Geçmiş deneyimleri anlatırken Çince’de daha önce yaşanmış bir deneyimi belirtmek için 过, belirli bir zamanda gerçekleşmiş veya tamamlanmış bir olayı anlatmak için 了 ve olayları sıraya koymak için zaman ifadeleri kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Geçmiş deneyim anlatmaya hazırlanıyorum
CEFR A2 hedefi olarak öğrencinin tanıdık kelimelerle geçmişte yaptığı bir etkinliği iki veya üç cümleyle anlatabilmesi beklenir. Önce deneyimin ne olduğunu söyler, sonra nerede ve kiminle olduğunu belirtir. Örneğin bir yere daha önce gitme deneyimi anlatılırken 我去过北京。 (wǒ qù guo Běijīng) denebilir; bunun Türkçesi Daha önce Pekin’e gittim demektir.
Bir anıyı anlatırken şu sırayı izlemek konuşmayı kolaylaştırır: zaman, yer, kişi ve yapılan etkinlik. 去年，我和同学去了博物馆。 (qùnián, wǒ hé tóngxué qù le bówùguǎn) cümlesi Geçen yıl sınıf arkadaşımla müzeye gittim anlamına gelir. Daha sonra 我看了很多东西。 (wǒ kàn le hěn duō dōngxi) diyerek deneyimin ayrıntısı eklenebilir.
Örnek
Somut örnek: Öğrenci, resme bakarak önce 去年，我去了一个地方。 (qùnián, wǒ qù le yí ge dìfang) der. Ardından 我和同学一起玩儿，很开心。 (wǒ hé tóngxué yìqǐ wánr, hěn kāixīn) cümlesini kurar. Türkçesi: Geçen yıl bir yere gittim. Sınıf arkadaşımla birlikte eğlendim ve çok mutlu oldum.
2. Daha önce yaşanmış deneyimleri 过 ile anlatma
Çince’de 过, bir kişinin hayatında daha önce en az bir kez yaşadığı deneyimi anlatır. Fiilden sonra gelir: özne + fiil + 过 + nesne. 我去过市场。 (wǒ qù guo shìchǎng) cümlesi Daha önce pazara gittim anlamındadır. Burada belirli bir gün değil, kişinin geçmişte böyle bir deneyime sahip olması önemlidir.
Deneyimin ayrıntısını söylemek için yer veya kişi ekleyebiliriz. 我和妈妈去过那个市场。 (wǒ hé māma qù guo nàge shìchǎng) cümlesi Annemle o pazara daha önce gittim demektir. Olumsuz cümlede 没有 kullanılır: 我没有去过那个市场。 (wǒ méiyǒu qù guo nàge shìchǎng) — O pazara daha önce gitmedim.
Örnek
Çözümlü örnek: Soru 你吃过北京烤鸭吗？ (nǐ chī guo Běijīng kǎoyā ma?) biçimindedir. Öğrenci bunu 我吃过北京烤鸭。 (wǒ chī guo Běijīng kǎoyā) diye cevaplayabilir. Anlamı: Pekin ördeğini daha önce yedim. Eğer deneyim yoksa 我没有吃过。 (wǒ méiyǒu chī guo) denir: Daha önce yemedim.
3. Deneyim hakkında soru sorma ve cevap verme
Bir kişinin deneyimini sormak için cümlenin sonuna 吗 getirilebilir. 你坐过飞机吗？ (nǐ zuò guo fēijī ma?) sorusu Daha önce uçağa bindin mi? demektir. Olumlu cevapta 我坐过。 (wǒ zuò guo), olumsuz cevapta 我没有坐过。 (wǒ méiyǒu zuò guo) kullanılabilir.
Kısa bir diyalogda cevap yalnızca evet veya hayır olmamalıdır; mümkünse küçük bir ayrıntı eklenmelidir. 你参观过博物馆吗？ (nǐ cānguān guo bówùguǎn ma?) sorusuna 参观过。去年我和学校一起去的。 (cānguān guo. qùnián wǒ hé xuéxiào yìqǐ qù de) denebilir. Türkçesi: Evet, gezdim. Geçen yıl okulla birlikte gittim.
