Günlük işlerimizi ve rutin eylemlerimizi İtalyanca basit fiillerle anlatabilir, başkalarının rutinlerini anlayabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Sabah rutinini anlatma
Sabah yapılan bazı temel eylemleri anlatmak için İtalyancada dönüşlü fiiller kullanılır. Diş fırçalamak için lavarsi i denti, yani yaklaşık olarak “lavarsi i denti” denir. Birinci tekil kişide bu ifade Mi lavo i denti. biçimine gelir ve “Dişlerimi fırçalarım.” anlamındadır.
Banyo ile ilgili başka bir günlük eylem yıkanmaktır: Mi lavo. “Yıkanırım.” demektir. Sabah rutinini anlatırken önce özne olan io söylenebilir; ancak İtalyancada fiil biçimi kişiyi gösterdiği için çoğu zaman özne kullanılmaz. Telaffuz ipucu: Mi lavo i denti. yaklaşık “Mi lavo i denti” şeklinde okunur.
Örnek
Che cosa fai la mattina? — Sabah ne yaparsın? Mi lavo e mi lavo i denti. — Yıkanırım ve dişlerimi fırçalarım. Burada mi, eylemin kişinin kendisiyle ilgili olduğunu gösterir.
Evde yapılan işler
Evde yapılan basit işlerden biri kıyafetleri katlamaktır. İtalyancada “kıyafetleri katlamak” piegare i vestiti şeklinde söylenir. “Kıyafetleri katlıyorum.” demek için Piego i vestiti. cümlesi kullanılır. i vestiti “kıyafetler” anlamındadır.
Bulaşık yıkamak için lavare i piatti ifadesi kullanılır. “Bulaşıkları yıkıyorum.” cümlesi Lavo i piatti. olur. Bu cümlelerde özne genellikle açıkça söylenmez; piego ve lavo biçimleri işi yapan kişinin “ben” olduğunu gösterir. Telaffuzda piatti kelimesi yaklaşık “pyatti” diye okunur; çift t biraz belirgin söylenir.
Örnek
Bir öğrenci evde yardım ediyor: Piego i vestiti e lavo i piatti. — Kıyafetleri katlıyorum ve bulaşıkları yıkıyorum. Soru biçimiyle: Aiuti a casa? — Evde yardım eder misin? Cevap: Sì, aiuto. — Evet, yardım ederim.
Mutfakta kahvaltı hazırlama
Kahvaltı hazırlamak için preparare la colazione denir. “Kahvaltı hazırlıyorum.” cümlesi Preparo la colazione. biçimindedir. la colazione “kahvaltı” anlamına gelir. Kahvaltı yapmak ise fare colazione ifadesiyle söylenir: Faccio colazione. — Kahvaltı yapıyorum.
İtalyancada bazı fiiller Türkçedeki tek bir fiile tam olarak karşılık gelmeyebilir. Türkçede hem “kahvaltı yapmak” hem de “kahvaltı hazırlamak” denir; İtalyancada bunlar için sırasıyla fare colazione ve preparare la colazione kullanılır. Telaffuz ipucu: colazione yaklaşık “kolatsiyone”, preparo ise “preparo” şeklinde okunur.
Örnek
Kısa bir mutfak konuşması: Prepari la colazione? — Kahvaltı hazırlıyor musun? Sì, preparo la colazione. — Evet, kahvaltı hazırlıyorum. Fai colazione adesso? — Şimdi kahvaltı yapıyor musun? Sì, faccio colazione. — Evet, kahvaltı yapıyorum.
Ütü yapmak ve eylemleri birleştirmek
Ütü yapmak için stirare fiili kullanılır. “Ütü yapıyorum.” demek için Stiro. denir. Bir nesne belirtilirse Stiro la camicia. — Gömleği ütülüyorum. la camicia “gömlek” anlamındadır. Bu düzeyde önce eylemi doğru fiille söylemek yeterlidir.
Birden fazla işi bağlamak için e yani “ve” kullanılır. Örneğin Preparo la colazione e stiro. cümlesi “Kahvaltı hazırlıyorum ve ütü yapıyorum.” anlamına gelir. Olumsuz cümlede fiilden önce non gelir: Non stiro. — Ütü yapmıyorum. Telaffuz ipucu: stiro yaklaşık “stiro” diye okunur.
Örnek
Somut bir günlük durum: Evde bir kişi önce kahvaltı hazırlıyor, sonra gömlek ütülüyor. Bunu şöyle anlatabilir: Preparo la colazione e stiro la camicia. — Kahvaltı hazırlıyorum ve gömleği ütülüyorum. Olumsuz örnek: Non lavo i piatti. — Bulaşıkları yıkamıyorum.
