Sağlık, beslenme ve sporla ilgili İtalyanca kelimeleri öğrenmek, günlük yaşamda bedenimizi anlatmamızı ve daha sağlıklı seçimler hakkında iletişim kurmamızı sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Beslenme ve dengeli tabak
İtalyancada temel beslenme kelimelerinden bazıları il cibo (yiyecek), la bevanda (içecek), la frutta (meyve), la verdura (sebze), il pane (ekmek), la pasta (makarna), il riso (pirinç), la carne (et), il pesce (balık) ve i legumi (baklagiller) sözcükleridir. Öğünlerden söz ederken la colazione (kahvaltı), il pranzo (öğle yemeği) ve la cena (akşam yemeği) kullanılır.
Bir yiyeceğin sağlıklı olup olmadığını anlatmak için sano (sağlıklı), fresco (taze), nutriente (besleyici), dolce (tatlı), salato (tuzlu) ve grasso (yağlı) sıfatlarından yararlanabiliriz. Dengeli beslenme anlamında un'alimentazione equilibrata denir. Miktar belirtirken mangiare molta frutta (çok meyve yemek) ve bere abbastanza acqua (yeterince su içmek) kalıpları işe yarar.
Örnek
Di solito faccio una colazione sana: mangio pane integrale, frutta e yogurt. — Genellikle sağlıklı bir kahvaltı yaparım: tam tahıllı ekmek, meyve ve yoğurt yerim. Per una dieta equilibrata, mangio più verdura e bevo meno bibite zuccherate. — Dengeli beslenmek için daha çok sebze yer, daha az şekerli içecek içerim.
Günlük hareket ve sağlıklı yaşam
Spor ve hareket için lo sport (spor), l'attività fisica (fiziksel etkinlik), camminare (yürümek), correre (koşmak), nuotare (yüzmek) ve andare in bicicletta (bisiklete binmek) kullanılır. Sağlıklı yaşamla ilgili önemli kelimeler la salute (sağlık), il benessere (esenlik, iyi olma), l'abitudine (alışkanlık) ve il riposo (dinlenme) sözcükleridir.
Günlük alışkanlıklarımızı anlatırken sıklık zarfları kullanabiliriz: sempre (her zaman), spesso (sık sık), qualche volta (bazen) ve mai (hiçbir zaman). Fare movimento hareket etmek, dormire bene iyi uyumak ve bere acqua su içmek, sağlıklı yaşamla ilgili sık kullanılan kalıplardır. Tavsiye vermek için Dovresti camminare ogni giorno. (Her gün yürümelisin.) cümlesi kullanılabilir.
Örnek
A: Che cosa fai per stare bene? — A: İyi olmak için ne yapıyorsun? B: Cammino trenta minuti ogni mattina e vado a letto presto. — B: Her sabah otuz dakika yürüyorum ve erken yatıyorum. A: È una buona abitudine. — A: Bu iyi bir alışkanlık.
Eczane, ilaç ve takviyeler
Eczanede kullanılan temel kelimeler la farmacia (eczane), il farmacista (eczacı), il medicinale (ilaç), la medicina (ilaç veya tıp), la ricetta (reçete), la compressa (tablet), lo sciroppo (şurup) ve la crema (krem) sözcükleridir. Takviyeler için l'integratore denir; ancak takviye ürünleri ilaçla aynı şey değildir. Ürün kullanmadan önce doktorun veya eczacının açıklamasını anlamak önemlidir.
Belirti anlatırken Ho mal di testa. (Başım ağrıyor.), Ho mal di gola. (Boğazım ağrıyor.), Ho la febbre. (Ateşim var.) ve Ho la tosse. (Öksürüğüm var.) kalıpları kullanılır. Eczanede Avete qualcosa per il mal di testa? (Baş ağrısı için bir şeyiniz var mı?) diye sorabiliriz. Doz ve kullanım için Quante compresse devo prendere? (Kaç tablet almalıyım?) sorusu kullanılır; bu bilgiyi tahmin etmek yerine uzmana sormak gerekir.
Örnek
Studente: Buongiorno, ho mal di gola. Avete uno sciroppo? — Öğrenci: İyi günler, boğazım ağrıyor. Şurubunuz var mı? Farmacista: Sì, ma prima legga le istruzioni e chieda consiglio al medico. — Eczacı: Evet, ama önce talimatları okuyun ve doktora danışın.
Spor hareketleri ve esneme
Spor yaparken vücudun bölümlerini anlatmak için la testa (baş), il collo (boyun), la spalla (omuz), il braccio (kol), la mano (el), la schiena (sırt), la gamba (bacak) ve il piede (ayak) sözcükleri kullanılır. Hareket fiilleri arasında stirare (esnetmek), piegare (bükmek), alzare (kaldırmak), abbassare (indirmek), respirare (nefes almak) ve rilassarsi (gevşemek) bulunur.
Egzersizden önce il riscaldamento (ısınma), egzersizden sonra ise lo stretching veya gli esercizi di stretching (esneme hareketleri) yapılabilir. Öğretmen ya da antrenör yönerge verirken Alza le braccia. (Kollarını kaldır.), Piega le ginocchia. (Dizlerini bük.) ve Respira lentamente. (Yavaşça nefes al.) diyebilir. Non fare movimenti bruschi. (Ani hareketler yapma.) güvenlik açısından yararlı bir uyarıdır.
