Markette nazik ve kısa kalıplarla ürün istemek, A1 düzeyinde gerçek hayatta bağımsız alışveriş yapabilmenin ilk somut adımıdır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Neden markette Almanca öğreniyoruz?
CEFR A1 can-do hedefi açıktır: Öğrenci basit bir dükkânda nazikçe bir şey isteyebilir, fiyat sorabilir ve teşekkür edebilir. Dünyada bu konu neredeyse her dil okulunda resimli reyonlar, gerçek paketler ve kısa rol oyunlarıyla öğretilir; çünkü pazar ve market, tarih boyunca yabancının yerel dille ilk temas ettiği yerlerden biridir. Ortaçağ pazarından bugünün süpermarketine kadar ‘var mı, isterim, kaç para’ üçlüsü değişmemiştir. A1’de matematiksel derinlik yoktur; sayılar 1-100 ve basit kilo-euro yeterlidir.
Türkçe konuşan öğrenci için asıl zorluk fiilin sonda gelmesi alışkanlığı ve artikellerin yokluğudur. Almanca A1 cümlesi Ich möchte ... bitte. kalıbıyla kurulur. Telaffuz: Ich ih, möchte möhşte, bitte bite. Bu kalıp ekmek, süt, peynir ve makarna için aynıdır; yalnızca ürün adı değişir. Markette yabancılara hep resmi Sie (zi) kullanılır, du kullanılmaz.
Örnek
Guten Tag! Ich möchte Brot, bitte. Günaydın! Ekmek istiyorum, lütfen. Telaffuz: guten tahk, ih möhşte brot bite.
Tezgahta ekmek isteme
Ekmek tezgâhı, A1 öğrencisinin ilk pratik yaptığı yerdir. Görevliye bakıp Guten Tag denir. Ardından net istek gelir: Ich möchte Brot, bitte. Belirsiz ekmek için sade Brot yeter; ein Brot bir ekmek demektir. Görevli Ja, bitte. veya Hier, bitte. Buyurun, diyebilir. Danke danke ve Bitte schön bite şön ile diyalog kapanır.
Türk öğrenciler ‘ekmek var mı?’yı kelime kelime çevirir. Doğru kalıp Haben Sie Brot? Sizde ekmek var mı? şeklindedir. Haben Sie haben zi okunur. Kısa cevap Ja, hier. veya Nein, tut mir leid. Hayır, üzgünüm. tut mir leid tut mir layt gibi söylenir. Fiili cümle sonuna atmak yanlıştır: Ich Brot möchte denmez.
Örnek
Kunde: Guten Tag! Haben Sie Brot? Müşteri: Günaydın! Ekmeğiniz var mı? Verkäufer: Ja, hier bitte. Görevli: Evet, buyurun. Kunde: Ich möchte Brot, bitte. Danke. Müşteri: Ekmek istiyorum, lütfen. Teşekkürler. Verkäufer: Bitte schön. Görevli: Rica ederim.
Süt ve yoğurt reyonunda yardım
Süt reyonu soğuktur ve paketler birbirine benzer; bu yüzden görevliye sormak doğaldır. Temel sözcükler Milch milh ve Joghurt yogurt tur. Kalıp değişmez: Haben Sie Milch? Sütte süt var mı? veya Ich möchte Joghurt, bitte. Yoğurt istiyorum, lütfen. Yer sormak için Wo ist die Milch? Süt nerede? kullanılır. Wo ist vo ist okunur.
A1’de uzun tarif cümleleri yoktur. Ich suche Milch. Süt arıyorum, yeterince nazik ve doğrudur. suche zuhe gibi, s harfi İngilizce z’ye yakındır. Görevli yön gösterebilir: Da hinten. Orada arkada. Öğrenci Danke schön danke şön der. Türkçedeki ‘süt ister misiniz’ kalıbını ters çevirip görevliye Möchten Sie Milch? demek yanlış olur; isteyen müşteridir.
Örnek
Kunde: Entschuldigung! Haben Sie Joghurt? Müşteri: Affedersiniz! Yoğurdunuz var mı? Verkäufer: Ja. Hier ist der Joghurt. Görevli: Evet. Yoğurt burada. Kunde: Ich möchte Joghurt, bitte. Danke. Müşteri: Yoğurt istiyorum, lütfen. Teşekkürler.
Soğuk reyon: peynir isteme
Peynir dolabı da süt ürünlerindendir. Sözcük Käse keze şeklindedir; ä harfi Türkçedeki e’ye yakındır. İstek yine aynıdır: Ich möchte Käse, bitte. Peynir istiyorum, lütfen. Var mı diye sormak için Haben Sie Käse? veya Gibt es Käse? Peynir var mı? kullanılır. Gibt es gipt es okunur. A1’de peynir türü (örneğin keçi peyniri) henüz beklenmez.
Türkçe kaynaklı sık hata, artikeli unutmaktır. Sayılabilen tek parça için einen Käse denebilir; genel peynir için artsız Käse A1’de kabul görür. Ich will Käse çok sert durur; will istemek değil dayatmak gibi gelir. Nazik biçim her zaman möchte möhşte dir. Görevli Welchen Käse? Hangi peynir? diye sorarsa A1 öğrencisi Diesen, bitte. Bunu, lütfen, diyerek işaret edebilir.
