İspanyolcada gerçek dışı koşul, şu anda doğru olmayan veya gelecekte pek olası görünmeyen eğitim ve hayat senaryolarını si + imperfecto de subjuntivo + condicional ile hayal etmeyi sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Gerçek dışı koşul nedir ve B2 can-do hedefi
CEFR B2 can-do hedefine göre öğrenci hipotetik durumlar hakkında konuşabilir, eğitim ve gelecek senaryolarını hayal edebilir ve bunların sonuçlarını açıklayabilir. Gerçek koşulda konuşmacı durumun mümkün olduğuna inanır ve si + presente + futuro kullanır: Si apruebo el examen, celebraré (si ap-rue-bo el ek-sa-men, se-le-bra-re) 'Sınavı geçersem kutlarım'. Gerçek dışı koşulda ise durum şu anda gerçek değildir veya pek olası görülmez. Bu ayrım, Türkçedeki 'olursa' ile 'olsa' farkına yakındır ama İspanyolca bunu fiil kipi ile işaretler.
Dünyanın birçok dil okulunda bu yapı gerçek koşuldan sonra, geçmişe yönelik karma koşuldan önce öğretilir. Ortaöğretim yabancı dil öğrencisi için hedef, kendi okul hayatı ve gelecek planı üzerine hayali cümleler kurabilmektir. Telaffuz ipucu: bağlaç si 'si' diye kısa okunur, vurgu sonraki fiildedir; sí 'evet' ise vurguludur ve yazıda işaretlidir. Öğrenci bu can-do ile 'başka bir lise seçsem' türü cümleleri İspanyolca üretmeyi öğrenir.
Örnek
Si fuera profesor, explicaría esta estructura con más ejemplos. (si fue-ra pro-fe-sor, eks-pli-ka-ri-ya es-ta es-truk-tu-ra kon mas e-hem-plos) 'Öğretmen olsam bu yapıyı daha çok örnekle anlatırdım.' fuera hem ser hem ir için aynıdır; sonuçtaki explicaría condicional simple biçimidir.
Yapı nasıl kurulur: si + imperfecto de subjuntivo + condicional
Imperfecto de subjuntivo, pretérito indefinido'nun onlar şahsından türetilir: -ron atılır, yerine -ra, -ras, -ra, -ramos, -rais, -ran gelir. hablaron olur hablara; comieron olur comiera; vivieron olur viviera. Düzensiz kökler korunur: tener için taban tuvieron olduğundan tuviera (tu-vye-ra), hacer için hiciera (i-sye-ra), decir için dijera (di-he-ra) kullanılır.
ser ve ir aynı çekimi paylaşır: fuera, fueras, fuera, fuéramos, fuerais, fueran (fue-ra). Si yan cümlesinde asla condicional kullanılmaz; Si tendría tiempo yanlıştır. Sonuç cümlesi genelde condicional simple alır: -ía, -ías, -ía, -íamos, -íais, -ían. Cümle sırası değişebilir: önce sonuç, sonra si de gelebilir. -se biçimleri de vardır ama B2'de -ra daha sık duyulur ve yeterlidir.
Örnek
Si estudiáramos juntos, entenderíamos mejor el subjuntivo. (si es-tu-dya-ra-mos hun-tos, en-ten-de-ri-a-mos me-hor el sub-hun-ti-vo) 'Birlikte çalışsak subjuntivo'yu daha iyi anlardık.' Biz şahsında estudiáramos yazılırken vurgu işareti zorunludur; bu işaret düşerse hece yanlış okunur.
Eğitim ve gelecek senaryolarında hayali durumlar
Eğitim bağlamında öğrenci alternatif bir okul, bölüm veya ülke hayal eder. Si estudiara en el extranjero, mejoraría mi español. (si es-tu-dya-ra en el eks-tran-he-ro, me-ho-ra-ri-ya mi es-pan-yol) 'Yurt dışında okusam İspanyolcam gelişirdi.' Si eligiera otra carrera, sería ingeniero. (si e-li-hye-ra ot-ra ka-rre-ra, se-ri-ya in-he-nye-ro) 'Başka bir meslek seçsem mühendis olurdum.' Bu cümleler B2 konuşma ve yazma görevlerinde sık sorulur çünkü hem dilbilgisi hem kişisel içerik ister.
