredeyse her A1 kitabında Persönliche Angaben başlığıyla gelir. Öğretmenler gerçek form, kimlik kartı ve telefon rolü kullanır çünkü öğrenci soyut kural ezberlemek yerine işe yarar bir görev tamamlar.
Günlük hayatta iskelet değişmez: isim, yaş veya doğum yılı, oturduğu yer, telefon, bazen e-posta. Abartısız tarihçe şudur: okullar ve kurslar kalabalıklaşınca yazılı kayıt her yerde standartlaşmıştır; bugün kâğıt form ile internet formu aynı kelimeleri taşır. Bu derste açıklama Türkçedir. Hedef dildeki her sözcük, kalıp ve cümle etiket içindedir ve hemen ardından Türkçesi gelir. Telaffuz ipuçları Türkçe harflerle yazılır. Uzun cümle, geçmiş zaman ve karmaşık bağlaç yoktur.
Formda göreceğin temel alanlar şunlardır: Anmeldeformular (an-mel-de-for-mu-lar) kayıt formu; Vorname (for-na-me) ad; Nachname (nahh-na-me) soyad; Alter (al-ter) yaş; Wohnort (voon-ort) yaşadığı şehir veya yer; Telefonnummer (te-le-foon-nu-mer) telefon numarası; E-Mail (e-mayl) e-posta. A1’de bu liste yeter. Her alanı görünce ‘buraya ne yazılır?’ diye sormayı öğrenmek, cümle ezberlemekten önce gelir.
Örnek
Can-do örneği. Formda Vorname görürsün, kendi adını yazarsın. Telefonda Wie heißen Sie? (vi hay-sen zi?) duyarsın; Türkçesi: Adınız ne? Cevabın: Ich heiße Elif. (ih hay-se Elif) Türkçesi: Benim adım Elif. İkinci soru: Wie alt sind Sie? (vi alt zint zi?) Türkçesi: Kaç yaşındasınız? Cevap: Ich bin fünfzehn Jahre alt. (ih bin fünf-tseen yaa-re alt) Türkçesi: On beş yaşındayım.
A1 sayıları: yaş, ev no ve telefon
A1’de sayılar yaş, ev numarası, sınıf ve özellikle telefon için gerekir. Temel liste: null (nul) 0, eins (ayns) 1, zwei (tsvay) 2, drei (dray) 3, vier (fiir) 4, fünf (fünf) 5, sechs (zeks) 6, sieben (zii-ben) 7, acht (aht) 8, neun (noyn) 9, zehn (tseen) 10, elf (elf) 11, zwölf (tsvölf) 12. 13-19: dreizehn (dray-tseen), vierzehn (fiir-tseen), fünfzehn (fünf-tseen), sechzehn (zeks-tseen), siebzehn (ziip-tseen), achtzehn (aht-tseen), neunzehn (noyn-tseen). Onluklar: zwanzig (tsvah-ntsik) 20, dreißig (dray-sik) 30, vierzig (fiir-tsik) 40, fünfzig (fünf-tsik) 50, sechzig (zeks-tsik) 60, siebzig (ziip-tsik) 70, achtzig (aht-tsik) 80, neunzig (noyn-tsik) 90, hundert (hun-dert) 100.
Türkçeden en büyük fark 21-99 arasıdır. Almanca önce birler basamağı, sonra und (unt), sonra onluk gelir. 21 einundzwanzig (ayn-unt-tsvah-ntsik), 34 vierunddreißig (fiir-unt-dray-sik), 57 siebenundfünfzig (zii-ben-unt-fünf-tsik). Telefonda ve rakam rakam saymada 1 her zaman eins olur; ein olmaz. Sıfır telefon başında null diye okunur. A1 için numarayı yavaş, rakam rakam söylemek yeterlidir. Gerçek hayatta bazen ikişer grup da duyarsın; önce tek tek net söyle, gruplamayı sonra taklit et.
Yaş cümlesinde sayıdan sonra Jahre alt (yaa-re alt) gelir ve atılmaz. Ev numarası ve sınıf sayısı tek başına durabilir. Telefon cümlesi sabittir: Meine Telefonnummer ist ... (may-ne te-le-foon-nu-mer ist). Dinlerken kalemini hazır tut; önce adı, sonra sayıyı yaz. Anlamadığın rakamı hemen Wie bitte? (vi bi-te?) ile tekrar iste. Türkçesi: Efendim, tekrar lütfen?
Örnek
Somut örnek. Ayşe 16 yaşında, numarası 0532 141 618. Cümleler: Ich bin sechzehn Jahre alt. Türkçesi: On altı yaşındayım. Meine Telefonnummer ist null fünf drei zwei eins vier eins sechs eins acht. Türkçesi: Telefon numaram sıfır beş üç iki bir dört bir altı bir sekiz. Yaş sorusu 16 için sechzehn der, zehn sechs demezsin.
