Kısa Almanca etkinlik ilanı ve duyurularda ne, nerede ve ne zaman olduğunu A1 sözcükleriyle okuyup anlayabilir; kendi boş zamanını bu bilgilere göre planlayabilirsin.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Boş zaman ve hobi: ilk sözcükler
A1 düzeyinde boş zamanı anlatmak için iki temel sözcük yeter. die Freizeit (frayt-tsayt) boş zaman demektir; okul bittikten sonraki saatlerdir. das Hobby (hobi) ise bu zamanda sevdiğin uğraştır. Resimde öğrenciler kitap okuyor; bu hobinin fiili lesen (lee-zın) okumaktır. Kalıp şudur: Ich lese gern. (ih lee-zı gerrn) Ben okumayı severim.
Soru da A1’dedir: Was machst du in der Freizeit? (vas mahst duu in dehr frayt-tsayt) Boş zamanda ne yaparsın? Cevap kısa tutulur: Ich lese Bücher. (ih lee-zı büü-hır) Ben kitap okurum. Dünya A1 derslerinde hobi listesi aynı çekirdekle başlar: okumak, film izlemek ve yürüyüş yapmak. Bu sözcükler ilanlarda da tekrar çıkar.
Örnek
Kısa diyalog. Ali: Was machst du in der Freizeit? Boş zamanda ne yaparsın? Elif: Ich lese gern Bücher. Ben kitap okumayı severim. Ali: Ich auch! (ih auh) Ben de! Üç satırda soru, cevap ve katılma kalıbı vardır.
Etkinlik ilanı: ne, ne zaman, nerede
Kısa duyuru okumak bir CEFR A1 can-do hedefidir: çok kısa metinde tanıdık adları, günleri ve saatleri yakalarsın. Almanca ilanda üç soru neredeyse her zaman vardır. Was? (vas) Ne? Wann? (van) Ne zaman? Wo? (voo) Nerede? Bazen çağrı eklenir: Komm mit! (kom mit) Gel birlikte! W harfi Türkçedeki v’ye yakındır; Wo uzun o ile voo okunur.
Gün adları büyük harfle yazılır çünkü Almancada bütün adlar büyük harfle başlar. Montag (moon-taak), Dienstag (diins-taak), Mittwoch (mit-voh), Donnerstag (do-ners-taak), Freitag (fray-taak), Samstag (zams-taak), Sonntag (zon-taak). Saat için A1 kalıbı um 16 Uhr (um zekh-tseeyn uur) saat 16’da demektir. Gün için am Dienstag (am diins-taak) salı günü kullanılır. Günün önüne am, saatin önüne um gelir.
Örnek
İlan iskeleti. Was? Leseclub Ne? Okuma kulübü. Wann? am Dienstag um 16 Uhr Ne zaman? Salı saat 16’da. Wo? Raum 12 Nerede? 12 numaralı oda. Raum (raum) oda demektir. Üç satır etkinliği kaçırmaman için yeter.
Okuma kulübü duyurusunu okumak
Okulda sık görülen duyuru der Leseclub (dehr lee-ze-klub) okuma kulübüdür. A1 metni üç-dört kısa satırdır. Örnek: Leseclub. Wir lesen zusammen. Am Dienstag um 16 Uhr. Raum 12. Komm mit! Anlamı: Okuma kulübü. Birlikte okuyoruz. Salı saat 16’da. Oda 12. Gel birlikte! Wir lesen zusammen. (viir lee-zın tsu-za-mın) biz birlikte okuyoruz demektir. zusammen içinde z, ts gibi okunur.
Bütün cümleyi çevirmek zorunda değilsin. A1 stratejisi şudur: büyük harfli adları, günü ve saati ayıkla. Leseclub, Dienstag, 16 Uhr, Raum 12 yeterli bilgidir. Dünya sınıflarında öğretmenler bu metinleri pano fotoğrafıyla verir; amaç sözlük ezberi değil bilgileri seçmektir. Dinlemede de sıra aynıdır: önce Was, sonra Wann, sonra Wo.
Örnek
Çözümlü okuma. Metin: Leseclub am Mittwoch um 15 Uhr in Raum 8. Ne? Okuma kulübü. Ne zaman? Çarşamba saat 15. Nerede? 8 numaralı oda. in Raum 8 (in raum aht) 8. odada demektir. Almanca A1’de saat çoğu kez 24 saatlik söylenir; 15, 15.00 ile aynıdır.
Film akşamı ilanı ve takvim
İkinci sık duyuru der Filmabend (dehr film-aa-bent) film akşamıdır. Abend (aa-bent) akşam demektir. A1 cümlesi: Wir sehen einen Film. (viir zee-ın aynın film) Bir film izliyoruz. Türkçede film bakmak denir; Almancada sehen (zee-ın) izlemek/görmek kullanılır. einen Film kalıbında einen A1’de ezberlenir; erkek cinsiyetli belirsiz artikeli taşır.
Takvim ikonu günü vurgular. Örnek: Filmabend. Freitag um 18 Uhr. In der Aula. Komm mit! Film akşamı. Cuma saat 18’de. Aulada. Gel birlikte! die Aula (au-la) okul toplantı salonudur; birçok Almanca konuşulan ülkede okul filmi orada gösterilir. um 18 Uhr akşam altıdır. Dinlemede öğretmen günü ve saati yavaş tekrar eder; sen üç kutuyu doldurursun: ne, ne zaman, nerede.
Örnek
İlan önünde diyalog. Leyla: Was ist das? (vas ist das) Bu nedir? Can: Ein Filmabend. Bir film akşamı. Leyla: Wann? Can: Am Freitag um 18 Uhr. (am fray-taak um aht-tseeyn uur) Cuma saat 18’de. Leyla: Wo? Can: In der Aula. Aulada. Okuduğunu sormak da A1 can-do’sudur.
