Fransızcada COD, COI, y ve en zamirleri, seyahat sırasında aynı isimleri tekrar etmeden daha kısa ve doğal konuşmamızı sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Zamirleri tanıyalım: Neyi, kime, nerede ve ne kadar?
Fransızcada nesne zamiri, cümledeki bir ismin yerine geçer. Doğrudan nesne, yani COD, eylemden doğrudan etkilenir; Türkçede çoğu zaman “onu”, “onları” veya “bunu” diye çevrilir. Dolaylı nesne, yani COI, genellikle bir kişiye yönelir ve Türkçede “ona” veya “onlara” anlamı verebilir.
Y ve en de özel zamirlerdir. Y çoğunlukla bir yere veya à ile başlayan bir ifadeye gönderme yapar; en ise de ile başlayan bir ifadeyi, bir miktarı veya “ondan” anlamını karşılar. Bu zamirler genellikle çekimli fiilden önce gelir. Olumlu emir cümlesinde ise zamir fiilden sonra gelebilir: Regardez-le. — Ona bakın.
Örnek
Örnek: Je prends le train. — Trenle gidiyorum. Je le prends. — Onu kullanıyorum. Burada le, doğrudan nesne olan le train ifadesinin yerini alır.
COD: Bagajı, bileti veya eşyayı doğrudan belirtmek
COD, fiilin doğrudan etkilediği kişi veya nesnedir. Belirli eril tekil isimlerin yerine le, dişil tekil isimlerin yerine la, çoğul isimlerin yerine les gelir. Sesli harfle veya sessiz h ile başlayan bir kelimeden önce le ve la kısalarak l’ olur.
COD zamiri çekimli fiilden önce yazılır. Örneğin yolcu valizini arıyorsa Je cherche ma valise. — Valizimi arıyorum diyebilir; tekrar etmemek için Je la cherche. — Onu arıyorum der. Geçmiş zamanda da zamir fiilden önce gelir: Je l’ai trouvée. — Onu buldum.
Örnek
Çözümlü örnek: Je ne vois pas mon sac. — Çantamı görmüyorum. Je ne le vois pas. — Onu görmüyorum. Olumsuzlukta ne ve pas çekimli fiilin çevresinde kalır; zamir ise fiilden önce bulunur. Kısa diyalog: Vous avez trouvé la valise? — Valizi buldunuz mu? Oui, je l’ai trouvée. — Evet, onu buldum.
COI ve COD: Restoranda kime, neyi?
COI, çoğunlukla à ile tanıtılan kişidir. Tekil bir kişi için lui, çoğul kişiler için leur kullanılır. Örneğin Je parle au serveur. — Garsonla konuşuyorum cümlesi, Je lui parle. — Onunla konuşuyorum biçimine dönüşür.
Restoranda hem COI hem COD aynı cümlede bulunabilir. Je commande le plat au serveur. — Yemeği garsona söylüyorum cümlesinde le plat COD, au serveur ise COI’dir. Zamirlerle Je le lui commande. — Onu garsona sipariş ediyorum denebilir; ancak günlük konuşmada karışıklığı önlemek için isimleri açıkça söylemek de mümkündür.
Örnek
Çözümlü örnek: Je demande la carte au serveur. — Garsondan menüyü istiyorum. Je la lui demande. — Onu ondan istiyorum. Burada la, la carte yerine gelen COD’dur; lui, garsona gönderme yapan COI’dir. Kısa diyalog: Vous apportez le dessert à mon amie? — Tatlıyı arkadaşıma getirir misiniz? Oui, je le lui apporte. — Evet, onu ona getiriyorum.
Y: Bir yere veya à ile başlayan ifadeye gönderme
Y, çoğunlukla bir yeri veya à ile başlayan cansız bir ifadeyi tekrar etmemek için kullanılır. Otel, oda, istasyon ve şehir gibi yerler için yararlıdır. Örneğin Nous allons à l’hôtel. — Otele gidiyoruz cümlesi, Nous y allons. — Oraya gidiyoruz biçimine dönüşür.
Y, kişi için genellikle kullanılmaz. Bir kişiye gönderme yapmak istediğimizde çoğu zaman lui veya leur gerekir. Otel resepsiyonunda Envoyez les valises dans la chambre, s’il vous plaît. — Valizleri lütfen odaya gönderin denebilir; oda zaten konuşmada belliyse Envoyez-les-y. — Onları oraya gönderin denebilir.
Örnek
Çözümlü örnek: Vous allez à la gare? — İstasyona gidiyor musunuz? Oui, j’y vais. — Evet, oraya gidiyorum. Başka bir örnek: Je pense à ce problème. — Bu sorunu düşünüyorum. J’y pense. — Onu düşünüyorum. Ancak insanlara gönderme yaparken Je pense à mon frère. — Erkek kardeşimi düşünüyorum ifadesi Je pense à lui. — Onu düşünüyorum biçimindedir; burada y kullanılmaz.
