Seyahat günlüğü okumak ve dinlemek, geçmişte yaşanan bir tatilin yerini, zamanını, olaylarını ve duygularını anlamamıza yardımcı olur.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Seyahat günlüğü nedir?
Seyahat günlüğü, kişinin gezdiği yerleri, yaptığı etkinlikleri ve hislerini gün gün yazdığı kişisel bir metindir. Rusçada günlük için дневник (dnevnik) sözcüğü kullanılır. Bir günlük çoğunlukla bir tarih, bir selamlama ya da doğrudan olay anlatımıyla başlar.
A2 düzeyinde bir günlüğü okurken önce kimden, nereden ve ne zamandan söz edildiğini buluruz. Daha sonra anlatıcının ne yaptığını ve nasıl hissettiğini belirleriz. Örneğin Я пишу в дневнике. (Ya pişu v dnevnike.) cümlesi Ben günlüğe yazıyorum anlamına gelir. Geçmiş bir tatil anlatılıyorsa Я писал в дневнике. (Ya pisal v dnevnike.) ifadesi Ben günlükte yazıyordum veya yazdım anlamına gelebilir.
Örnek
12 июля. Я был в Анталье. Я писал в дневнике каждый вечер. (Dvenadtsat iyulya. Ya bıl v Antalye. Ya pisal v dnevnike kajdıy veçer.) — 12 Temmuz. Antalya'daydım. Her akşam günlükte yazardım. Bu kısa metinde tarih, yer ve alışkanlık bildiren bölüm kolayca bulunabilir.
2. Geçmiş tatil anılarını anlamak
Rusçada geçmiş zaman, fiilin geçmiş zaman biçimiyle kurulur. Tekil erkek anlatıcı için çoğu zaman -л, tekil kadın anlatıcı için -ла kullanılır: Я был (Ya bıl.) erkek konuşmacı için Ben ... idim veya Ben bulundum, Я была (Ya bıla.) ise kadın konuşmacı için aynı anlamdadır. A2 seviyesinde anlatıcının cinsiyetini metindeki fiil biçiminden anlamaya çalışabiliriz.
Tatil günlüklerinde sık görülen fiiller şunlardır: ехал (yehal) gidiyordu, приехал (priyehal) geldi, гулял (gulyal) yürüyüş yaptı, смотрел (smotrel) izledi ve купил (kupil) satın aldı. Anlatıcı kadınsa bu biçimler sırasıyla ехала (yehala), приехала (priyehala), гуляла (gulyala), смотрела (smotrela) ve купила (kupila) olabilir.
Örnek
В субботу я ехал на поезде в Москву. Я гулял в центре и купил открытку. (V subbotu ya yehal na poyezde v Moskvu. Ya gulyal v tsentre i kupil otkrytku.) — Cumartesi trenle Moskova'ya gidiyordum. Merkezde yürüdüm ve bir kartpostal satın aldım. Olayların sırası şudur: trenle gitme, merkezde yürüme, kartpostal alma.
3. Günlükte zaman ve yer bilgisi
Bir seyahat günlüğünü anlamak için zaman ifadelerine dikkat ederiz. вчера (vçera) dün, позавчера (pozavçera) önceki gün, утром (utrom) sabah, днём (dnyom) gündüz, вечером (veçerom) akşam ve ночью (noçyu) gece demektir. Bu kelimeler olayların ne zaman gerçekleştiğini gösterir.
Yer anlatırken в (v) ve на (na) edatları sık kullanılır. Şehir ve ülke adlarıyla çoğunlukla в kullanılır: в Париже (v Parije) Paris'te, в Турции (v Turtsii) Türkiye'de. Ulaşım aracı anlatılırken на поезде (na poyezde) trenle ve на автобусе (na avtobuse) otobüsle ifadeleri kullanılır. Bu kalıpları bütün olarak öğrenmek, tek tek kelimeleri çevirmekten daha kolaydır.
Örnek
Утром мы были в музее, а вечером гуляли в парке. (Utrom mı bıli v muzeye, a veçerom gulyali v parke.) — Sabah müzedeydik, akşam ise parkta yürüyüş yaptık. Burada утром (utrom) ve вечером (veçerom) zaman bilgisini, в музее (v muzeye) ve в парке (v parke) yer bilgisini verir.
4. Okuma ve dinleme stratejileri
Dinleme başlamadan önce başlığa, tarihe ve görsellere bakmak tahmin yapmamızı sağlar. İlk dinlemede her kelimeyi anlamaya çalışmak yerine kim, nerede ve ne yaptı sorularına odaklanırız. İkinci dinlemede zaman ifadelerini, sayı bildiren kelimeleri ve geçmiş zaman fiillerini yakalamaya çalışırız.
Okuma sırasında bilmediğimiz her kelime için sözlüğe gitmemeliyiz. Önce cümlenin genel anlamını, sonra olayların sırasını buluruz. Örneğin Сначала мы приехали в город, потом пошли в гостиницу. (Snaçala mı priyehali v gorod, potom poşli v gostinitsu.) cümlesinde сначала (snaçala) önce, потом (potom) sonra anlamındadır. Bu bağlaçlar, metnin akışını anlamamıza yardım eder.
Örnek
Сначала я фотографировал площадь. Потом я встретил друга. Вечером мы ужинали вместе. (Snaçala ya fotografiroval ploşçad. Potom ya vstretil druga. Veçerom mı ujinali vmeste.) — Önce meydanın fotoğrafını çektim. Sonra bir arkadaşımla karşılaştım. Akşam birlikte yemek yedik. Dinlemede doğru olay sırası fotoğraf çekmek, arkadaşla karşılaşmak ve yemek yemektir.
