Çevre ve sürdürülebilirlik hakkında başkalarından bir eylem isteyince veya bir şeyin gerekli olduğunu söyleyince İspanyolcada presente de subjuntivo kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Parkta geri dönüşüm ve dilek kalıpları
Presente de subjuntivo gerçek olmayan, istenen, umulan veya gerekli görülen eylemleri anlatır. Türkçedeki yapsın, yapmasını istiyorum veya yapmamız gerekli anlamlarına yakındır. En sık tetikleyiciler quiero que (ki-e-ro ke), espero que (es-pe-ro ke) ve ojalá que (o-ha-la ke) kalıplarıdır. Parkta kâğıt, plastik ve cam ayıran öğrenciler bu cümleleri somut nesnelerle pratik eder.
Aynı özne varsa mastar yeter: Quiero reciclar el plástico. Plastiği geri dönüştürmek istiyorum. Özne değişince que (ke) ve subjuntivo zorunludur: Quiero que recicles el plástico. Plastiği geri dönüştürmeni istiyorum. Reciclar düzenli -ar fiilidir; çekim recicle, recicles, recicle, reciclemos, recicléis, reciclen (re-si-kle) şeklindedir. CEFR B1 can-do: Çevre temizliği hakkında basit dilekleri ifade edebilirim.
Örnek
— Quiero que recojáis la basura del parque. Parktaki çöpü toplamanızı istiyorum. — Vale, es mejor que separemos el papel y el plástico. Tamam, kâğıt ve plastiği ayırmamız daha iyi. Recoger fiilinin siz çoğul subjuntivo hali recojáis (re-ko-hays) olur.
Sürdürülebilir enerji ve gereklilik kalıpları
Gereklilik için B1 düzeyinde es necesario que (es ne-se-sa-ri-o ke), es importante que (es im-por-tan-te ke) ve es urgente que (es ur-hen-te ke) yeterlidir. Bu kalıplardan sonra da presente de subjuntivo gelir. Öğretmen güneş ve rüzgârı gösterirken Es necesario que usemos energía solar. Güneş enerjisi kullanmamız gerekli diyebilir. Usar düzenli -ar fiilidir, biz hali usemos (u-se-mos) olur.
Genel kural söylerken özne yoksa mastar da doğrudur: Es necesario ahorrar energía. Enerji tasarrufu yapmak gerekli. Belirli bir gruptan söz edince subjuntivo seçilir: Es importante que no gastemos tanta electricidad. Bu kadar elektrik harcamamamız önemli. Gastar (gas-tar) harcamak demektir. Evde ışık kapatmak, suyu boşa akıtmamak bu cümlelerle anlatılır. Dünya çapında birçok kitap bu kalıpları çevre ünitesinde öğretir.
Örnek
Es necesario que apaguemos las luces cuando salgamos. Çıkarken ışıkları kapatmamız gerekli. Apagar kapatmak, subjuntivo apaguemos (a-pa-ge-mos). Salir düzensizdir, subjuntivo salgamos (sal-ga-mos).
Bisiklet yolu ve temiz ulaşım
Ulaşımda çevre dostu çözümler B1 konuşmalarının doğal konusudur. Öğretmen Quiero que haya más carriles para bicicletas. Daha fazla bisiklet yolu olmasını istiyorum diyebilir. Haber fiilinin subjuntivo hali haya (a-ya) çok sık geçer. Es mejor que usemos la bicicleta y no el coche. Bisiklet kullanmamız, araba kullanmamamız daha iyi. Bu cümle gerçek bir şehir dileğini anlatır.
Öğrenciler kendi mahalleleri için öneri üretir: Es urgente que reduzcamos el tráfico. Trafiği azaltmamız acil. Reducir azaltmak, subjuntivo reduzcamos (re-dus-ka-mos) çünkü c harfi zc olur. Birçok ülkede bu yapı WEIRDO kısaltmasının Wishes ve Impersonal expressions basamağında öğretilir. CEFR B1 can-do: Temiz ulaşım hakkında basit öneri ve dilek kurabilirim.
Örnek
— Quiero que la ciudad tenga más bicicletas públicas. Şehrin daha fazla halka açık bisikleti olmasını istiyorum. — Sí, es necesario que protejamos el aire. Evet, havayı korumamız gerekli. Tener subjuntivo tenga (ten-ga), proteger subjuntivo protejamos (pro-te-ha-mos).
Yerel nehri korumak
Yerel bir nehri korumak somut bir temadır. Öğrenciler Espero que el río esté limpio. Nehrin temiz olmasını umuyorum diyebilir. Estar subjuntivo esté (es-te). No quiero que la gente contamine el agua. İnsanların suyu kirletmesini istemiyorum. Contaminar kirletmek, subjuntivo contamine (kon-ta-mi-ne). Olumsuz dilekte de no quiero que yine subjuntivo ister.