Örnek
Kunde: Guten Tag. Ich suche Käse. Müşteri: Günaydın. Peynir arıyorum. Verkäufer: Hier, bitte. Welchen Käse? Görevli: Buyurun. Hangi peynir? Kunde: Diesen Käse, bitte. Danke. Müşteri: Bu peyniri, lütfen. Teşekkürler.
Kuru gıda reyonunda makarna
Kuru gıda reyonunda paketler yüksektir; makarna kelimesi Almancada Nudeln nudeln dir. Pasta da anlaşılır ama A1 söz varlığında Nudeln yeter. Kalıplar: Haben Sie Nudeln? Makarnanız var mı? Ich möchte Nudeln, bitte. Makarna istiyorum, lütfen. Wo finde ich Nudeln? Makarnayı nerede bulurum? finde ich finde ih okunur.
Dünyada bu diyalog resimli alışveriş listesiyle öğretilir: öğrenci listesindeki resmi gösterir ve adı söyler. Türkçe söz dizimini taşımak hata üretir: Nudeln ich möchte denmez. Özne-fiil-nesne sırası sabittir: Ich möchte Nudeln. Görevli Ja, da. Evet, orada, veya Links. Solda, diyebilir. Öğrenci Ah, danke! Ah, teşekkürler! der. A1’de marka ve gramaj konuşulmaz; paket göstermek yeter.
Örnek
Kunde: Entschuldigung, wo sind die Nudeln? Müşteri: Affedersiniz, makarnalar nerede? Verkäufer: Da, rechts. Görevli: Orada, sağda. Kunde: Ich möchte Nudeln, bitte. Danke schön. Müşteri: Makarna istiyorum, lütfen. Çok teşekkürler.
Kasada tartmak ve fiyat sormak
Kasa, diyaloğun son durağdır. Tartılan meyve için Äpfel epfel (elma, çoğul) kullanılır. Müşteri Ein Kilo Äpfel, bitte. Bir kilo elma, lütfen, der. Fiyat sormak A1’in temel can-do’sudur: Was kostet das? Bu ne kadar? Telaffuz: vas kostet das. Kasiyer sayı ve Euro oyro söyler, örneğin Zwei Euro. İki avro. Tartma isteği: Können Sie die Äpfel wiegen, bitte? Elmaları tartabilir misiniz, lütfen?
können könen modal fiili A1’dedir; fiil sonda wiegen vigen kalır. Türk öğrenciler fiyatı Was ist das Geld? gibi uydurur; bu cümle yoktur. Doğru soru Was kostet das? veya Was macht das? Hesap ne kadar? şeklindedir. Ödeme sonunda Danke, tschüss. Teşekkürler, hoşça kalın, yeter. tschüss çüs gibi okunur. A1’de küsüratlı fiyat ezberi beklenmez; duyduğu sayıyı tekrarlamak yeter.
Örnek
Kunde: Ein Kilo Äpfel, bitte. Können Sie die Äpfel wiegen? Müşteri: Bir kilo elma, lütfen. Elmaları tartabilir misiniz? Kassierer: Ja. Das macht drei Euro. Kasiyer: Evet. Üç avro tutuyor. Kunde: Was kostet das? Drei Euro? Danke! Müşteri: Ne kadar? Üç avro mu? Teşekkürler!
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: ‘Ekmek var mı?’yı Ist Brot? veya Brot haben? diye çevirmek. Doğrusu: Doğru kalıp Haben Sie Brot? veya Gibt es Brot? şeklindedir. Fiil başta, resmi Sie ile sorulur.
- Yanlış: Markette tanımadığı görevliye du demek. Doğrusu: A1’de dükkân, kasa ve tezgâh konuşması hep Sie iledir. du yalnızca arkadaş ve akran içindir.
- Yanlış: Ich will Brot demek, çünkü Türkçede ‘istiyorum’ nötrdür. Doğrusu: will Almancada sert ve dayatıcı durur. Nazik A1 biçimi her zaman Ich möchte ... bitte. kalıbıdır.
- Yanlış: Fiili Türkçe gibi sona atmak: Ich Brot möchte. Doğrusu: Almanca A1 sırası özne-fiil-nesnedir: Ich möchte Brot. Soru da fiille başlar: Haben Sie Brot?
- Yanlış: Fiyat sorarken Was ist Geld? veya artikelsiz Ich möchte Apfel demek. Doğrusu: Fiyat Was kostet das? ile sorulur. Sayılabilen tek elma için einen Apfel, çoğul veya kilo için Äpfel kullanılır.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde, A2’de aynı market sahnesi miktar, karşılaştırma ve şikâyetle genişler. Öğrenci 500 Gramm Käse, Ist das billig? ve Das ist zu teuer gibi cümleler kurar. Akusatif artikeller den, die, das, einen bilinçli seçilir; ayrılabilen fiiller mitnehmen, anschauen eklenir. Fiyatlarda küsürat ve Cent duyulur. A2’de öğrenci yalnızca istemez, ürünü tarif eder ve gerekirse değiştirir.
Özet
A1’de markette ürün istemek üç kısa kalıba dayanır: Haben Sie ...?, Ich möchte ... bitte. ve Was kostet das? Ekmek, süt, yoğurt, peynir, makarna ve elma bu kalıplarla yeterince konuşulur. Nazik Sie, bitte ve doğru söz dizimi, Türkçe kaynaklı hataların önüne geçer.