Rusçada он (on), она (ana) ve оно (ano), tekil isimlerin dilbilgisel cinsiyetine göre kullanılan üçüncü kişi zamirleridir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Üç temel zamir
Rusçada tekil üçüncü kişi için üç temel zamir öğreniriz: он (on), она (ana) ve оно (ano). Он (on) eril isimlerle, она (ana) dişil isimlerle, оно (ano) ise nötr isimlerle kullanılır. Bunların Türkçedeki karşılığı çoğu durumda “o”dur; Türkçede bu ayrım yapılmaz.
Buradaki cinsiyet, her zaman canlıların biyolojik cinsiyeti anlamına gelmez. Rusçada masa, kitap veya pencere gibi cansız isimlerin de dilbilgisel cinsiyeti vardır. Bu nedenle önce ismin cinsiyetini öğrenir, sonra uygun zamiri seçeriz. Zamir, tek başına ezberlenmek yerine isimle birlikte öğrenilirse daha kolay hatırlanır.
Örnek
Он — студент. (On — student.) — O erkek öğrencidir. Она — студентка. (Ana — studentka.) — O kız öğrencidir. Оно — окно. (Ano — akno.) — O, penceredir.
2. İsimlerin sonuna bakarak tahmin etme
Başlangıç düzeyinde birçok eril isim sessiz harfle biter: стол (stol) “masa”, телефон (telefon) “telefon” ve студент (student) “erkek öğrenci” gibi. Bu kelimelerle çoğunlukla он (on) kullanılır. Dişil isimlerin önemli bir bölümü -а (a) veya -я (ya) ile biter: машина (maşina) “araba” ve книга (kniga) “kitap” gibi.
Nötr isimler çoğunlukla -о (o) veya -е (ye) ile biter. Окно (akno) “pencere” ve море (more) “deniz” bu gruba örnektir. Bu son harf kuralları iyi bir ilk tahmindir; ancak bütün kelimeleri yalnızca son harfine bakarak kesinleştiremeyiz. Yeni kelime öğrenirken sözlükteki bilgiyi veya ders kitabındaki örneği de kontrol etmek gerekir.
Örnek
Стол — он. (Stol — on.) — Masa, eril isimdir. Книга — она. (Kniga — ana.) — Kitap, dişil isimdir. Окно — оно. (Akno — ano.) — Pencere, nötr isimdir.
3. İnsanları anlatırken cinsiyet
İnsanları anlatırken dilbilgisel cinsiyet çoğu zaman kişinin cinsiyetiyle uyumludur. Студент (student) “erkek öğrenci” olduğu için он (on) ile, студентка (studentka) “kız öğrenci” olduğu için она (ana) ile kullanılır. Benzer biçimde мальчик (malçik) “erkek çocuk” ve девочка (devoçka) “kız çocuk” sözcükleri de farklı zamirler ister.
Meslek ve kişi adlarının biçimine dikkat etmek önemlidir, fakat yalnızca görünüşe göre karar vermek her zaman yeterli değildir. Bir sözcüğün anlamını ve dilbilgisel cinsiyetini sözlükten kontrol etmek gerekir. Örneğin birinin adını sorarken Кто это? (Kto eto?) “Bu kim?” diyebiliriz. Cevapta kişi için uygun zamiri kullanarak kısa bir tanıtım yaparız.
Örnek
Кто это? (Kto eto?) — Bu kim? Это студент. (Eto student.) — Bu erkek öğrenci. Он студент. (On student.) — O erkek öğrencidir. Это студентка. (Eto studentka.) — Bu kız öğrenci. Она студентка. (Ana studentka.) — O kız öğrencidir.
4. Cansız isimlerde dilbilgisel cinsiyet
Cansız varlıklar için cinsiyet seçerken nesnenin gerçek dünyadaki özelliğine değil, Rusça ismin dilbilgisel cinsiyetine bakarız. Örneğin телефон (telefon) eril olduğu için он (on), машина (maşina) dişil olduğu için она (ana), письмо (pismo) “mektup” nötr olduğu için оно (ano) ile kullanılır. Türkçe konuşan öğrenciler için bu kullanım ilk başta şaşırtıcı olabilir.
Bir nesneyi gösterirken Это (Eto) “Bu” kelimesiyle başlayabiliriz. Ardından ismi söyler ve gerekirse zamirle tekrar ederiz. Это книга. (Eto kniga.) “Bu bir kitaptır.” cümlesinden sonra Она новая. (Ana novaya.) “O yenidir.” denebilir. Burada она (ana), kitabın dişil bir isim olmasından kaynaklanır; kitabın canlı veya kadın olmasıyla ilgili değildir.
