Olumlu tu emir kipi, İtalyancada samimi birine sağlık önerisi verirken kısa, net ve doğal talimatlar kurmanı sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Emir kipi nedir ve sağlıkta nasıl kullanılır?
Emir kipi, karşıdakinden bir eylem yapmasını istediğin dilbilgisi kipidir. İtalyancada yakın birine, yani tu ile konuşurken olumlu emir çok yaygındır. A2 can-do hedefi şudur: Basit sağlık talimatları verebilir ve bunları takip edebilirim. Sağlık alanında bu kip, zaman kaybetmeden anlaşılmak için idealdir çünkü cümleler kısa kalır.
Günlük hayatta doktor, hemşire veya hasta bir arkadaşın yanında bu yapıyı duyarsın. Muayenede doktor Siediti. (Otur.) veya Apri la bocca. (Ağzını aç.) diyebilir. Telaffuz ipucu: Apri a-pri gibi okunur; bocca bok-ka biçimindedir, çift c net duyulur.
Dünyada bu konu genelde sağlık diyalogları ve sınıf yönergeleriyle öğretilir. Kökeni Latince emir biçimlerine dayanır ama senin için önemli olan günlük kullanımdır. Bu derste yalnızca olumlu tu biçimini işliyoruz; sözcükler A2 sınırında kalır: acqua, bocca, medico.
Örnek
Muayene diyaloğu: Doktor: Siediti, per favore. (Lütfen otur.) Öğrenci oturur. Doktor: Apri la bocca. (Ağzını aç.) Ardından: Respira piano. (Yavaş nefes al.) Cümleler olumlu tu emrindedir ve A2 sözcükleriyle sınırlıdır.
Olumlu tu emri nasıl kurulur: mangiare ve dormire
-are grubu fiillerde olumlu tu emri, şimdiki zaman tu biçiminden farklıdır. Mangiare fiilinin şimdiki zamanı tu mangi iken emir Mangia! olur. Kural: kök artı a. Telaffuz: mangia man-ca gibi okunur; c sesi Türkçedeki c değil, İngilizce j sesine yakındır (manja).
-ire grubunda emir, şimdiki zaman tu ile aynıdır. Dormire için hem şimdiki zaman hem emir dormi şeklindedir: Dormi! Telaffuz: dor-mi, vurgu ilk hecededir. Sınıfta öğretmen bu iki örneği yan yana yazarak farkı gösterir.
Aynı kuralı sağlık fiillerine uygula: riposare → Riposa! (Dinlen!), camminare → Cammina! (Yürü!). -ere fiillerinde emir çoğu zaman şimdiki tu ile aynıdır: prendere → Prendi! Üç grubu ayırt etmek A2 can-do hedefidir.
Örnek
Tahta alıştırması: Mangiare → Mangia la frutta ogni giorno. (Her gün meyve ye.) Dormire → Dormi otto ore. (Sekiz saat uyu.) Çözüm: -are fiilinde bitiş a, -ire fiilinde bitiş i olur; cümleler kısa tutulur.
Su iç, ilaç al: bere ve prendere
Bere (içmek) düzensiz bir fiildir ama A2'de emir biçimini ezberlemek yeter: olumlu tu için Bevi! denir. Hemşire su uzatırken tam olarak bunu söyler. Telaffuz: be-vi, her iki hece nettir. Beva resmi Lei biçimidir; bu derste kullanmayız.
İlaç bağlamında prendere düzenli -ere fiilidir: Prendi la medicina! (İlacı al!) Telaffuz: pren-di. Eczanede veya evde bir yakınına bu cümleyi kurabilirsin. İki fiili birlikte düşün: önce su iç, sonra ilacı al.
Sık kalıplar: Bevi tanta acqua. (Bol su iç.) Bevi lentamente. (Yavaş iç.) Prendi una pastiglia. (Bir hap al.) pastiglia A2 sağlık sözcüğüdür, pas-til-ya gibi okunur. Bu cümleler can-do hedefini karşılar: basit tedavi yönergesi verebilirim.
Örnek
Kısa diyalog: Hemşire: Bevi quest'acqua, per favore. (Lütfen bu suyu iç.) Hasta içer. Hemşire: Bene. Adesso prendi la medicina. (Peki. Şimdi ilacı al.) Yapı olumludur ve yalnızca tu içindir.
Eczanede olumlu emir cümleleri
Eczane, olumlu tu emrinin doğal geçtiği yerlerden biridir. Eczacı tanıdık bir müşteriye Prendi due pastiglie al giorno. (Günde iki hap al.) diyebilir. A2 sözcükleri: pastiglia, giorno, sciroppo (şurup). Telaffuz: sciroppo şi-rop-po biçimindedir.
Başka kalıplar: Leggi le istruzioni. (Talimatları oku.) Tieni il farmaco al fresco. (İlacı serin yerde tut.) tenere → Tieni! kuralına uyar. Chiudi il flacone. (Şişeyi kapat.) chiudere → Chiudi!
