Hava durumunu ve mevsimleri anlatırken uygun zaman, yer ve etkinlik ifadelerini kullanarak planımızı açıklayabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Hava durumunu tekrar edelim
Hava durumunu anlatmak için temel olarak 天气 (tiānqì) hava durumu, 晴天 (qíngtiān) güneşli hava, 下雨 (xià yǔ) yağmur yağmak ve 下雪 (xià xuě) kar yağmak ifadelerini kullanırız. Havanın sıcaklığını söylemek için 热 (rè) sıcak ve 冷 (lěng) soğuk sözcüklerinden yararlanabiliriz. Çince cümlelerde hava durumu çoğu zaman cümlenin başında belirtilir.
Bir tahmini kontrol ederken 今天的天气怎么样？(Jīntiān de tiānqì zěnmeyàng?) Bugün hava nasıl? diye sorabiliriz. Cevap olarak 今天很晴朗。(Jīntiān hěn qínglǎng.) Bugün hava çok açık. veya 今天有一点儿冷。(Jīntiān yǒu yìdiǎnr lěng.) Bugün biraz soğuk. diyebiliriz. Telaffuzda qíng hecesindeki q sesini Türkçedeki güçlü bir ç sesine yakın, tiān hecesindeki t sesini ise nefesli söylemeye çalışın.
Örnek
Öğretmen sorar: 今天的天气怎么样？(Jīntiān de tiānqì zěnmeyàng?) Bugün hava nasıl? Öğrenci pencereden bakıp cevap verir: 今天下小雨，有一点儿冷。(Jīntiān xià xiǎoyǔ, yǒu yìdiǎnr lěng.) Bugün hafif yağmur yağıyor, biraz soğuk. Burada 小雨 (xiǎoyǔ) hafif yağmur anlamına gelir; 小 (xiǎo) küçük, 雨 (yǔ) yağmur demektir.
Hava durumuna göre karar verme
Bir planı hava durumuna bağlamak için 因为……所以…… (yīnwèi... suǒyǐ...) çünkü... bu yüzden... kalıbını kullanabiliriz. İlk bölüm nedeni, ikinci bölüm sonucu gösterir. Örneğin 因为下雨，所以我要带伞。(Yīnwèi xià yǔ, suǒyǐ wǒ yào dài sǎn.) Yağmur yağdığı için şemsiye alacağım. cümlesinde hava, kararın nedenidir.
Plan anlatırken 要 (yào) -ecek/-acak, istemek veya gerekli olmak anlamı verebilir. Yanımıza bir şey almayı söylemek için 带 (dài) götürmek, taşımak fiili kullanılır. Şemsiye 雨伞 (yǔsǎn), mont 外套 (wàitào), su şişesi ise 水瓶 (shuǐpíng) sözcüğüyle ifade edilir. 带伞 (dài sǎn) ifadesini birlikte düşünmek yararlıdır: şemsiye götürmek.
Örnek
Somut durum: Hava hafif yağmurludur. Öğrenci şöyle der: 下雨了，所以我要带雨伞。(Xià yǔ le, suǒyǐ wǒ yào dài yǔsǎn.) Yağmur yağıyor, bu yüzden şemsiye alacağım. Daha kısa bir cevap da mümkündür: 我要带伞。(Wǒ yào dài sǎn.) Şemsiye alacağım. Burada 了 (le) yağmurun başlamış olduğunu veya durumun değiştiğini gösterir.
Hafta sonu planı yapmak
Gelecekteki bir etkinliği anlatmak için zaman ifadesini cümlenin başına koyabiliriz. 周末 (zhōumò) hafta sonu, 星期六 (xīngqīliù) cumartesi ve 星期天 (xīngqītiān) pazar demektir. Etkinlik olarak 去公园 (qù gōngyuán) parka gitmek, 野餐 (yěcān) piknik yapmak ve 散步 (sànbù) yürüyüş yapmak ifadelerini kullanabiliriz.
