Rusçada II. çekimdeki fiiller, özellikle любить (lyubit) gibi fiiller, kişiye göre değişir ve hobilerimizi anlatırken çok sık kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. II. çekim nedir?
Rusçada fiiller, özneye göre biçim değiştirir. II. çekimde bulunan birçok fiilin mastar biçimi -ить (-it) ile biter; ancak yalnızca mastar sonuna bakarak her fiili kesin olarak sınıflandırmamak gerekir. Başlangıç düzeyinde любить (lyubit) ve говорить (gavarit) gibi sık kullanılan fiilleri örnek olarak öğrenebiliriz.
II. çekimde fiilin köküne kişi ekleri gelir. Bu ekler genel olarak ben için -ю (-yu) veya -у (-u), sen için -ишь (-ish), o için -ит (-it), biz için -им (-im), siz için -ите (-ite) ve onlar için -ят (-yat) ya da -ат (-at) biçimindedir. Любить (lyubit) fiilinin bazı biçimleri değiştiği için bütün biçimleri birlikte öğrenmek önemlidir.
Örnek
Örnek: любить (lyubit) mastarından люблю (lyublyu) ben seviyorum, любишь (lyubish) sen seviyorsun ve любят (lyubyat) onlar seviyorlar biçimleri oluşur. Burada fiilin sonuna yalnızca aynı eki eklemek yerine, Rusçadaki doğru çekim biçimini kullanırız.
2. Любить fiilinin kişi çekimi
Любить (lyubit) fiili sevmek anlamına gelir. Bu fiille bir etkinliği sevdiğimizi söylerken etkinlik adı çoğu zaman belirtme durumunda kullanılır; A1 düzeyinde bunu kalıp olarak öğrenmek yeterlidir. Örneğin я люблю музыку (ya lyublyu muzyku) müziği seviyorum ve я люблю спорт (ya lyublyu sport) sporu seviyorum demektir.
Fiilin temel çekimi şöyledir: я люблю (ya lyublyu) ben seviyorum, ты любишь (tı lyubish) sen seviyorsun, он любит (on lyubit) o seviyor, мы любим (mı lyubim) biz seviyoruz, вы любите (vı lyubite) siz seviyorsunuz ve они любят (ani lyubyat) onlar seviyorlar. Rusçada kişi zamiri çoğu zaman söylenmese de başlangıçta zamiri yazmak, çekimi anlamayı kolaylaştırır.
Örnek
Çözümlü örnek: Öğrenci kitap okumayı seviyor demek için özne olarak ben seçilir ve любить (lyubit) fiilinin ben biçimi kullanılır: я люблю читать (ya lyublyu chitat). Türkçesi: Kitap okumayı seviyorum. Burada люблю (lyublyu) fiili, читать (chitat) fiilinden önce gelir.
3. Я говорю ve я люблю karşılaştırması
Говорить (gavarit) konuşmak, любить (lyubit) ise sevmek anlamındadır. Her iki fiil de II. çekim grubunda öğretilir; ben kişiyle kullanıldıklarında я говорю (ya gavarYU) ve я люблю (ya lyublyu) biçimlerini alırlar. Her iki fiil de -ю ile biter; ancak önceki sesleri ve yazılışları farklıdır.
Я говорю (ya gavarYU) cümlesi bir iletişim eylemini anlatır: Konuşuyorum. Я люблю (ya lyublyu) ise bir beğeniyi veya tercihi anlatır: Seviyorum. Bu nedenle hobiler konusunda genellikle я люблю (ya lyublyu) kalıbını kullanırız; bir dil bildiğimizi veya bir konuda konuştuğumuzu söylerken я говорю (ya gavarYU) kullanırız.
Örnek
Somut olay: Bir öğrenci kendini tanıtırken şöyle der: Я говорю по-русски. Я люблю читать. (ya gavarYU pa-RUSski. ya lyublyu chitat.) Türkçesi: Rusça konuşuyorum. Okumayı seviyorum. İlk cümle dil kullanma eylemini, ikinci cümle ise hobiyi anlatır.
4. Hobiler hakkında olumlu cümle kurma
Hobilerimizi anlatmak için я люблю (ya lyublyu) kalıbından sonra bir isim veya başka bir fiilin mastar biçimini kullanabiliriz. Örneğin я люблю музыку (ya lyublyu muzyku) müziği seviyorum, я люблю кино (ya lyublyu kino) sinemayı seviyorum ve я люблю рисовать (ya lyublyu risavat) resim yapmayı seviyorum anlamına gelir.
