İtalyancada iyelik sıfatları, bir eşyanın kime ait olduğunu gösterir ve ait olunan ismin cinsiyetine ve sayısına göre biçim değiştirir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. İyelik sıfatlarının temel anlamı
İyelik sıfatları bir şeyin kime ait olduğunu anlatır. Birinci tekil kişi için mio “benim” demektir. Ancak mio her zaman aynı biçimde kullanılmaz; ardından gelen ismin eril-dişil ve tekil-çoğul olmasına göre değişir.
Örneğin “benim çantam” derken la mia borsa kullanılır; çünkü borsa dişil ve tektir. “Benim kitabım” ise il mio libro olur; çünkü libro eril ve tektir. Burada iyelik sıfatı, sahip olan kişiyi değil, sahip olunan ismi izler.
Örnek
Çözümlü örnek: “Benim çantam” ifadesinde sahip olan kişi “ben”dir; bu nedenle kök mio olur. borsa dişil tekil olduğu için doğru biçim miadır: La mia borsa è blu. — Benim çantam mavidir.
2. mio ve biçimleri: benim
Birinci tekil kişi iyelik sıfatının dört temel biçimi vardır: mio eril tekil, mia dişil tekil, miei eril çoğul ve mie dişil çoğuldur. Bu biçimler “benim” anlamını taşır. İsmin cinsiyetini ve sayısını öğrenmek, doğru biçimi seçmenin en güvenli yoludur.
Örnek olarak il mio libro “benim kitabım”, la mia sedia “benim sandalyem”, i miei libri “benim kitaplarım” ve le mie sedie “benim sandalyelerim” demektir. İsim çoğul olduğunda iyelik sıfatı da çoğul olur. İtalyancada çoğul biçim, Türkçedeki “benim” sözcüğünden farklı olarak açıkça görülür.
Örnek
Çözümlü örnek: “Benim sandalyelerim” ifadesinde sedia dişildir ve çoğuldur. Bu nedenle mio değil, mie kullanılır: Le mie sedie sono qui. — Benim sandalyelerim burada.
3. tuo ve biçimleri: senin
İkinci tekil kişi iyelik sıfatının temel anlamı “senin”dir. Dört biçimi tuo, tua, tuoi ve tue şeklindedir. tuo eril tekil isimlerle, tua dişil tekil isimlerle, tuoi eril çoğul isimlerle ve tue dişil çoğul isimlerle kullanılır.
Bir kişiye doğrudan soru sorarken bu yapı çok kullanışlıdır. È il tuo pallone? “Bu senin topun mu?” demektir. Cevap verirken Sì, è il mio pallone. “Evet, benim topum.” diyebiliriz. Dikkat edersek soru cümlesinde tuo, cevapta ise mio kullanılır; çünkü sahip olan kişi değişmiştir.
Örnek
Kısa diyalog: È la tua borsa? — Bu senin çantan mı? Sì, è la mia borsa. — Evet, benim çantam. La tua borsa è bella. — Senin çantan güzel.
4. suo ve anlamı: onun veya sizin
Üçüncü tekil kişi için kullanılan suo ailesi “onun” anlamına gelir. Dört biçimi suo, sua, suoi ve sue şeklindedir. Bu biçimlerin seçimi yine sahibine değil, sahip olunan isme bağlıdır: il suo telefono “onun telefonu”, la sua borsa “onun çantası” demektir.
Suo bazen kibar “sizin” anlamında da kullanılabilir. Bu kullanımda konuştuğumuz kişi tek kişidir fakat ona saygılı biçimde hitap ederiz. A1 düzeyinde en önemli nokta, cümledeki bağlama bakmaktır: È il suo libro? ifadesi “Bu onun kitabı mı?” veya kibar bir konuşmada “Bu sizin kitabınız mı?” anlamına gelebilir.
Örnek
Çözümlü örnek: “Onun telefonları” ifadesinde telefoni eril ve çoğuldur. Bu nedenle doğru biçim suoi olur: I suoi telefoni sono nuovi. — Onun telefonları yenidir. Dişil çoğul bir isimde ise sue kullanılır: Le sue borse sono nere. — Onun çantaları siyahtır.
5. Artikel kullanımı, telaffuz ve cümle kurma
İyelik sıfatı çoğu zaman isimden önce bir artikel ile kullanılır: il mio quaderno, la tua penna, i suoi libri. Tekil aile üyelerinde ise genellikle artikel kullanılmaz: mia madre “annem”, tuo padre “baban” ve sua sorella “onun kız kardeşi” demektir. Bu kural başlangıçta ezberlenmesi gereken önemli bir kullanım farkıdır.
Yaklaşık telaffuzda mio “mi-o”, tuo “tu-o” ve suo “su-o” gibi, iki heceyle söylenir. Bu sözcükleri Türkçedeki tek heceli “miy” veya “suy” gibi çok hızlı söylememek gerekir. Basit cümle düzeni genellikle artikel + iyelik sıfatı + isim + fiil şeklindedir: Il mio libro è qui. — Benim kitabım burada.
Örnek
Kısa diyalog: Di chi è questo quaderno? — Bu defter kimin? È il mio quaderno. — Benim defterim. È la tua penna? — Bu senin kalemin mi? No, è la sua penna. — Hayır, onun kalemi.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: İyelik sıfatı her zaman sahibine göre biçim değiştirir; “benim” için her isimle mio kullanılır. Doğrusu: İyelik sıfatı sahip olunan isme göre uyum gösterir. Il mio libro eril tekil, la mia borsa dişil tekildir; bu yüzden biçimler farklıdır.
- Yanlış: Türkçede “benim” tek biçimde olduğu için İtalyancada da yalnızca mio kullanılmalıdır. Doğrusu: İtalyancada dört temel biçim vardır: mio, mia, miei ve mie. İsim dişil veya çoğul olduğunda biçim değişir.
- Yanlış: “Senin çantan” demek için tuo borsa denir. Doğrusu: Borsa dişil tekil bir isimdir. Bu nedenle doğru ifade la tua borsa olur.
- Yanlış: Tekil aile üyelerinin önünde her zaman artikel bulunur. Doğrusu: Genellikle mia madre, tuo padre ve sua sorella denir. Ancak çoğul veya özel olarak nitelenmiş kullanımlarda artikel görülebilir.
Bir adım ileri
Bir sonraki aşamada nostro, vostro, loro gibi diğer kişi biçimleri ve iyelik sıfatlarında artikel kullanımının ayrıntıları öğrenilir. Öğrenciler iyelik sıfatlarını ev, aile, sınıf ve günlük eşyalarla ilgili daha uzun cümlelerde kullanır. Ayrıca di chi? sorusuna farklı cevaplar vermeyi ve bağlamdan “onun” ile kibar “sizin” anlamını ayırt etmeyi geliştirir. Daha ileri düzeyde iyelik zamirleri ve iyelik sıfatlarının cümlede vurgu oluşturması ele alınır.
Özet
İyelik sıfatları eşyanın kime ait olduğunu gösterir ve sahip olunan ismin cinsiyetine ve sayısına uyar. mio, tuo ve suo için dişil biçimler mia, tua, sua; eril çoğul biçimler miei, tuoi, suoi; dişil çoğul biçimler ise mie, tue, sue olur. Doğru artikel kullanımını ve tekil aile üyelerindeki özel kuralı öğrenmek, günlük İtalyanca cümleleri daha doğru kurmamızı sağlar.