Şehirde bir yere gitmek için Fransızcada aller fiilini yerin cinsiyetine ve sayısına göre à, au, à la, à l' veya aux ile birleştirmek gerekir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Gitmek fiili: şehirde hareketin kalbi
Fransızcada gitmek fiili aller biçimindedir ve düzensizdir; A1 düzeyinde ezberlenmesi gereken ilk fiillerden biridir. Çekim şöyledir: je vais (jö ve), tu vas (tü va), il va / elle va / on va (il va / el va / on va), nous allons (nu zalon), vous allez (vu zale), ils vont / elles vont (il von / el von). Fiilin kendisi tek başına yetmez; gideceğin yerin önüne doğru edat ve doğru tanım edatı gelmelidir.
Dünyada bu konu genelde şehir planı, istasyon ve turist diyaloglarıyla öğretilir çünkü öğrenci önce kendi gideceği yeri söylemek ister. Tren istasyonunda bir turistin gişe görevlisine bakması tam da bu ihtiyacı gösterir: platform, müze, otel, şehir merkezi gibi hedefler aynı fiille ama farklı edatlarla kurulur. A1 can-do şudur: şimdiki zamanda Je vais ... kalıbıyla basit bir hedef söyleyebilirim.
Dikkat edilmesi gereken ilk nokta şudur: Türkçede müzeye, okula, tuvaletlere giderken hep aynı -e / -a eki yeter; Fransızcada ise yerin erilliği, dişilliği, ünlüyle başlayıp başlamaması ve tekil-çoğul oluşu edatı değiştirir. Bu yüzden fiili ezberlemek yetmez, yer sözcüğünün cinsiyetini de birlikte öğrenmek gerekir.
Örnek
Somut olay: Ayşe İstanbul'dan Paris'e gelmiş, istasyonda haritaya bakmaktadır. Görevliye der: Bonjour, je vais au musée, s'il vous plaît. (Bonjur, jö ve o müze, sil vu ple.) Türkçesi: Merhaba, müzeye gidiyorum, lütfen. Görevli yanıtlar: Le musée ? C'est par là. (Lö müze? Se par la.) Türkçesi: Müze mi? O taraftan. Kalıp: Je vais + au / à la / à l' / aux + yer.
Dişil yerler: aller à la
Dişil tekil bir yer adı la tanım edatını alır. Gitmek fiilinden sonra bu edat düşmez; à ile yan yana gelir ve à la olur. Okunuşu a la biçimindedir; iki sözcük ayrı durur, birleşmez. A1 sözcük dağarcığında sık geçen dişil yerler şunlardır: la bibliothèque (la bibliyotek) kütüphane, la gare (la gar) tren istasyonu, la pharmacie (la farmasi) eczane, la boulangerie (la bulanjöri) fırın, la piscine (la pisin) yüzme havuzu, la banque (la bank) banka, la poste (la post) postane.
Öğrencilerin kütüphaneye yürüdüğü sahne tam bu kuralı görünür kılar: Nous allons à la bibliothèque. (Nu zalon a la bibliyotek.) Türkçesi: Kütüphaneye gidiyoruz. Burada bibliothèque dişil olduğu için au denmez. Yanlış au bibliothèque hem cinsiyeti hem de büzülme kuralını bozar. Aynı mantıkla Je vais à la gare (jö ve a la gar) tren istasyonuna gidiyorum demektir.
Günlük planda bu kalıp sürekli döner. Öğretmen Où vas-tu ? (u va tü?) Nereye gidiyorsun? diye sorar; öğrenci Je vais à la piscine (jö ve a la pisin) der. CEFR A1 hedefi: tanıdık bir dişil yeri à la ile söyleyebilir ve soruyu kısa yanıtla karşılayabilir.
Örnek
Kısa diyalog. Ece: Salut ! Où allez-vous ? (Salü! U ale vu?) Merhaba! Nereye gidiyorsunuz? Mert ve Elif: Nous allons à la bibliothèque. (Nu zalon a la bibliyotek.) Kütüphaneye gidiyoruz. Ece: Moi, je vais à la gare. (Mua, jö ve a la gar.) Ben istasyona gidiyorum.
Eril yerler: aller au
Eril tekil yer adının tanım edatı le dir. Fransızcada à ile le yan yana duramaz; büzülerek au olur. Okunuşu tek bir o sesidir, a-u diye iki hece yapılmaz. Bu kural yazım hatası değil, dilin zorunlu ses ve yazı kuralıdır. A1 yerleri: le musée (lö müze) müze, le cinéma (lö sinema) sinema, le marché (lö marşe) pazar, le restaurant (lö restoran) restoran, le parc (lö park) park, le café (lö kafe) kafe, le supermarché (lö süpermarşe) süpermarket, le stade (lö stad) stadyum.