Subjuntivo, Latince conjunctivus kipinden gelir ve İspanyolca, Portekizce, İtalyanca gibi dillerde yaşamıştır. Emin olunmayan tarihî ayrıntı yerine günlük kullanıma bakmak B1 için yeterlidir. Yerel haberlerde dere kirliliği konuşulurken bu yapılar duyulur. Öğrenciler kendi çevrelerindeki su için cümle üretir: Es importante que cuidemos el río. Nehri korumamız önemli. Cuidar (kui-dar) bakmak ve korumak demektir.
Örnek
— Ojalá que no tiren basura al río. Keşke nehre çöp atmasalar. Ojalá que dilek bildirir ve subjuntivo ister. — Es necesario que las fábricas no contaminen. Fabrikaların kirletmemesi gerekli.
Kentsel yeşil alanlar
Şehirde daha fazla park ve ağaç istemek anlamlı bir B1 temasıdır. Quiero que plantemos más árboles. Daha fazla ağaç dikmemizi istiyorum. Plantar dikmek, subjuntivo plantemos (plan-te-mos). Es necesario que haya más parques en el barrio. Mahallede daha fazla park olması gerekli. Yeşil alan hem hava hem günlük yaşam için konuşulur.
Türkçe daha fazla park olsun cümlesi çevrilirken que unutulabilir. Doğru sıra her zaman tetikleyici artı que artı subjuntivo şeklindedir. Somut metin örneği: Es mejor que construyan un parque cerca de la escuela. Okulun yakınına park yapmaları daha iyi. Construir inşa etmek, subjuntivo construyan (kons-tru-yan). Bu cümleler okul projesi veya mahalle kampanyasında gerçekten kullanılır.
Örnek
— Quiero que los niños jueguen en un parque limpio. Çocukların temiz bir parkta oynamasını istiyorum. Jugar oynamak, subjuntivo jueguen (hue-gen). — Es urgente que no corten los árboles. Ağaçları kesmemeleri acil.
Telaffuz, dünya çapında öğretim ve Türkçe kaynaklı hatalar
İspanyolca büyük ölçüde yazıldığı gibi okunur. Quiero que ki-e-ro ke, es necesario que es ne-se-sa-ri-o ke, haya a-ya, protejamos pro-te-ha-mos. İspanya’da c ve z dil ucuyla (th gibi) okunabilir; Latin Amerika’da s gibidir. B1’de her iki söyleyiş de anlaşılır. Subjuntivo ekleri -ar fiillerinde e, -er ve -ir fiillerinde a yönündedir; bu yüzden indicativo ekiyle karıştırmak kolaydır.
Birçok ülkede WEIRDO kısaltması kullanılır: Wishes, Emotions, Impersonal expressions, Recommendations, Doubt, Ojalá. Türkiye’de Türkçe istek kipi ve -malı ile karşılaştırılır. Sık Türkçe kaynaklı hata üçtür: mastar kullanmak, indicativo çekmek, que unutmak. Aynı kişi ise mastar, farklı kişi veya belirtilen özne varsa subjuntivo seçin. Günlük yerler okul projesi, aile sohbeti ve kısa çevre paylaşımlarıdır.
Örnek
Yanlış kalıp mastarlıdır. Doğru: Quiero que recicle. Geri dönüşüm yapmasını istiyorum. Yanlış indicativo yerine doğru: Es necesario que usemos menos plástico. Daha az plastik kullanmamız gerekli.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Quiero que reciclar gibi que’den sonra mastar kullanmak Doğrusu: Farklı özne varsa subjuntivo gerekir: Quiero que recicle. Geri dönüşüm yapmasını istiyorum.
- Yanlış: Quiero que reciclas gibi indicativo çekmek Doğrusu: Que’den sonra presente de subjuntivo gelir: Quiero que recicles.
- Yanlış: Quiero recicles gibi que’yi unutmak Doğrusu: Tetikleyici ile fiil arasına que konur: Quiero que recicles.
- Yanlış: Es necesario que reciclar ile Es necesario reciclar’ı karıştırmak Doğrusu: Genel kuralda mastar yeter: Es necesario reciclar. Belirli özne varsa Es necesario que reciclemos.
- Yanlış: Necesario es que usemos gibi sözdizimini ters çevirmek Doğrusu: Kalıp es necesario que ile başlar: Es necesario que usemos menos plástico.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde imperfecto de subjuntivo gelir; geçmiş dilekler ve bazı si cümleleri öğrenilir. Çevre yazılarında daha uzun yan cümleler, aunque ve sıfat cümlelerinde subjuntivo görülür. Resmi mektup ve tartışma metinlerinde gereklilik ifadeleri çeşitlenir. Şimdilik B1 kalıplarını park, enerji, bisiklet, nehir ve yeşil alan gibi somut konularda otomatikleştirmek yeterlidir.
Özet
Presente de subjuntivo, çevre konusunda dilek ve gereklilik için quiero que ve es necesario que gibi kalıplarla kullanılır. Aynı özne mastar, farklı özne subjuntivo ister. Park, enerji, ulaşım, nehir ve yeşil alanlar bu yapıları pratik etmenin doğal B1 bağlamıdır.