Gelecek senaryosu gerçek bir plan değil, spekülasyondur. Öğretmen sorabilir: ¿Qué harías si no tuvieras que ir al colegio? (ke a-ri-yas si no tu-vye-ras ke ir al ko-le-hyo) 'Okula gitmek zorunda olmasan ne yapardın?' Cevapta hem si yan cümlesi hem sonuç açık olmalıdır. Türkçede aileler 'başka bir lise olsa' diye konuşurken aynı mantık vardır; İspanyolca bunu subjuntivo ile kodlar. Telaffuzda j 'h' gibi boğazdan çıkar: extranjero 'eks-tran-he-ro'.
Örnek
—Si tuvieras una beca, ¿dónde estudiarías? (si tu-vye-ras u-na be-ka, don-de es-tu-dya-ri-yas) 'Bursun olsa nerede okurdun?' —Si tuviera una beca, estudiaría en Salamanca. (si tu-vye-ra u-na be-ka, es-tu-dya-ri-ya en sa-la-man-ka) 'Bursum olsa Salamanca'da okurdum.' Diyalogda soru ve cevap aynı kipi korur; bu tutarlılık B2'de beklenir.
Günlük hayatta kalıplar ve kısa diyaloglar
Günlük hayatta bu yapı tavsiye, şimdiki zamana ait pişmanlık ve nazik eleştiri taşır. Si yo fuera tú, hablaría con el profesor. (si yo fue-ra tu, a-bla-ri-ya kon el pro-fe-sor) 'Yerinde olsam öğretmenle konuşurdum.' Kalıp Si yo fuera tú B2'de ezberlenmeye değer bir parçadır. Arkadaşlar gelecek hayali kurarken Si viviéramos en Madrid, iríamos a museos cada semana (si bi-vye-ra-mos en mad-rid, i-ri-a-mos a mu-se-os ka-da se-ma-na) 'Madrid'de yaşasak her hafta müzeye giderdik' derler.
Sınıf ortamına uygun kısa bir alışveriş şöyledir. —¿Trabajarías si te pagaran más? (tra-ba-ha-ri-yas si te pa-ga-ran mas) 'Sana daha çok ödeseler çalışır mıydın?' —Si me pagaran más, aceptaría el puesto. (si me pa-ga-ran mas, ak-sep-ta-ri-ya el pues-to) 'Daha çok ödeseler işi kabul ederdim.' Condicional'da vurgu ía hecesindedir. Düşük olasılıklı bir yarın için de aynı yapı görülür: konuşmacı durumu uzak veya istenmeyen görüyorsa imperfecto de subjuntivo seçer.
Örnek
Si no lloviera mañana, haríamos el picnic del colegio. (si no yo-vye-ra ma-nya-na, a-ri-a-mos el pik-nik del ko-le-hyo) 'Yarın yağmur yağmasa okul pikniğini yapardık.' llover fiilinin kökü llov- kalır; ll birçok ağızda 'y' gibi okunur. Bu cümle kesin hava tahmini değil, varsayımdır.
Türkçe kaynaklı sık hatalar
Türkçe 'eğer zamanım olsa daha çok çalışırdım' cümlesinde her iki fiil de dilek kipine yakındır. Öğrenci bunu bire bir aktarıp Si tendría tiempo, estudiaría más der; bu yanlıştır çünkü si den sonra condicional gelmez. Doğrusu Si tuviera tiempo, estudiaría más (si tu-vye-ra ti-yem-po, es-tu-dya-ri-ya mas) biçimidir. Bir başka hata şimdiki subjuntivo kullanmaktır: Si tenga tiempo gerçek dışı B2 anlamını vermez.
Türkçede 'olsaydı' hem şimdi hem geçmiş için esnek kullanılır; İspanyolcada şimdiki gerçek dışılık imperfecto de subjuntivo, geçmiş gerçek dışılık ise daha ileri bir yapı ister. tener fiilini teniera diye uydurmak yaygındır; kök tuv- olmak zorundadır. hacer için haciera değil hiciera gerekir. Bağlaç si ile 'evet' anlamındaki sí karışır. Si yo sería rico hem İngilizce if I would hem Türkçe -ardı etkisidir ve kabul edilmez.