Örnek
Это телефон. (Eto telefon.) — Bu bir telefondur. Он новый. (On novıy.) — O yenidir. Это машина. (Eto maşina.) — Bu bir arabadır. Она новая. (Ana novaya.) — O yenidir. Это письмо. (Eto pismo.) — Bu bir mektuptur. Оно новое. (Ano novoye.) — O yenidir.
5. Zamirle cümle kurma ve sesletim
Rusçada он (on), она (ana) ve оно (ano) sözcüklerini doğru yazmak kadar doğru okumak da önemlidir. Он (on) kısa ve tek hecelidir. Она (ana) iki hecelidir; vurgu genellikle son hecededir ve “a-na” gibi okunur. Оно (ano) da iki hecelidir; başlangıçtaki “o” sesi konuşmada çoğu zaman “a”ya yaklaşır.
Örnek cümlelerde sıfatların da isme uyduğunu görebiliriz. Eril isimle новый (novıy), dişil isimle новая (novaya), nötr isimle новое (novoye) kullanılır. A1 düzeyinde önce zamiri ve ismi doğru eşleştirmek, daha sonra sıfat sonlarını fark etmek yeterlidir. Cümleyi yüksek sesle okurken Rusçadaki vurguyu öğretmeninizin örneğini dinleyerek taklit edin.
Günlük bir konuşmada kişi veya nesne hakkında kısa bilgi vermek için bu yapı sıkça kullanılır. Bir arkadaşınız yeni bir eşya gösterdiğinde ismi tekrar etmek yerine zamir kullanabilirsiniz. Böylece cümleler daha doğal ve kısa olur. Ancak konuşmaya yeni başlayanlar için önce ismi söylemek, sonra zamirle tekrar etmek güvenli bir çalışma yöntemidir.
Örnek
Это море. (Eto more.) — Bu denizdir. Оно красивое. (Ano krasivoye.) — O güzeldir. Это книга. (Eto kniga.) — Bu kitaptır. Она новая. (Ana novaya.) — O yenidir. Это стол. (Eto stol.) — Bu masadır. Он большой. (On bolşoy.) — O büyüktür.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Rusçada her cansız nesne için оно (ano) kullanılır. Doğrusu: Doğrusu, cansız isimlerin de eril, dişil veya nötr cinsiyeti olabilir. Стол (stol) eril olduğu için он (on), книга (kniga) dişil olduğu için она (ana) ile kullanılır.
- Yanlış: Türkçedeki “o” kelimesi Rusçada her zaman aynı biçimde çevrilir. Doğrusu: Rusçada isim cinsiyetine göre он (on), она (ana) veya оно (ano) seçilir. Bu yüzden önce Rusça ismin cinsiyeti belirlenmelidir.
- Yanlış: Kelime -а (a) ile bitiyorsa kesinlikle bir kadını anlatır. Doğrusu: -а (a) sonu çoğu zaman dişil isimlerde görülür; ancak bazı eril isimler, örneğin папа (papa) “baba” ve мужчина (muşçina) “erkek”, bu harfle biter. Bu nedenle kelimenin dilbilgisel cinsiyeti sözlükten veya öğrenilen örnekten kontrol edilmelidir.
- Yanlış: Zamir seçerken yalnızca nesnenin gerçek cinsiyetine bakılır. Doğrusu: Cansız isimlerde gerçek cinsiyet yoktur; seçim Rusça kelimenin dilbilgisel cinsiyetine göre yapılır. Örneğin книга (kniga) için она (ana) kullanılır.
- Yanlış: Оно (ano) kaba veya yanlış bir kelimedir. Doğrusu: Оно (ano), nötr isimlerle kullanılan doğru ve gerekli bir zamirdir. Örneğin окно (akno) nötr olduğu için Оно (Ano) denir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, yalnızca zamir seçimi olarak kalmaz; sıfatların, iyelik sözcüklerinin ve geçmiş zaman fiillerinin isim cinsiyetiyle uyumuna bağlanır. Örneğin мой (moy), моя (maya) ve моё (mayo) biçimleri farklı cinsiyetlerle kullanılır. Geçmiş zamanda da kişi veya nesnenin cinsiyetine göre fiil biçimi değişebilir. Daha sonra çoğul için они (ani) zamiri öğrenilir ve üç tekil cinsiyetin karşısına çoğul yapı eklenir.
Özet
Rusçada он (on) eril, она (ana) dişil, оно (ano) nötr tekil isimlerle kullanılır. İsimlerin son harfleri cinsiyeti tahmin etmeye yardım eder; ancak her kelimeyi örnekle ve sözlük bilgisiyle öğrenmek gerekir. Cansız nesnelerde cinsiyet gerçek özellik değil, Rusçanın dilbilgisel bir özelliğidir.