Kişisel bilgi kalıpları: ad, yaş, yer, numara
Kişisel bilgi kalıpları A1’de az ve sabittir; ezber değil, ağız alışkanlığıdır. Ad sormak: Wie heißt du? (vi hayst du?) samimi; resmi Wie heißen Sie? (vi hay-sen zi?). Cevap: Ich heiße Deniz. (ih hay-se Deniz) veya Mein Name ist Deniz Kaya. (mayn naa-me ist) Türkçesi: Benim adım Deniz / Adım Deniz Kaya. Yaş: Wie alt bist du? (vi alt bist du?) / Wie alt sind Sie? Cevap kalıbı: Ich bin vierzehn Jahre alt. Şehir: Wo wohnst du? (vo voonst du?) / Wo wohnen Sie? Cevap: Ich wohne in Ankara. (ih voo-ne in an-ka-ra). Telefon: Wie ist deine Telefonnummer? veya kısa ve resmi Ihre Nummer, bitte. (ii-re nu-mer bi-te).
Üç nokta karışmasın. heißen (hay-sen) fiili ‘... diye çağrılmak / adı ... olmak’ demektir; Türkçedeki ‘benim adım var’ cümlesini kelime kelime çevirmeyiz. Ich bin Deniz ad için kullanılmaz; Ich bin yaş, meslek veya uyruk gibi haller için durur, örneğin Ich bin Schüler. (ih bin şüü-ler) Türkçesi: Ben öğrenciyim. wohnen (voonen) ikamet etmektir; şehirden önce in gelir. Okulda arkadaşla du, tanımadığın görevliyle Sie (zi) kullanılır ve fiil Sie ile çoğul gibi çekilir: heißen / sind / wohnen. A1’de bu iki kanalı ayırmak yeter.
Sesli okuma bu kalıpları kulağa yerleştirir. Formdaki adı, yaşı ve numarayı yüksek sesle, yavaş ve tane tane oku. Umlautları yutma: fünf, zwölf, dreißig. ß sesi uzun s gibi durur: heißt (hayst). Bitince aynı cümleyi telefonda söyler gibi tekrarla. Hedef, mükemmel aksan değil; karşı tarafın sayıyı ve adı yazabilmesidir.
Örnek
Kısa diyalog. A: Wie heißt du? Türkçesi: Adın ne? B: Ich heiße Mert Demir. Türkçesi: Adım Mert Demir. A: Wie alt bist du? Türkçesi: Kaç yaşındasın? B: Ich bin fünfzehn Jahre alt. Türkçesi: On beş yaşındayım. A: Wo wohnst du? Türkçesi: Nerede oturuyorsun? B: Ich wohne in Bursa. Türkçesi: Bursa’da oturuyorum. A: Wie ist deine Telefonnummer? Türkçesi: Telefon numaran nedir? B: Null fünf drei zwei eins eins zwei zwei drei drei. Türkçesi: Sıfır beş üç iki bir bir iki iki üç üç.
Kısa kayıt formunu okumak
Okuma A1’de bütün metni çevirmek değildir. Önce başlığı gör: Anmeldeformular veya Anmeldung (an-mel-dung) kayıt. Sonra sol sütundaki etiketleri tara: Vorname, Nachname, Alter veya Geburtsdatum (ge-burts-daa-tum) doğum tarihi, Wohnort, Telefonnummer, E-Mail. Sağdaki dolu yer kişiye aittir. Soru şu olmalıdır: Bu alan ne istiyor, yazılan bilgi bu alanla uyuyor mu? İki öğrenci yan yana bakınca biri etiketi, diğeri değeri okur; böylece bilgi boşluğu doğar ve konuşma gerçek olur.
Dünyada bu beceri information-gap ile öğretilir: birinin formunda yaş vardır, diğerinde yoktur; sorarak tamamlarlar. Sen de aynı şeyi yap. Hier ist der Wohnort. Was steht da? (hiir ist der voon-ort. vas şteet daa?) Türkçesi: Burası yaşadığı yer. Orada ne yazıyor? Das ist die Telefonnummer. Türkçesi: Bu telefon numarası. Yanlış alana bakmamak için parmağını etiketin üstünde gezdir. Büyük harf ipucudur: Almancada isim soylu her ad Vorname, Nachname, Wohnort gibi etiketler de dahil büyük harfle başlar.