Otobüs durağında müzeye yol soran öğrenci tam bu büzülmeyi kullanır. Kalıp şudur: Pour aller au musée, s'il vous plaît ? (Pur ale o müze, sil vu ple?) Müzeye gitmek için, lütfen? Yanıt çok kısa olabilir: Tout droit. (Tu drua) Dümdüz. veya C'est à gauche. (Se a goş) Solda. A1 can-do: basit bir yol sorusu kurabilir ve au gerektiren eril bir yeri doğru söyleyebilirim.
Sık görülen günlük cümleler şunlardır: Je vais au cinéma (jö ve o sinema) sinemaya gidiyorum; On va au parc (on va o park) parka gidiyoruz; Tu vas au marché ? (tü va o marşe?) Pazara gidiyor musun? Türkçe kaynaklı hata çoğu kez à le musée yazmak veya hiç edat koymadan Je vais musée demektir; ikisi de A1'de kabul edilmez.
Örnek
Otobüs durağında somut metin. Öğrenci: Pardon, pour aller au musée ? (Pardon, pur ale o müze?) Affedersiniz, müzeye nasıl gidilir? Yaya: Vous allez tout droit, puis à droite. (Vu zale tu drua, püi a druat.) Dümdüz gidin, sonra sağa. Öğrenci: Merci beaucoup. Je vais au musée. (Mersi boku. Jö ve o müze.) Çok teşekkürler. Müzeye gidiyorum.
Meydanda eczane ve à l' kuralı
la pharmacie dişil bir yerdir; bu yüzden Je vais à la pharmacie (jö ve a la farmasi) eczaneye gidiyorum denir. Meydanda yönünü eczaneye çeviren öğrenci au kullanmaz çünkü sözcük eril değildir. Aynı anda A1'de ikinci bir kural daha öğrenilir: yer adı ünlü harfle veya sessiz h ile başlıyorsa le / la yerine l' gelir ve edat à l' olur. Örnekler: l'école (lekol) okul, l'hôpital (lopital) hastane, l'hôtel (lotel) otel, l'aéroport (laroport) havaalanı.
Karşılaştırma cümleleri kuralı netleştirir. Elle va à la pharmacie (el va a la farmasi) o eczaneye gidiyor; Il va à l'école (il va a lekol) o okula gidiyor; Nous allons à l'hôtel (nu zalon a lotel) otele gidiyoruz. Ünlüyle başlayan yerde à la veya au denmez. Telaffuz ipucu: à l'école a lekol gibi bitişik duyulur; kesme işareti yazıda görünür, seste l sonraki ünlüye bağlanır.
Bu ayrım dünyada da harita etkinliğiyle öğretilir: öğretmen şehir planındaki binaları işaret eder, öğrenci yalnızca edatı söyler. CEFR A1 can-do: ünlüyle başlayan tanıdık bir yeri à l' ile, dişil bir dükkânı à la ile ayırt edebilirim. Eczane, okul ve otel bu üçlünün en sık geçen A1 örnekleridir.
Örnek
Meydan sahnesi. Can: Excusez-moi, la pharmacie, s'il vous plaît ? (Eksküze mua, la farmasi, sil vu ple?) Affedersiniz, eczane lütfen? Kadın: La pharmacie est là. Vous allez à la pharmacie ? (La farmasi e la. Vu zale a la farmasi?) Eczane orada. Eczaneye mi gidiyorsunuz? Can: Oui, je vais à la pharmacie. Après, je vais à l'école. (Ui, jö ve a la farmasi. Apre, jö ve a lekol.) Evet, eczaneye gidiyorum. Sonra okula gidiyorum.
Kafede fırına: kısa diyalog ve aller à la
Aynı à la kalıbı farklı bir günlük sahnede de çalışır: kafe. Öğrenci otururken fırına gitmesi gerektiğini fark eder. la boulangerie dişil olduğu için yine à la gerekir. Cümle: Je vais à la boulangerie (jö ve a la bulanjöri) fırına gidiyorum. Garson hem yol tarifi verebilir hem de basit bir soru sorabilir. Bu sahne, kuralın yalnızca okul ve kütüphane için olmadığını, sokaktaki her dişil dükkân için geçerli olduğunu gösterir.
A1 diyalogları uzun tarif içermez; tout droit dümdüz, à gauche sola, à droite sağa yeter. Soru kalıpları da sabittir: Où est la boulangerie ? (u e la bulanjöri?) Fırın nerede? ve Pour aller à la boulangerie ? (pur ale a la bulanjöri?) Fırına gitmek için? Yanıt: C'est tout droit. (Se tu drua) Dümdüz. CEFR A1 can-do: bir hizmet çalışanına çok kısa cümleyle yer sorabilir ve gideceği yeri Je vais à la ... ile söyleyebilirim.
Telaffuzda Türkçe konuşurun dikkat edeceği nokta boulangerie sözcüğüdür: bu-lan-jö-ri; an burun sesine yakındır, g harfi jö gibi incelir. Je vais jö ve diye bitişir; s harfi okunmaz. Bu sahneyi yüksek sesle tekrar etmek, yazıdaki à la ile kulaktaki a la sesini eşleştirmeye yarar.