En: Bilet, miktar ve de ile başlayan ifadeler
En, de ile başlayan bir ifadeye veya bir miktara gönderme yapar. Tren istasyonunda Je voudrais changer de billet. — Bilet değiştirmek istiyorum denebilir. Burada de billet ifadesi yerine en kullanılarak Je voudrais en changer. — Bilet değiştirmek istiyorum denebilir.
En, miktar ifadeleriyle de kullanılır. Vous avez des billets pour Lyon? — Lyon için biletiniz var mı? sorusuna Oui, j’en ai deux. — Evet, iki tane var diye cevap verebiliriz. Miktar açıkça belirtiliyorsa sayı korunur; isim tekrar edilmez.
Örnek
Çözümlü örnek: Je prends du café. — Kahve alıyorum. J’en prends. — Ondan alıyorum. Miktar eklenirse J’en prends deux. — Ondan iki tane alıyorum. Tren gişesinde kısa diyalog: Vous voulez changer de train? — Treni değiştirmek mi istiyorsunuz? Oui, je voudrais en changer. — Evet, onu değiştirmek istiyorum. Burada en, de train ifadesine gönderme yapar.
En ile alışveriş: Bir şeyden ne kadar?
Hediyelik eşya dükkânında en, bir ürün grubunu veya de ile tanıtılan bir miktarı tekrar etmemeye yardım eder. Je voudrais des cartes postales. — Kartpostallar istiyorum cümlesi, J’en voudrais. — Onlardan istiyorum biçiminde kısalabilir. Kaç tane istendiğini söylemek için sayı en’den sonra gelir.
En ile COD birbirinden farklıdır. Belirli bir nesne, örneğin ce souvenir — bu hatıra eşyası, belirli olarak gösteriliyorsa Je le prends. — Onu alıyorum denir. Belirsiz veya miktar bildiren bir grup için J’en prends deux. — Ondan iki tane alıyorum daha uygundur.
Örnek
Çözümlü örnek: Vous voulez des magnets? — Magnet ister misiniz? Oui, j’en veux trois. — Evet, onlardan üç tane istiyorum. Başka bir örnek: J’achète le souvenir. — Hatıra eşyasını satın alıyorum. Je l’achète. — Onu satın alıyorum. Kısa diyalog: Vous en avez combien? — Ondan kaç tane var? Nous en avons cinq. — Ondan beş tane var.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki “ona” kelimesi her zaman lui ile çevrilir. Doğrusu: Bir yere veya cansız bir şeye gönderme yapılıyorsa y kullanılabilir: Je vais à l’hôtel. — J’y vais. — Otele gidiyorum, oraya gidiyorum. Bir kişiye gönderme varsa lui daha uygundur.
- Yanlış: COD ve COI zamirlerinin ikisi de her durumda le olur. Doğrusu: Le, la ve les doğrudan nesne için kullanılır. Bir kişiye dolaylı nesne olarak gönderme yapıldığında lui veya leur gerekir: Je lui parle. — Onunla konuşuyorum.
- Yanlış: En yalnızca “ondan” anlamına gelir; miktar bildiremez. Doğrusu: En, miktar ifadelerinde çok sık kullanılır: J’en prends deux. — Ondan iki tane alıyorum. İsim tekrar edilmez, fakat sayı korunur.
- Yanlış: Zamir Türkçedeki gibi fiilden sonra gelir. Doğrusu: Normal olumlu cümlede zamir çoğunlukla çekimli fiilden önce gelir: Je le prends. — Onu alıyorum. Olumlu emir cümlesinde ise fiilden sonra gelebilir: Prenez-le. — Onu alın.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu zamirlerin sıralaması ve birleşik kullanımı daha ayrıntılı öğrenilir. Örneğin Je le lui donne. — Onu ona veriyorum cümlesinde COD ve COI birlikte bulunur. Ayrıca geçmiş zamanda zamirin, özellikle COD’nin, ortaçla uyumuna daha çok dikkat edilir: Je l’ai trouvée. — Onu buldum. Sonraki adımda koşul cümleleri, resmî istekler ve daha uzun seyahat diyalogları içinde bu yapılar kullanılabilir.
Özet
COD, doğrudan nesnenin; COI, çoğunlukla kişiye yönelen dolaylı nesnenin yerine geçer. Y, yerlere ve bazı à ifadelerine; en ise de ifadelerine ve miktarlara gönderme yapar. Seyahat sırasında zamirleri doğru yerde kullanmak, daha kısa, doğal ve anlaşılır Fransızca konuşmamızı sağlar.