Plan önerirken 我们去……吧 (wǒmen qù... ba) Hadi ... gidelim. kalıbı işe yarar. Karşı tarafın fikrini sormak için 你觉得怎么样？(Nǐ juéde zěnmeyàng?) Sence nasıl? diyebiliriz. Olumsuz bir hava tahmininde 但是 (dànshì) ama ve 如果 (rúguǒ) eğer bağlaçlarıyla alternatif kurmak mümkündür. Örneğin yağmur varsa park yerine sinemaya gitmeyi önerebiliriz.
Örnek
Kısa diyalog: 周末天气很好，我们去公园野餐吧！(Zhōumò tiānqì hěn hǎo, wǒmen qù gōngyuán yěcān ba!) Hafta sonu hava çok güzel, parka pikniğe gidelim! 好啊！星期天见。(Hǎo a! Xīngqītiān jiàn.) Olur! Pazar günü görüşürüz. Hava yağmurlu görünürse öğrenci şöyle değişiklik yapabilir: 如果下雨，我们去看电影吧。(Rúguǒ xià yǔ, wǒmen qù kàn diànyǐng ba.) Eğer yağmur yağarsa sinemaya gidelim.
Mevsimlere göre etkinlik seçmek
Mevsim adları 春天 (chūntiān) ilkbahar, 夏天 (xiàtiān) yaz, 秋天 (qiūtiān) sonbahar ve 冬天 (dōngtiān) kış demektir. Bir mevsimi anlatırken 在春天 (zài chūntiān) ilkbaharda veya 春天的时候 (chūntiān de shíhou) ilkbahar zamanında diyebiliriz. 天气很舒服 (tiānqì hěn shūfu) hava çok rahat veya güzel anlamında kullanılan günlük bir ifadedir.
Etkinlik seçerken mevsim ile hava arasında doğrudan ilişki kurabiliriz. İlkbaharda 去散步 (qù sànbù) yürüyüşe gitmek, yazın 游泳 (yóuyǒng) yüzmek, sonbaharda parka gitmek ve kışın 在家看书 (zài jiā kàn shū) evde kitap okumak uygun örneklerdir. Ancak bunlar kesin kurallar değildir; gerçek planı o günkü hava, kişinin isteği ve bulunduğu yer belirler. Bu nedenle cümlede 我喜欢 (wǒ xǐhuan) hoşlanıyorum veya 我想 (wǒ xiǎng) istiyorum ifadelerini kullanmak daha doğaldır.
Örnek
Öğrenci şöyle anlatabilir: 春天的天气很舒服，我喜欢在外面散步。(Chūntiān de tiānqì hěn shūfu, wǒ xǐhuan zài wàimiàn sànbù.) İlkbaharda hava çok güzel, dışarıda yürümeyi seviyorum. Burada 在外面 (zài wàimiàn) dışarıda anlamındadır. 喜欢 (xǐhuan) sözcüğündeki x sesi, Türkçedeki ş sesine yakın; shūfu ise yaklaşık olarak “şu-fu” diye söylenir.
Takvimden yararlanarak etkinlik anlatma
Hava durumu takvimi, farklı günlerdeki tahminleri karşılaştırmamıza yardım eder. Gün belirtmek için 明天 (míngtiān) yarın, 后天 (hòutiān) öbür gün, 今天 (jīntiān) bugün ve 下周 (xià zhōu) gelecek hafta ifadelerini kullanabiliriz. Bir etkinliği anlatmak için temel sıra şöyledir: zaman, kişi, 要 (yào) ve etkinlik. Örneğin 明天我要去跑步。(Míngtiān wǒ yào qù pǎobù.) Yarın koşmaya gideceğim.