Yürüyüş kulübü: tarih ve yer
Üçüncü duyuru tipi açık hava etkinliğidir. A1’de yürüyüş için güvenli fiil spazieren gehen (şpa-tsi-rın geen) dir. Wir gehen spazieren. (viir geen şpa-tsi-rın) Yürüyüşe çıkıyoruz. Panoda bu bazen Wanderclub (van-dır-klub) başlığıyla asılır. Almanya’da boş zamanın önemli parçası yürüyüş ve kulüp buluşmasıdır; tarih ve yer ilandan okunur. A1 metni kısadır: Wanderclub. Samstag um 10 Uhr. Vor der Schule. Yürüyüş kulübü. Cumartesi saat 10’da. Okulun önünde.
vor der Schule (foor dehr şuu-le) okulun önünde demektir. Samstag hafta sonudur; saat çoğu kez sabahtır. Rota A1’de tek yer adı ile verilir; uzun yol tarifi sonraki düzeye kalır. Dinlerken zehn Uhr (tseeyn uur) ile sechzehn Uhr (zekh-tseeyn uur) karışmasın. Türkçe konuşanlar bazen yalnız spazieren yazar; A1’de kalıp ikilidir: spazieren gehen.
Örnek
Çözümlü duyuru. Metin: Wanderclub. Wir gehen spazieren. Samstag um 10 Uhr. Vor der Schule. Komm mit! Ne? Yürüyüş kulübü. Ne yapıyoruz? Yürüyüşe çıkıyoruz. Ne zaman? Cumartesi saat 10. Nerede? Okulun önünde. Yanlış okuma: um 10 Uhr yi akşam sanmak. On çoğu kez sabahtır; akşam ilanı genelde 18 Uhr yazar.
Duyuruyu dinlemek ve günlük hayatta kullanmak
Okuma ile dinleme A1’de aynı iskeleti paylaşır. Öğretmen veya okul hoparlörü yavaş okur: Achtung! Filmabend am Freitag um 18 Uhr in der Aula. (ah-tung film-aa-bent am fray-taak um aht-tseeyn uur in dehr au-la) Dikkat! Cuma saat 18’de aulada film akşamı. Achtung! (ah-tung) dikkat demektir; okul anonslarında da duyulur. Görev tek cümleyi kelimesi kelimesine çevirmek değil, üç bilgiyi not etmektir. Dünya A1 kitaplarında bu alıştırmalar yavaş anons veya öğretmen okuması ile yapılır.
Almanca konuşulan okullarda duyuru panosu uzun süredir Schwarzes Brett (şvar-tsıs bret) adıyla anılır; kara tahta değil ilan panosudur. Aynı yapı sinema vitrininde ve spor kulübü kapısında durur. A1’de fiyat ve kayıt cümlesi yoktur. Şimdilik can-do nettir: kısa ilanda ne, ne zaman ve nerede olduğunu anlar, Komm mit! çağrısına Ja, gern! (yaa gerrn) Evet, memnuniyetle! dersen yeter.
Örnek
Dinleme notu. Duyulan: Leseclub am Dienstag um 16 Uhr in Raum 12. Defter: Ne = Leseclub. Gün = Dienstag. Saat = 16 Uhr. Yer = Raum 12. Dört kutu dolduysa görev tamamdır. Konuşarak: Der Leseclub ist am Dienstag um 16 Uhr. (dehr lee-ze-klub ist am diins-taak um zekh-tseeyn uur) Okuma kulübü salı saat 16’dadır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Freizeit ile Hobby aynı şeydir. Doğrusu: Freizeit bütün boş zamandır; Hobby o zaman içinde sevilen uğraştır. Okumak bir hobidir, öğleden sonra ise boş zamandır.
- Yanlış: Almancada da film bakmak denir; bakmak fiili yeter. Doğrusu: A1’de standart kalıp einen Film sehen dir. Türkçedeki bakmak sözcüğünü bire bir taşımak yanlıştır.
- Yanlış: Gün ve saat önüne aynı edat konur. Doğrusu: Gün için am Freitag, saat için um 18 Uhr kullanılır. um Freitag veya am 18 Uhr karışıktır.
- Yanlış: Almanca adlar Türkçe gibi küçük harfle yazılır. Doğrusu: Almancada bütün adlar büyük harfle başlar: Freizeit, Filmabend, Schule, Raum. İlanda büyük harf önemli bilgi işaretidir.
- Yanlış: Cümlede fiil sonda durur çünkü Türkçe öyle. Doğrusu: Basit A1 cümlede fiil ikinci sıradadır: Wir sehen einen Film. Wir einen Film sehen Türkçe dizilişinden gelen hatadır.
Bir adım ileri
A2’de ilanlar fiyat, kayıt ve koşul ekler: kim gelebilir, ne kadar tutar, saat kaçta biter. Es kostet fünf Euro. gibi fiyat cümleleri ve Bitte anmelden. gibi kayıt çağrıları gelir. Dinlemede tempo biraz hızlanır ve aynı metinde iki etkinlik karşılaştırılır. Konuşmada kendi kısa ilanını yazıp arkadaşını davet edersin; yer tarifine links, rechts ve geradeaus eklenir. A1’deki vor der Schule bu tarife temel olur.
Özet
A1’de etkinlik ilanı üç soruya indirgenir: Was, Wann, Wo. Okuma kulübü, film akşamı ve yürüyüş duyurusu aynı iskeleti kullanır; sen gün, saat ve yer adını ayıklarsın. Boş zaman sözcükleri lesen, einen Film sehen ve spazieren gehen hem hobini anlatır hem ilanı anlamana yardım eder.