İki hobiyi aynı cümlede bağlamak için и (i) yani ve bağlacını kullanabiliriz. İki farklı bilgiyi karşılaştırmak için A1 düzeyinde kısa karşılaştırma kalıpları öğrenilebilir: я люблю читать, а мой друг любит спорт (ya lyublyu chitat, a moy druk lyubit sport). Buradaki а (a) sözcüğü iki bilgiyi karşılaştırır ve genellikle ama veya oysa anlamı verir.
Örnek
Örnek cümle: Я люблю читать и слушать музыку. (ya lyublyu chitat i slushat muzyku.) Türkçesi: Kitap okumayı ve müzik dinlemeyi seviyorum. Soru-cevap biçimi: Что ты любишь? (shto tı lyubish?) Люблю спорт. (lyublyu sport.) Türkçesi: Neyi seviyorsun? Sporu seviyorum.
5. Seçim yapmak ve kısa diyalog
Birden fazla hobimiz olduğunda her ikisini de sevdiğimizi söyleyebiliriz. Örneğin я люблю читать и играть в теннис (ya lyublyu chitat i igrat v tennis) kitap okumayı ve tenis oynamayı seviyorum demektir. Seçim yaparken что ты любишь? (shto tı lyubish?) neyi seviyorsun ve я люблю читать (ya lyublyu chitat) okumayı seviyorum gibi kısa cümleler yeterlidir.
Kısa diyaloglarda konuşmacının kişisine dikkat etmeliyiz. Bir arkadaşımıza soru sorarken ты любишь? (tı lyubish?), kendimizden söz ederken я люблю (ya lyublyu) kullanırız. Bir başka kişiden söz ederken fiil любит (lyubit) olur; örneğin Анна любит музыку (Anna lyubit muzyku) Anna müziği seviyor demektir.
Örnek
Diyalog: — Что ты любишь? (shto tı lyubish?) — Я люблю читать. А ты? (ya lyublyu chitat. a tı?) — Я люблю играть в теннис. (ya lyublyu igrat v tennis.) Türkçesi: — Neyi seviyorsun? — Okumayı seviyorum. Ya sen? — Tenis oynamayı seviyorum.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Я любить читать. (ya lyubit chitat.) denir. Doğrusu: Bu yanlıştır; любить (lyubit) mastar biçimidir ve özneyle çekimlenmelidir. Doğrusu Я люблю читать. (ya lyublyu chitat.) yani Okumayı seviyorumdur.
- Yanlış: Ты люблю спорт. (tı lyublyu sport.) denir. Doğrusu: Ты (tı) sen öznesiyle любишь (lyubish) kullanılır. Doğru cümle Ты любишь спорт. (tı lyubish sport.) biçimindedir.
- Yanlış: Я говорю спорт. (ya gavarYU sport.) ile sporu seviyorum denir. Doğrusu: Говорить (gavarit) konuşmak, любить (lyubit) sevmek demektir. Sporu seviyorum demek için Я люблю спорт. (ya lyublyu sport.) denir.
- Yanlış: Он люблю музыку. (on lyublyu muzyku.) denir. Doğrusu: Он (on) o öznesiyle üçüncü tekil kişi biçimi kullanılır: Он любит музыку. (on lyubit muzyku.).
- Yanlış: Rusçada fiilin sonuna Türkçedeki kişi eklerini doğrudan eklemek yeterlidir. Doğrusu: Rusçada kişi ekleri fiile göre değişebilir ve bazı köklerde ses değişikliği görülebilir. Bu yüzden люблю (lyublyu), любишь (lyubish) ve любят (lyubyat) gibi biçimleri örneklerle birlikte öğrenmek gerekir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta fiil çekimleri daha geniş biçimde ele alınır ve farklı zamanlarda cümle kurma çalışmaları yapılır. Hobiler konusu, geçmişte ne yaptığımızı ve gelecekte ne yapacağımızı anlatmaya bağlanabilir. Ayrıca nesnelerin hâlleri daha ayrıntılı incelenerek любить (lyubit) fiilinden sonra gelen sözcüklerin biçimleri açıklanır. Böylece yalnızca я люблю (ya lyublyu) demekle kalmaz, tercihleri ve nedenleri daha uzun cümlelerle anlatabiliriz.
Özet
II. çekimde fiiller kişi zamirine göre değişir ve любить (lyubit) fiilinin temel biçimleri я люблю (ya lyublyu), ты любишь (tı lyubish), он любит (on lyubit), мы любим (mı lyubim), вы любите (vı lyubite) ve они любят (ani lyubyat) şeklindedir. Я говорю (ya gavarYU) konuşuyorum, я люблю (ya lyublyu) ise seviyorum anlamındadır. Hobi anlatırken doğru özne-fiil eşleşmesine dikkat etmeli ve я люблю (ya lyublyu) kalıbını isimlerle veya mastar biçimleriyle kullanmalıyız.