Zaman ve sıklık bildirme
Rutin eylemler genellikle günün bölümleriyle birlikte söylenir. Sabah için la mattina, öğleden sonra için il pomeriggio, akşam için la sera kullanılır. “Sabah kahvaltı yapıyorum.” cümlesi La mattina faccio colazione. şeklindedir. Burada zaman ifadesi cümlenin başında yer almıştır.
Sıklık belirtmek için A1 düzeyinde ogni giorno “her gün”, sempre “her zaman” ve a volte “bazen” ifadeleri kullanılabilir. Örneğin Ogni giorno lavo i piatti. — Her gün bulaşıkları yıkarım. Rutin anlatırken geniş zaman biçimleri kullanılır; Türkçedeki “-yorum” çevirisi de günlük konuşmada bağlama göre uygun olabilir.
Örnek
Kısa metin: La mattina faccio colazione. Poi lavo i piatti. Ogni giorno piego i vestiti. — Sabah kahvaltı yaparım. Sonra bulaşıkları yıkarım. Her gün kıyafetleri katlarım. Buradaki poi “sonra” anlamındadır ve olayların sırasını gösterir.
Kısa diyalogla tekrar
Günlük rutin hakkında soru sormak için Che cosa fai? — “Ne yapıyorsun?” veya zaman eklenmiş biçimiyle Che cosa fai la mattina? — “Sabah ne yaparsın?” denebilir. Bir kişinin ev işlerine yardım edip etmediğini sormak için Aiuti a casa? kullanılır. Cevap verirken iki veya üç eylemi e ve poi ile bağlayabiliriz.
A1 düzeyinde amaç, uzun ve karmaşık cümleler kurmak değil, günlük hayattaki temel işleri anlaşılır biçimde söylemektir. Öğrenci önce fiili seçmeli, sonra gerekiyorsa nesneyi eklemelidir. Son olarak zaman veya sıklık ifadesi eklenebilir. Bu sırayla kurulan kısa cümleler, daha sonra günlük program anlatımına dönüşür.
Örnek
Marco: Che cosa fai la mattina? — Marco: Sabah ne yaparsın? Anna: Mi lavo i denti e faccio colazione. Poi lavo i piatti. — Anna: Dişlerimi fırçalarım ve kahvaltı yaparım. Sonra bulaşıkları yıkarım. Marco: Aiuti a casa? — Marco: Evde yardım eder misin? Anna: Sì, piego i vestiti e a volte stiro. — Anna: Evet, kıyafetleri katlarım ve bazen ütü yaparım.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Dişlerimi fırçalarım.” cümlesi Faccio i denti. şeklinde söylenir. Doğrusu: Doğru ifade Mi lavo i denti. biçimindedir. İtalyancada bu eylem, kelime kelime “dişlerimi yıkarım” yapısına yakındır; fare fiili burada kullanılmaz.
- Yanlış: “Kahvaltı hazırlamak” ve “kahvaltı yapmak” aynı İtalyanca ifadeyle söylenir. Doğrusu: Kahvaltı hazırlamak preparare la colazione, kahvaltı yapmak ise fare colazione ifadesidir. Örnekler: Preparo la colazione. ve Faccio colazione.
- Yanlış: Her İtalyanca cümlede özne mutlaka yazılmalıdır. Doğrusu: İtalyancada fiil biçimi çoğu zaman özneyi gösterir. Bu nedenle Io lavo i piatti. doğru olsa da günlük kullanımda Lavo i piatti. demek de yeterlidir.
- Yanlış: Olumsuzluk için fiilin sonuna Türkçedeki gibi bir ek getirilir. Doğrusu: İtalyancada temel olumsuzluk fiilden önce gelen non ile yapılır. Non stiro. “Ütü yapmıyorum.”, Non lavo i piatti. ise “Bulaşıkları yıkamıyorum.” demektir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta günlük rutin konusu daha uzun metinlerle ve saat ifadeleriyle genişletilir. Öğrenciler prima “önce”, dopo “sonra” ve di solito “genellikle” gibi bağlayıcılarla günlük programlarını daha düzenli anlatabilir. Ayrıca üçüncü tekil kişiyle başka birinin rutinini söylemeyi öğrenirler: Lei fa colazione. — O kahvaltı yapar. Daha sonra hafta içi ve hafta sonu rutinlerini karşılaştırabilirler.
Özet
Günlük işler için lavare, piegare, preparare ve stirare gibi temel fiilleri öğrendik. Sabah rutininde Mi lavo i denti., kahvaltı konusunda Faccio colazione. ve ev işlerinde Lavo i piatti. gibi kısa cümleler kullanılır. Bu cümleleri zaman, sıklık, e ve poi ile birleştirerek kendi günlük rutinimizi anlatabiliriz.