Örnek
Kısa diyalog: 甲：你参加过学校旅行吗？ (jiǎ: nǐ cānjiā guo xuéxiào lǚxíng ma?) — Okul gezisine katıldın mı? 乙：参加过。我们去了一个公园。 (yǐ: cānjiā guo. wǒmen qù le yí ge gōngyuán) — Katıldım. Bir parka gittik. Burada ilk cümle genel deneyimi, ikinci cümle belirli geziyi anlatır.
4. Belirli bir olayı 了 ile anlatma
了, belirli bir zamanda gerçekleşmiş veya tamamlanmış bir olayı anlatırken sık kullanılır. Fiilden sonra gelir: 我喝了咖啡。 (wǒ hē le kāfēi) — Kahve içtim. 昨天，我和朋友去了咖啡馆。 (zuótiān, wǒ hé péngyou qù le kāfēiguǎn) cümlesinde dün sözcüğü olayın belirli bir zamanda olduğunu gösterir.
Birden fazla etkinliği anlatırken fiilden sonra 了 kullanılabilir. 我们喝了咖啡，还吃了蛋糕。 (wǒmen hē le kāfēi, hái chī le dàngāo) cümlesi Kahve içtik, ayrıca pasta yedik demektir. Buradaki 了, kişinin hayatında böyle bir deneyimi olduğunu değil, söz konusu buluşmada bu işlerin gerçekleştiğini veya tamamlandığını anlatır.
Örnek
Somut olay: Öğrenci kafedeki anısını şöyle anlatabilir: 上个星期六，我和朋友去了咖啡馆。 (shàng ge xīngqīliù, wǒ hé péngyou qù le kāfēiguǎn) — Geçen cumartesi arkadaşlarımla kafeye gittim. 我们聊了天，也拍了照片。 (wǒmen liáo le tiān, yě pāi le zhàopiàn) — Sohbet ettik ve fotoğraf da çektik.
5. Anıyı zaman ve sıra ifadeleriyle genişletme
Kısa bir deneyimi daha anlaşılır yapmak için 以前 daha önce veya eskiden, 昨天 dün, 上个星期 geçen hafta ve 第一次 ilk kez gibi zaman ifadeleri kullanılabilir. 昨天我一个人在公园里散步。 (zuótiān wǒ yí ge rén zài gōngyuán lǐ sànbù) cümlesi Dün parkta tek başıma yürüyüş yaptım anlamındadır. Yer belirtirken 在公园里 ifadesi parkın içinde anlamına gelir.
Etkinlikleri sıraya koymak için 先……然后…… kalıbı kullanılabilir. 我先散步，然后拍了照片。 (wǒ xiān sànbù, ránhòu pāi le zhàopiàn) cümlesi Önce yürüyüş yaptım, sonra fotoğraf çektim demektir. Sonuç veya duygu da eklenebilir: 我觉得很开心。 (wǒ juéde hěn kāixīn) — Kendimi çok mutlu hissettim.
Örnek
Çözümlü anlatım: Zaman 昨天 (zuótiān), kişi 我一个人 (wǒ yí ge rén), yer 在公园里 (zài gōngyuán lǐ) ve etkinlik 散步、拍照片 (sànbù, pāi zhàopiàn) olarak seçilir. Birleştirilmiş metin şöyledir: 昨天我一个人在公园里散步。先散步，然后拍了照片。我觉得很开心。 (zuótiān wǒ yí ge rén zài gōngyuán lǐ sànbù. xiān sànbù, ránhòu pāi le zhàopiàn. wǒ juéde hěn kāixīn) Türkçesi: Dün parkta tek başıma yürüyüş yaptım. Önce yürüdüm, sonra fotoğraf çektim. Kendimi çok mutlu hissettim.
6. Tekrar, akıcılık ve kısa sunum
Tekrar çalışmasında amaç, aynı deneyimi ezberlenmiş tek bir cümleyle değil, farklı sorulara cevap vererek anlatmaktır. Öğrenci kendine şu soruları sorabilir: Ne zaman oldu, nereye gittim, kiminleydim, ne yaptım ve nasıl hissettim? Bu sorulara kısa cevaplar verdikten sonra cümleler 后来 daha sonra veya 所以 bu yüzden gibi A2 düzeyindeki bağlayıcılarla birleştirilebilir.