A1 formunda uzun adres, posta kodu ayrıntısı ve resmi kimlik numarası bekleme. Görürsen Straße (ştraa-se) sokak, Hausnummer (haus-nu-mer) ev numarası, Nationalität (na-tsiyo-na-li-teet) uyruk diye tanı; doldurmak zorunda değilsin, anlaman yeter. Tarih sırası Almancada gün.ay.yıl olabilir: 12.03.2010 on iki mart iki bin on demektir. A1’de doğum tarihini henüz akıcı söyleyemiyorsan formda Alter alanını kullanmak daha güvenlidir.
Örnek
Örnek form. Anmeldeformular / Vorname: Mert / Nachname: Demir / Alter: 15 / Wohnort: Bursa / Telefonnummer: 0532 112233 / E-Mail: mert@ornek.com. Soru 1: Wie alt ist Mert? Türkçesi: Mert kaç yaşında? Cevap: Er ist fünfzehn Jahre alt. Türkçesi: O on beş yaşında. Soru 2: Wo wohnt er? Türkçesi: Nerede oturuyor? Cevap: Er wohnt in Bursa. Türkçesi: Bursa’da oturuyor. Soru 3: Telefonun ilk üç rakamı nedir? null fünf drei.
Telefon konuşmasını dinlemek
A1 telefon dinleme, dizi sahnesi dinlemek değildir. Konuşma yavaştır, cümleler kısa ve tekrara açıktır, arada bitte (bi-te) ve Wie bitte? vardır. Görevlinin elinde form vardır; sorduğu sıra genelde form sırasıdır: ad, yaş, yer, numara. Sen dinlerken kâğıda dört kutu çiz: ad, yaş, şehir, telefon. Duyduğun her bilgiyi kutusuna yaz. Anlamadığın sayıyı uydurma; boş bırak, tekrar iste. Bu, dünyada listening-for-specific-information denen beceridir: her kelimeyi değil, hedef bilgiyi avlarsın.
Açılış kalıpları sabittir. Guten Tag, Sprachschule Berlin. (guu-ten taak, şpraah-şuu-le Berlin) Türkçesi: İyi günler, Berlin Dil Okulu. Hier ist Frau Klein. (hiir ist frau klayn) Türkçesi: Klein Hanım konuşuyor. Öğrenci: Guten Tag. Ich möchte einen Kurs machen. (ih möh-h-te ay-nen kurs ma-hen) Türkçesi: İyi günler. Bir kurs yapmak istiyorum. möchte A1’de hazır paket gibi öğrenilir; şimdilik çekimini dağıtmana gerek yok. Sonra soru yağmuru: Wie heißen Sie, bitte? Wie alt sind Sie? Wo wohnen Sie? Ihre Telefonnummer, bitte.
Dinleme ipuçları üç tanedir. Bir: soru kelimesini yakala. Wie (vi) nasıl/ne, Wo (vo) nerede, Wie alt kaç yaş. İki: sayı geldiğinde yazmaya başla, konuşmayı ezberlemeye çalışma. Üç: Almanca telefonda 1 eins diye gelir; ein diye gelmez. Kapanış da kısadır: Danke. Auf Wiederhören. (dan-ke. auf vii-der-höö-ren) Türkçesi: Teşekkürler. Hoşça kalın, yine görüşürüz (telefona özel). Yüz yüze vedalaşma Auf Wiedersehen (auf vii-der-zeen) ile karışmasın.
Örnek
Tam diyalog. Görevli: Guten Tag, Sprachschule Berlin. Türkçesi: İyi günler, Berlin Dil Okulu. Öğrenci: Guten Tag. Ich möchte Deutsch lernen. Türkçesi: İyi günler. Almanca öğrenmek istiyorum. Görevli: Wie heißen Sie, bitte? Türkçesi: Adınız ne, lütfen? Öğrenci: Mein Name ist Can Kaya. Türkçesi: Adım Can Kaya. Görevli: Wie alt sind Sie? Türkçesi: Kaç yaşındasınız? Öğrenci: Ich bin sechzehn Jahre alt. Türkçesi: On altı yaşındayım. Görevli: Wo wohnen Sie? Türkçesi: Nerede oturuyorsunuz? Öğrenci: Ich wohne in Istanbul. Türkçesi: İstanbul’da oturuyorum. Görevli: Ihre Telefonnummer, bitte. Öğrenci: Null five değil: null fünf drei zwei eins sechs sieben acht neun null. Görevli: Danke. Auf Wiederhören.
Türkçe kaynaklı hatalar ve okuma-dinlemeyi birleştirmek
Türkçe konuşan A1 öğrencisinin en sık tuzağı kelime kelime çeviridir. ‘Benim adım Elif’ cümlesini Ich bin Elif diye kurmak yanlıştır; ad için Ich heiße Elif veya Mein Name ist Elif denir. ‘Nerede oturuyorsun sen?’ sırasını Almancaya Wo du wohnst? diye dökmek de yanlıştır; soru fiili öne alır: Wo wohnst du? Yaşta ‘ben on beş yaş’ deyip Jahre alt unutulur. Telefonda 1’i ein demek, 21’i zwanzig eins demek Türk sayı sırasının taşınmasıdır. Doğrusu: telefonda eins, yaşta einundzwanzig.