Örnek
Prima dell'allenamento faccio cinque minuti di riscaldamento. Poi stiro le gambe e le braccia lentamente. — Antrenmandan önce beş dakika ısınma yaparım. Sonra bacaklarımı ve kollarımı yavaşça esnetirim. Se sento dolore, mi fermo. — Ağrı hissedersem dururum.
Nabız ve bedensel belirtiler
Nabız ve kalp atışıyla ilgili temel kelimeler il polso (bilek veya nabız), il battito cardiaco (kalp atışı), il cuore (kalp), la frequenza cardiaca (kalp atış hızı), misurare (ölçmek), veloce (hızlı) ve lento (yavaş) sözcükleridir. Egzersiz sırasında il respiro (nefes), il sudore (ter), la stanchezza (yorgunluk) ve il dolore (ağrı) gibi durumlar da anlatılabilir.
Bir durumu belirtmek için Mi sento bene. (Kendimi iyi hissediyorum.), Sono stanco. veya kadın konuşmacı için Sono stanca. (Yorgunum.), Ho il fiato corto. (Nefesim kesiliyor.) ve Mi gira la testa. (Başım dönüyor.) denebilir. Il mio cuore batte molto velocemente. (Kalbim çok hızlı atıyor.) cümlesi anlaşılır bir açıklamadır. Şiddetli veya alışılmadık bir belirti varsa yalnızca kelime bilgisine güvenmek yerine bir sağlık uzmanından yardım alınmalıdır.
Örnek
Dopo la corsa, misuro il polso. Il battito è veloce, ma dopo alcuni minuti torna normale. — Koşudan sonra nabzımı ölçerim. Kalp atışı hızlıdır, ama birkaç dakika sonra normale döner. Se ho dolore al petto o mi sento male, chiedo subito aiuto. — Göğüs ağrım varsa veya kendimi kötü hissedersem hemen yardım isterim.
Günlük sağlık konuşmaları ve telaffuz
Bu kelimeleri günlük konuşmada birleştirirken kısa ve açık cümleler kurmak B1 düzeyinde yeterlidir. Örneğin Da quanto tempo hai questo dolore? (Bu ağrı ne zamandır var?), Mi fa male la schiena da ieri. (Dünden beri sırtım ağrıyor.) ve Devi riposare e bere molta acqua. (Dinlenmeli ve çok su içmelisin.) cümleleri temel bir sağlık görüşmesini sürdürmeye yardımcı olur.
Telaffuzda pasta sözcüğü yaklaşık olarak “pasta”, farmacia “farmaçiya”, corsa “korsa” ve scienza “şentsa” gibi söylenir. İtalyancada ch birleşimi çoğu zaman “k” sesini verir: chilometro yaklaşık “kilometro” okunur. gn birleşimi Türkçedeki “ny” sesine yaklaşır; ogni yaklaşık “on yi” gibi söylenir. Telaffuz ipuçları yaklaşık gösterimdir; doğru sesi dinleme kayıtlarıyla pekiştirmek gerekir.
Örnek
Medico: Come ti senti oggi? — Doktor: Bugün kendini nasıl hissediyorsun? Paziente: Mi sento meglio, ma ho ancora un po' di tosse. — Hasta: Kendimi daha iyi hissediyorum, ama hâlâ biraz öksürüğüm var. Medico: Riposa, bevi acqua e segui le istruzioni. — Doktor: Dinlen, su iç ve talimatlara uy.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Ho fame ifadesi “susadım” demektir. Doğrusu: Ho fame. “Açım.” demektir. “Susadım.” için Ho sete. kullanılır.
- Yanlış: Mi fa male la testa cümlesi “Başım ağrıyor.” yerine “Başımı seviyorum.” anlamına gelir. Doğrusu: Fare male kalıbı “ağrımak” anlamında kullanılır. Doğru cümle Mi fa male la testa. şeklindedir.
- Yanlış: İtalyancada bütün vücut bölümleriyle “benim” anlamında mutlaka mio veya mia kullanılmalıdır. Doğrusu: Belirti anlatırken çoğu zaman belirli artikel kullanılır: Mi fa male la schiena. “Sırtım ağrıyor.” Bu cümlede ayrıca mia kullanmak gerekmez.
- Yanlış: Medicina ve integratore tamamen aynı üründür. Doğrusu: La medicina ilaç veya tıp anlamına gelir; l'integratore ise takviyedir. Takviyeler ilaçların yerine geçmez ve kullanım konusunda uzmana danışılmalıdır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler sağlık sorunlarını yalnızca tek cümleyle değil, neden-sonuç ilişkisi kurarak anlatabilir. Da quando... (Ne zamandan beri...) ve perché... (çünkü...) gibi yapılarla daha ayrıntılı açıklamalar yapılır. Ayrıca randevu alma, doktor önerisini anlama ve sağlıklı alışkanlıkları karşılaştırma çalışmaları yapılabilir. Öğrenciler Secondo me, fare sport regolarmente è importante perché... (Bence düzenli spor yapmak önemlidir çünkü...) gibi görüş bildiren cümleler kurabilir.
Özet
Sağlık ve yaşam tarzı konusu; besinleri, spor hareketlerini, eczane ürünlerini, bedensel belirtileri ve nabızla ilgili temel kelimeleri kapsar. Ho mal di..., Mi fa male..., Devo... ve Dovresti... gibi kalıplar günlük iletişimde özellikle kullanışlıdır. Kelimeleri güvenli ve doğru kullanmak için telaffuza dikkat etmek, ilaç konusunda uzmana danışmak ve Türkçeden kelime kelime çeviri yapmaktan kaçınmak gerekir.