Dil kitapları eczane diyaloglarını A2'nin klasik sahnesi yapar çünkü hem kelime hem emir kipi bir aradadır. Sen de soğuk algınlığında bir arkadaşına Bevi il tè caldo. (Sıcak çay iç.) diyebilirsin. Bu, konunun günlük hayattaki yerini gösterir.
Örnek
Eczane diyaloğu: Eczacı: Prendi lo sciroppo dopo i pasti. (Şurubu yemeklerden sonra al.) Müşteri: Va bene. Grazie. (Tamam. Teşekkürler.) Eczacı: Riposa tanto. (Bol bol dinlen.) Üç cümle de olumlu tu emrindedir.
Egzersiz ve iyi hissetme: hareket emirleri
Fizyoterapist veya spor arkadaşı olumlu emirle hareket tarif eder. Cammina piano. (Yavaş yürü.) Alza le braccia. (Kollarını kaldır.) alzare → Alza! Telaffuz: al-tsa, z harfi ts gibidir. Piega le ginocchia. (Dizlerini bük.) Bu cümleler A2'de yeterince somuttur.
Respira profondamente. (Derin nefes al.) respirare -are olduğu için Respira! olur; şimdiki tu respiri değildir. Telaffuz: re-spi-ra. Stai dritto. (Dik dur.) stare düzensizdir; A2'de Stai dritto. yeter.
İyi hissetme kalıpları: Dormi bene stasera. (Bu akşam iyi uyu.) Mangia sano. (Sağlıklı ye.) Bevi acqua dopo lo sport. (Spor sonrası su iç.) Açık hava esneme sahnesi bu cümleleri görünür kılar.
Örnek
Açık hava diyaloğu: Fizyoterapist: Alza le braccia e respira. (Kollarını kaldır ve nefes al.) Hasta yapar. Fizyoterapist: Bene. Adesso cammina un po'. (Peki. Şimdi biraz yürü.) Emirler olumlu tu biçimindedir.
Türkçe konuşanların sık yaptığı hatalar
Türkçe kaynaklı en sık hata, şimdiki zaman tu biçimini emir sanmaktır. Mangiare için tu mangi dersin ama emir Mangia! olmalıdır. Yanlış biçim Mangi la mela! kabul edilmez çünkü -are grubunda ünlü değişir. Her -are fiilinde bitiş a mı diye sor.
İkinci hata, Türkçedeki gibi mastar kullanmaktır: Mangiare! veya Bere acqua! İtalyancada olumlu tu emri çekimli bir biçim ister. Üçüncü hata sözdizimidir: Türkçe suyu iç sırasını çevirip Acqua bevi! demek. Doğrusu fiil başta gelir: Bevi l'acqua!
Dördüncü hata resmi biçimi karıştırmaktır. Hemşire resmi konuşursa Beva der; sen arkadaşına Bevi dersin. A2'de samimi tu ile kal. Telaffuzda mangia sözcüğündeki gia sesini giya diye uzatma; kısa manja yeter.
Örnek
Düzeltme: Yanlış Tu mangi la verdura! Doğru Mangia la verdura! (Sebze ye!) Yanlış Acqua bevi tanto! Doğru Bevi tanta acqua! (Bol su iç!) Her düzeltmede fiil emir kipindedir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: -are fiillerinde şimdiki zaman tu biçimini emir sanmak, örneğin Mangi! demek Doğrusu: Olumlu tu emri Mangia! şeklindedir; bitiş a olur, i olmaz.
- Yanlış: Mastar kullanmak: Mangiare! veya Bere! demek Doğrusu: Olumlu tu emri çekimli olmalıdır: Mangia! Bevi!
- Yanlış: Türkçe söz sırasını kopyalamak: Acqua bevi! Doğrusu: Emir cümlesinde fiil genelde başta gelir: Bevi l'acqua!
- Yanlış: beva ile bevi karıştırmak Doğrusu: Bevi samimi tu, beva resmi Lei içindir; bu derste yalnızca bevi kullanılır.
- Yanlış: mangia sözcüğünü man-gi-ya diye hecelemek Doğrusu: Telaffuz kısa manja biçimindedir; gia tek hecede j sesi verir.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta olumsuz tu emrini öğreneceksin: Non bere troppo! yapısı, olumlu emirden farklı olarak mastar alır. Resmi Lei emri (Beva, Mangi, Dorma) ile noi ve voi biçimleri de gelir. Zamirlerin emirle birleşmesi (Mangiala! Prendilo!) ve daha uzun sağlık yönergeleri sonraki can-do hedeflerine girer. Şimdilik olumlu tu ile sağlam temel yeter.
Özet
Olumlu tu emir kipi, -are fiillerinde kök artı a (Mangia), -ere ve -ire fiillerinde şimdiki tu ile aynı (Bevi, Dormi) kurulur. Sağlıkta Bevi l'acqua, Mangia la frutta, Dormi bene, Prendi la medicina, Respira piano gibi A2 cümleleri yeter. Türkçe kaynaklı mangi-mangia karışıklığını ve söz sırasını şimdiden düzeltirsen günlük diyaloglarda net konuşursun.