Örnek
Kafe diyaloğu. Öğrenci: Pardon, pour aller à la boulangerie ? (Pardon, pur ale a la bulanjöri?) Affedersiniz, fırına nasıl gidilir? Garson: Vous allez à gauche, puis tout droit. (Vu zale a goş, püi tu drua.) Sola gidin, sonra dümdüz. Öğrenci: Merci. Je vais à la boulangerie. (Mersi. Jö ve a la bulanjöri.) Teşekkürler. Fırına gidiyorum. Garson: Bonne journée ! (Bon jurne!) İyi günler!
Çoğul yerler, aux ve sesler
Çoğul yerlerde à ile les büzülür ve aux olur. Yazılışı a-u-x, okunuşu yine o sesidir; au ile aux kulağa aynı gelir, fark yazıdadır ve sonraki sözcük ünlüyle başlarsa aux içindeki x bağlama /z/ sesi verebilir. A1'de en sık örnek les toilettes (le tualet) tuvaletlerdir: Je vais aux toilettes (jö ve o tualet) tuvaletlere gidiyorum. les magasins (le magazın) dükkânlar için Nous allons aux magasins (nu zalon o magazın) dükkânlara gidiyoruz denir.
Şehir adı ile ülke adı A1'de karıştırılmamalıdır. Şehirlerin önüne genellikle yalın à gelir: Je vais à Paris (jö ve a Pari), Je vais à Ankara (jö ve a Ankara). Ülke edatları en France, au Japon gibi biçimler bir sonraki basamakta netleşir; şimdilik şehir için à, bildiğin binalar için au / à la / à l' / aux yeter. Bu sınır CEFR A1 sözcük ve yapı tavanını korur.
Dünyada öğretmenler bu dört kutuyu tabloyla ayırır: eril tekil au, dişil tekil à la, ünlü à l', çoğul aux. Sen de her yeni yer sözcüğünü defterine bu dört etiketten biriyle yaz. Böylece aller çekimini her cümlede yeniden icat etmek zorunda kalmazsın.
Örnek
Dört kutu, dört cümle. 1) Je vais au stade. (Jö ve o stad.) Stadyuma gidiyorum. 2) Tu vas à la poste. (Tü va a la post.) Postaneye gidiyorsun. 3) Il va à l'hôpital. (İl va a lopital.) Hastaneye gidiyor. 4) Elles vont aux toilettes. (El von o tualet.) Tuvaletlere gidiyorlar.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki -e/-a ekine güvenip tanım edatını atmak: Je vais musée veya Je vais à musée demek. Doğrusu: Fransızcada yerin önünde tanım edatı durur. Doğrusu eril için Je vais au musée, dişil için Je vais à la bibliothèque biçimidir.
- Yanlış: à ile le'yi ayrı yazmak: à le cinéma, à le parc. Doğrusu: à + le zorunlu olarak au olur. Doğru: Je vais au cinéma, Je vais au parc.
- Yanlış: Cinsiyeti yok sayıp her yere au veya her yere à la yakıştırmak. Doğrusu: Önce sözcüğün le mi la mı olduğunu öğren. le musée ise au musée; la pharmacie ise à la pharmacie; ünlüyse à l'école.
- Yanlış: au sözcüğünü a-u diye iki hece okumak veya aller fiilini je aller diye çekmek. Doğrusu: au ve aux tek o sesidir. Fiil düzensizdir: je vais, tu vas, il va, nous allons, vous allez, ils vont.
- Yanlış: Gitmek ile gelmek fiillerini karıştırıp Je vais ici veya Je viens au musée diye yön tarif etmek. Doğrusu: Buradan uzaklaşan hareket aller ister. Müzeye giden kişi Je vais au musée der. venir gelmek içindir ve A1'de ayrı öğrenilir.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta aynı fiil yeni edatlarla genişler: birinin evine gitmek için chez (Je vais chez Marie), taşıt için en bus, en métro, yürüyerek için à pied. Ülke ve bölge adlarında en France, au Canada, aux États-Unis ayrımı A2'ye doğru netleşir. Yol tarifinde emir kipi ve daha uzun cümleler gelir: Tournez à droite, Prenez la première rue. Ayrıca aller + mastar kalıbı yakın gelecek bildirir: Je vais étudier çalışacağım. Şimdiki dört kutuyu sağlam öğrenmek, bu adımların hepsini taşıyacak zemindir.
Özet
Şehirde yön bulmak A1'de aller çekimi ile yerin cinsiyetine göre seçilen au, à la, à l' ve aux kutularına dayanır. Türkçedeki tek ek yerine Fransızca tanım edatını ve büzülmeyi birlikte ezberlemek gerekir. Kısa diyaloglarla müzeye, kütüphaneye, eczaneye ve fırına gitmeyi söyleyebilirsen CEFR A1 can-do hedefini karşılamış olursun.