Örnek
Yanlış: Si sería estudiante en España, hablaría perfecto. Doğru: Si fuera estudiante en España, hablaría perfecto. (si fue-ra es-tu-dyan-te en es-pan-ya, a-bla-ri-ya per-fek-to) 'İspanya'da öğrenci olsam mükemmel konuşurdum.' ser burada kimlik ve durum bildirir; ir olsaydı bağlam yönelme isterdi.
Dünyada öğretimi, tarihçe ve günlük yer
Bu yapının uzak kökeni Latince dilek ve varsayım kiplerine dayanır; modern İspanyolcadaki -ra biçimi hem subjuntivo hem eski bir geçmiş anlamından iz taşır. Avrupa ve Latin Amerika dil okullarında sıra neredeyse evrenseldir: önce gerçek koşul, sonra bu hipotetik koşul, en sonda geçmişe ait koşul. Günlük hayatta diziler, şarkı sözleri ve sohbet 'ne olurdu' spekülasyonuyla doludur; B2 öğrencisi bunları anlayıp üretebilmelidir.
Sık yanlış anlama, yapıyı yalnızca imkânsız rüyalar sanmaktır; aslında düşük olasılıklı gelecek ve nazik tavsiye de bu kalıba girer. İngilizce second conditional past simple kullanır, İspanyolca ise subjuntivo ister; bu fark Türkçe konuşanlar için de tuzaktır çünkü Türkçe kipi bire bir eşlenmez. Sınıfta tahtadaki örnekleri sesli tekrar etmek -ra ve -ía ritmini kulağa yerleştirir. Öğrenci kendi lise tercihini hipotez cümlesine dökerek kişiselleştirmelidir.
Örnek
Si el colegio empezara más tarde, dormiríamos mejor. (si el ko-le-hyo em-pe-sa-ra mas tar-de, dor-mi-ri-a-mos me-hor) 'Okul daha geç başlasa daha iyi uyurduk.' empezar fiilinde z k kökünde c'ye döner: onlar geçmişi empezaron, subjuntivo empezara.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Si den sonra da condicional kullanılır, örneğin si tendría. Doğrusu: Si yan cümlesinde imperfecto de subjuntivo gerekir; condicional yalnızca sonuç cümlesindedir.
- Yanlış: Türkçedeki olsaydı her zaman geçmişe ait ağır bir yapıyı, yani pluscuamperfecto'yu ister. Doğrusu: Şimdiki zamana veya genel geleceğe ait gerçek dışılık için imperfecto de subjuntivo yeterlidir.
- Yanlış: Fuera yalnızca ser içindir. Doğrusu: Fuera hem ser hem ir fiilinin aynı biçimidir; anlamı bağlam ayırır.
- Yanlış: Bu yapı sadece imkânsız rüyalar ve masallar içindir. Doğrusu: Düşük olasılıklı gelecek, nazik tavsiye (Si yo fuera tú) ve spekülasyon için de kullanılır.
- Yanlış: Gerçek dışı koşulda presente de subjuntivo da olur, si tenga yeter. Doğrusu: Standart B2 gerçek dışı koşul si + imperfecto de subjuntivo ile kurulur; si tenga bu anlamı vermez.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta geçmişteki gerçek dışı koşul gelir: si + pluscuamperfecto de subjuntivo + condicional compuesto. Si hubiera estudiado más, habría aprobado. (si u-bye-ra es-tu-dya-do mas, a-bri-ya ap-ro-ba-do) 'Daha çok çalışmış olsaydım geçmiş olurdum.' Karışık koşul da eklenir: geçmişteki neden, şimdiki sonuç, örneğin o zaman çalışmış olsaydım şimdi mesleğim başka olurdu. C1'de bu yapılar resmi yazıda, tartışmada ve akademik spekülasyonda akıcı kullanılır.
Özet
Gerçek dışı koşul B2'de eğitim ve gelecek hayallerini si tuviera, si estudiara, si fuera gibi biçimlerle kurmayı öğretir. Sonuç cümlesi condicional alır ve si den sonra asla condicional gelmez. Türkçe 'olsa / olsaydı' alışkanlığını kip eşlemesine çevirmek, bu yapıyı hem sınıfta hem günlük spekülasyonda doğru kullanmanın anahtarıdır.