Yazıda da iz kalır. Almanca isimler büyük harfle başlar: Name, Telefonnummer, Wohnort. Türkçe alışkanlığıyla hepsini küçük yazmak formu garip gösterir; A1’de bile etiketleri büyük gördüğün gibi yaz. ß harfini b sanmak, ü ö ä harflerini noktasız bırakmak hem okunuşu hem anlamı bozar. heißt içindeki ß uzun s’dir. fünf içindeki ü atılırsa başka bir sese kayar. Form doldururken klavyede umlaut yoksa ue oe ae ve ss geçici çözümdür; yine de okurken gerçek sesi çıkar.
En işe yarar alıştırma okuma ile dinlemeyi aynı anda yapmaktır. Önünde form vardır, hoparlörden yavaş bir kayıt gelir. Konuşmacı bilgiyi sırayla verir; sen etiketle eşleştirirsin. Adı yanlış kutuya, numarayı yaş kutusuna yazmamak asıl hedeftir. Duyduğun sechzehn ile formdaki 16’nın aynı şey olduğunu görmek, kulağı gözle bağlar. Bitince formu sesli oku: böylece üç kanal (göz, kulak, ağız) aynı dört bilgiyi taşır. Bu, bir sonraki derste randevu ve adres tarifine giden köprüdür.
Örnek
Birleştirme örneği. Kayıt şunu söyler: Ich heiße Selin Yıldız. Ich bin vierzehn Jahre alt. Ich wohne in Izmir. Meine Nummer ist null five değil, null fünf three değil: null fünf drei zwei sieben sieben acht acht eins eins. Sen formda şunları yazarsın: Vorname Selin, Nachname Yıldız, Alter 14, Wohnort Izmir, Telefonnummer 0532 778811. Sonra sesli kontrol: Sie heißt Selin. Sie ist vierzehn Jahre alt. Türkçesi: Onun adı Selin. O on dört yaşında.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: 21’i Almancada zwanzig eins diye okumak, yani önce onluk sonra birler demek. Doğrusu: 21-99 arasında önce birler, sonra und, sonra onluk gelir: einundzwanzig. Telefonda ise rakamlar tek tek okunur ve 1 her zaman eins’tir.
- Yanlış: Ad söylerken Ich bin Elif demek, çünkü Türkçede ‘ben Elif’im’ vardır. Doğrusu: Ad için Ich heiße Elif veya Mein Name ist Elif denir. Ich bin yaş, öğrencilik veya uyruk gibi haller içindir: Ich bin fünfzehn Jahre alt.
- Yanlış: Soru kurarken Türkçe sıra kullanmak: Wo du wohnst? veya Wie du heißt? Doğrusu: Almanca soruda fiil öznenin önüne geçer: Wo wohnst du? Wie heißt du? Resmide Wo wohnen Sie? Wie heißen Sie?
- Yanlış: Yaşı Ich bin fünfzehn deyip bırakmak veya Jahre sözünü atmak. Doğrusu: Kalıp tamdır: Ich bin fünfzehn Jahre alt. Jahre alt ikilisi A1’de yaş cümlesinin parçasıdır, süs değildir.
- Yanlış: Formdaki isim soylu kelimeleri Türkçe gibi küçük harfle yazmak ve ß ile umlautları yok saymak. Doğrusu: Vorname, Nachname, Wohnort, Telefonnummer büyük harfle başlar. heißt içindeki ß uzun s’dir; fünf, zwölf, dreißig içindeki umlautlar atılmaz.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, A2’de aynı kişisel bilgiler uzar: sokak, ev numarası, posta kodu, ülke ve e-posta cümlesi. Telefonda adı harf harf hecelemek (Buchstabieren) akıcı hale gelir ve randevu günü saatı sorulur. Ich möchte kalıbı neden ve zaman ekler: kursu neden istediğin, ne zaman başlayabileceğin. Formlar da uzar; kısa e-posta yazmaya geçersin. Şimdi rakam rakam net söylemek, o gün uzun adresi tarife etmenin temelidir.
Özet
A1’de kayıt formu ve kısa telefon konuşması aynı dört bilgiyi taşır: ad, yaş, yer, numara. Sayıları Türkçe sırayla değil Almanca sırayla oku; adı Ich bin ile değil Ich heiße ile ver. Formdaki etiketi oku, telefonda hedef bilgiyi kutuya yaz, bitince aynı cümleyi sesli tekrar et.