Bir tahmine dayanarak açıklama yaparken 天气预报说…… (tiānqì yùbào shuō...) hava tahmini ... diyor kalıbı kullanılabilir. 预报 (yùbào) tahmin veya hava raporu demektir. Tahmin değişebileceği için günlük konuşmada 可能 (kěnéng) belki veya muhtemelen sözcüğünü ekleyebiliriz. Böylece kesinlik iddiası yerine daha dikkatli bir anlatım kurarız: 明天可能下雨。(Míngtiān kěnéng xià yǔ.) Yarın belki yağmur yağar.
Örnek
Takvimde güneş işareti cumartesi günündedir. Öğrenci öğretmenine şöyle söyler: 天气预报说星期六天气晴朗，所以我要和朋友踢足球。(Tiānqì yùbào shuō xīngqīliù tiānqì qínglǎng, suǒyǐ wǒ yào hé péngyou tī zúqiú.) Hava tahmini cumartesi günü havanın açık olduğunu söylüyor, bu yüzden arkadaşlarımla futbol oynayacağım. 和朋友 (hé péngyou) arkadaşlarla, 踢足球 (tī zúqiú) ise futbol oynamak anlamındadır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Bugün hava nasıl?” sorusunu 今天天气吗？(Jīntiān tiānqì ma?) diye kurmak. Doğrusu: Doğal soru 今天天气怎么样？(Jīntiān tiānqì zěnmeyàng?) veya 今天的天气怎么样？(Jīntiān de tiānqì zěnmeyàng?) biçimindedir. 怎么样 (zěnmeyàng) nasıl anlamı verir; yalnızca 吗 (ma) eklemek yeterli değildir.
- Yanlış: Türkçedeki “hava yapıyor” düşüncesiyle 天气做雨 (tiānqì zuò yǔ) demek. Doğrusu: Yağmur yağıyor demek için 下雨 (xià yǔ), kar yağıyor demek için 下雪 (xià xuě) kullanılır. Bu ifadelerde yağmur veya kar, gökten düşen olay olarak anlatılır.
- Yanlış: “Yağmur yağarsa şemsiye alacağım” cümlesinde 如果 (rúguǒ) ile 所以 (suǒyǐ) sözcüklerini aynı görevi taşıyor sanmak. Doğrusu: 如果下雨，我要带伞。(Rúguǒ xià yǔ, wǒ yào dài sǎn.) Eğer yağmur yağarsa şemsiye alacağım. cümlesinde 如果 koşulu, 所以 ise sonucu kurar; ikisi farklı görevlerdedir.
- Yanlış: Çince mevsim adlarında Türkçedeki sırayı aynen aramak ve 夏 (xià) ile 下 (xià) karakterlerini aynı sanmak. Doğrusu: 夏天 (xiàtiān) yaz, 下雨 (xià yǔ) yağmur yağmak demektir. Sesleri aynı olsa da karakterleri ve anlamları farklıdır; yazılı biçime dikkat etmek gerekir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta hava tahminlerini daha uzun metinlerden okuyup sıcaklık, rüzgâr ve olasılık bilgilerini karşılaştırabilirsiniz. Örneğin 温度 (wēndù) sıcaklık, 风 (fēng) rüzgâr ve 可能会 (kěnéng huì) olabilir anlamlarıyla daha ayrıntılı planlar kurabilirsiniz. Farklı şehirlerin hava durumunu karşılaştırırken 比 (bǐ) ile karşılaştırma cümleleri de öğrenilir. Böylece yalnızca kendi planınızı değil, başkasına öneri vermeyi ve plan değişikliğini açıklamayı da başarabilirsiniz.
Özet
Hava durumunu ve mevsimleri anlatırken temel hava sözcüklerini, zaman ifadelerini ve etkinlik adlarını kullanırız. 因为……所以…… (yīnwèi... suǒyǐ...), 如果…… (rúguǒ...) ve ……吧 (....ba) kalıplarıyla neden, koşul ve öneri bildirebiliriz. Hava tahminine göre şemsiye almak, piknik planlamak veya etkinliği değiştirmek günlük yaşamda Çince iletişim kurmanın doğal örnekleridir.