5. Günlükten konuşmaya geçmek
Bir günlüğü okuduktan sonra metindeki bilgileri kısa sorularla paylaşabiliriz. Где ты был? (Gde tı bıl?) Nerede bulundun?, Что ты делал? (Şto tı delal?) Ne yaptın? ve Тебе понравилось? (Tebye ponravilos?) Beğendin mi? soruları geçmiş tatil konuşmalarında sık kullanılır. Kadın bir kişiye sorulurken ilk soru Где ты была? (Gde tı bıla?), ikinci soru ise Что ты делала? (Şto tı delala?) biçiminde olabilir.
Cevap verirken kısa ve açık cümleler kurmak yeterlidir. Я был в Измире. Я плавал и ел рыбу. (Ya bıl v İzmirye. Ya plaval i yel rıbu.) — İzmir'deydim. Yüzdüm ve balık yedim. Duygu belirtmek için Мне понравилось. (Mne ponravilos.) — Hoşuma gitti veya Мне не понравилось. (Mne ne ponravilos.) — Hoşuma gitmedi denebilir.
Örnek
— Где ты был летом?<br>— Я был в Бодруме.<br>— Что ты делал?<br>— Я плавал в море и фотографировал город.<br>— Тебе понравилось?<br>— Да, очень! (Gde tı bıl letom? — Ya bıl v Bodrume. — Şto tı delal? — Ya plaval v more i fotografiroval gorod. — Tebye ponravilos? — Da, oçen!) — Yazın neredeydin? — Bodrum'daydım. — Ne yaptın? — Denizde yüzdüm ve şehrin fotoğraflarını çektim. — Beğendin mi? — Evet, çok!
6. Kendi seyahat günlüğünü oluşturmak
Kısa bir seyahat günlüğü yazarken önce tarih ve yeri belirtiriz. Ardından iki veya üç geçmiş zaman cümlesi kurar, son cümlede duygumuzu söyleriz. A2 düzeyinde uzun ve karmaşık cümleler yerine zaman sırasını gösteren сначала (snaçala), потом (potom) ve вечером (veçerom) gibi kelimeleri kullanmak daha güvenlidir.
Günlük yazarken gerçek bir geziyi anlatabileceğimiz gibi hayalî bir gezi de tasarlayabiliriz. Önemli olan yer, zaman, etkinlik ve duygu bilgilerini açıkça vermektir. Yazdıktan sonra fiillerin geçmiş zaman biçimlerini, yer adlarından önceki edatları ve cümlelerin olay sırasını kontrol ederiz. Daha sonra metni sesli okuyarak yazım ve telaffuz arasındaki farkları görürüz.
Örnek
5 августа. Я была в Стамбуле. Утром я гуляла у моря. Потом я посетила музей и купила сувенир. Мне очень понравилось! (Pyat avgusta. Ya bıla v Stambule. Utrom ya gulyala u morya. Potom ya posetila muzey i kupila suvenir. Mne oçen ponravilos!) — 5 Ağustos. İstanbul'daydım. Sabah deniz kenarında yürüdüm. Sonra bir müzeyi ziyaret ettim ve hediyelik eşya aldım. Çok hoşuma gitti! Bu metinde tarih, yer, zaman, etkinlik ve duygu bölümlerinin hepsi vardır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Rusçada geçmiş zamanda bütün kişiler aynı fiil biçimini kullanır. Doğrusu: Geçmiş zaman fiili anlatıcının cinsiyetine ve öznenin tekil veya çoğul olmasına göre değişebilir. Tekil erkek için был (bıl), tekil kadın için была (bıla) kullanılır; bu biçimler Türkçeye genellikle bulundum ya da ... idim şeklinde çevrilir.
- Yanlış: Şehir ve ülke adlarıyla Rusçada her zaman в (v) kullanılır. Doğrusu: Şehirde veya ülkede anlamında в (v) sık kullanılır: в Москве (v Moskve). Ancak bazı yerlerle ve ulaşım araçlarıyla на kullanılır: на поезде (na poyezde). Bu kalıpları örneklerle öğrenmek gerekir.
- Yanlış: Her Rusça kelime yazıldığı gibi, Türkçe harflerle aynı şekilde okunur. Doğrusu: Rusçada bazı harflerin sesi bağlama göre değişebilir. Örneğin что (şto) sözcüğü genellikle şto sesine yakın okunur; dinleme yaparken yazılı biçim ile sesi birlikte öğrenmek gerekir.
- Yanlış: Bir dinleme metnindeki her kelime anlaşılmadan ana fikir bulunamaz. Doğrusu: Önce tarih, yer, kişi, zaman ve temel fiilleri yakalamak yeterlidir. Bilinmeyen kelimeler olsa bile olayların sırası ve konuşmacının duygusu çoğu zaman anlaşılabilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta seyahat günlükleri daha uzun metinler, farklı anlatıcılar ve daha ayrıntılı zaman ilişkileriyle ele alınabilir. Geçmişte tamamlanan olaylarla bir süre devam eden durumları ayırt etmeye ve neden-sonuç bağları kurmaya başlanır. Öğrenciler yalnızca hazır bir günlüğü anlamakla kalmayıp e-posta, blog yazısı veya kısa sunum hazırlayabilir. Dinleme çalışmalarında farklı konuşma hızlarına ve günlük konuşma ifadelerine alışmak da bir sonraki adımdır.
Özet
Seyahat günlüğü okurken tarih, yer, zaman, etkinlik ve duyguyu buluruz. Geçmiş zaman fiilleri, zaman bağlaçları ve yer bildiren kalıplar olayların sırasını anlamamıza yardım eder. Metni okuyup dinledikten sonra kısa sorularla konuşabilir ve kendi tatil günlüğümüzü yazabiliriz.