İkili çalışmada bir öğrenci röportaj yapan kişi, diğeri anlatıcı olabilir. Anlatıcı en az bir kez 过 ile genel deneyim, en az bir kez 了 ile belirli olay anlatır; konuşmanın sonunda karşı taraf bir ayrıntı sorar. Örneğin 你去过市场吗？ (nǐ qù guo shìchǎng ma?) sorusundan sonra 什么时候去的？ (shénme shíhou qù de?) — Ne zaman gittin? sorusu yöneltilebilir.
Örnek
Kısa sunum örneği: 我去过一个市场。上个月，我和妈妈去了那里。我们买了水果，还喝了茶。我觉得很有意思。 (wǒ qù guo yí ge shìchǎng. shàng ge yuè, wǒ hé māma qù le nàli. wǒmen mǎi le shuǐguǒ, hái hē le chá. wǒ juéde hěn yǒu yìsi) Türkçesi: Bir pazara daha önce gittim. Geçen ay annemle oraya gittik. Meyve aldık ve çay içtik. Bence çok ilginçti. Bu metin genel deneyimi, belirli zamanı, etkinlikleri ve kişisel görüşü birlikte gösterir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: 过, Türkçedeki her geçmiş zaman cümlesinde kullanılmalıdır. Doğrusu: 过 yalnızca daha önce yaşanmış deneyimi anlatır. Belirli bir günde gerçekleşen olaylarda çoğu zaman 了 kullanılır: 昨天我去了市场。 (zuótiān wǒ qù le shìchǎng) — Dün pazara gittim.
- Yanlış: 了 her zaman cümlenin sonunda bulunur. Doğrusu: A2 düzeyinde 了 çoğunlukla fiilden sonra gelir: 我吃了蛋糕。 (wǒ chī le dàngāo) — Pasta yedim. Cümlenin sonundaki 了 farklı bir kullanım olabilir; bu ünitede öğrencinin önce fiilden sonraki kullanımı doğru öğrenmesi gerekir.
- Yanlış: 没有 ile 过 birlikte kullanılmaz. Doğrusu: Olumsuz deneyim anlatırken 没有……过 yapısı doğrudur: 我没有坐过飞机。 (wǒ méiyǒu zuò guo fēijī) — Daha önce uçağa binmedim.
- Yanlış: Çince’de fiil geçmiş zamanı göstermek için değişir. Doğrusu: Çince fiiller kişi veya zamana göre çekimlenmez. Zamanı 昨天 gibi zaman sözleri, deneyimi ise 过 ve gerçekleşmiş veya tamamlanmış olayı 了 gösterebilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler, yalnızca kısa bir deneyim anlatmakla kalmayıp daha uzun bir anıyı neden-sonuç ilişkisiyle kurmaya başlayacaktır. 因为……所以…… çünkü… bu yüzden… ve 虽然……但是…… gerçi… ama… gibi bağlaçlarla olayın nedenini ve karşıt yönünü açıklayabilirler. Ayrıca geçmişte devam eden durumları ve bir olay olurken gerçekleşen başka bir olayı anlatmak için yeni zaman yapıları öğrenilecektir. Bu ünitedeki temel ayrım, yani genel deneyim ile belirli olay ayrımı, daha uzun anlatımların temelini oluşturur.
Özet
Daha önce yaşanmış deneyimleri anlatmak için fiilden sonra 过, belirli bir zamanda gerçekleşmiş veya tamamlanmış olayları anlatmak için çoğunlukla 了 kullanılır. 没有……过 yapısı olumsuz deneyimi, 吗 soru biçimini, 先……然后…… ise olayların sırasını gösterir. Başarılı bir A2 anlatımı; zaman, yer, kişi, etkinlik ve duygu bilgilerini kısa ve anlaşılır cümlelerle bir araya getirir.