Sağlıkla ilgili basit belirtileri doğru kalıplarla anlatmak, hastanede kendimizi anlaşılır biçimde ifade etmemizi sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Belirtiyi temel kalıpla söyleme
Çince A2 düzeyinde en kullanışlı kalıplardan biri, vücut bölümünden sonra 疼 (téng) veya 痛 (tòng) kullanmaktır. 我喉咙疼。 (wǒ hóulóng téng) Boğazım ağrıyor ve 我肚子疼。 (wǒ dùzi téng) Karnım ağrıyor cümleleri bu yapıya örnektir.
Belirtiyi sorarken 你哪里不舒服？ (nǐ nǎlǐ bù shūfu?) Neren rahatsız? denebilir. Hasta, 我头疼。 (wǒ tóu téng) Başım ağrıyor veya 我肚子疼。 (wǒ dùzi téng) Karnım ağrıyor diye cevap verebilir. 我喉咙很疼。 (wǒ hóulóng hěn téng) Boğazım çok ağrıyor cümlesindeki 很 (hěn) sözcüğü ağrının derecesini basitçe belirtir.
Örnek
Resimdeki hasta doktora şöyle der: 医生，我喉咙疼。 (yīshēng, wǒ hóulóng téng) Doktor, boğazım ağrıyor. Doktor da 你什么时候开始疼的？ (nǐ shénme shíhou kāishǐ téng de?) Ne zaman ağrımaya başladı? diye sorar. Hasta 昨天开始的。 (zuótiān kāishǐ de) Dün başladı. diye cevap verir.
2. Ateş, öksürük ve baş dönmesini anlatma
Bazı belirtiler, vücut bölümü ve 疼 (téng) yapısıyla değil, doğrudan bir fiil veya durum sözcüğüyle anlatılır. 我发烧了。 (wǒ fāshāo le) Ateşim çıktı, 我咳嗽。 (wǒ késou) Öksürüyorum ve 我头晕。 (wǒ tóu yūn) Başım dönüyor anlamına gelir.
Birden fazla belirtiyi sıralarken cümleleri 还有 (hái yǒu) sözcüğüyle bağlayabiliriz. Örneğin 我发烧了，还有点咳嗽。 (wǒ fāshāo le, hái yǒu diǎn késou) Ateşim çıktı, biraz da öksürüyorum denir. 有点 (yǒu diǎn) ifadesi, belirtinin biraz olduğunu anlatır; bu ifade özellikle rahatsızlık bildiren durumlarda kullanılır.
Örnek
Hemşire hastaya 你咳嗽吗？ (nǐ késou ma?) Öksürüyor musun? diye sorar. Hasta 咳嗽，还有点头晕。 (késou, hái yǒu diǎn tóu yūn) Öksürüyorum, biraz da başım dönüyor der. Hemşire 你发烧吗？ (nǐ fāshāo ma?) Ateşin var mı? diye sorunca hasta 我不知道。 (wǒ bù zhīdào) Bilmiyorum diye cevap verir.
3. Belirtinin ne zaman başladığını söyleme
Doktorlar belirtilerin zamanını öğrenmek ister. 什么时候 (shénme shíhou) ne zaman, 昨天 (zuótiān) dün, 今天 (jīntiān) bugün ve 早上 (zǎoshang) sabah demektir. 我今天早上开始头疼。 (wǒ jīntiān zǎoshang kāishǐ tóu téng) Bu sabah başım ağrımaya başladı cümlesi açık ve kullanışlıdır.
Sürenin kaç gün olduğunu söylemek için 几天了？ (jǐ tiān le?) Kaç gündür? sorusu kullanılabilir. Cevapta sayı ve 天 (tiān) gün sözcüğü yer alır: 三天了。 (sān tiān le) Üç gündür. Başlangıç zamanı ile süreyi karıştırmamak gerekir; 昨天开始的 (zuótiān kāishǐ de) dün başladı, 三天了 (sān tiān le) üç gündür anlamındadır.
Örnek
Doktor: 你什么时候开始发烧的？ (nǐ shénme shíhou kāishǐ fāshāo de?) Ne zaman ateşin çıktı? Hasta: 昨天晚上开始的。 (zuótiān wǎnshang kāishǐ de) Dün gece başladı. Doktor: 发烧几天了？ (fāshāo jǐ tiān le?) Kaç gündür ateşin var? Hasta: 一天了。 (yì tiān le) Bir gündür.
4. Hastanede kısa rol oyunu
Belirti anlatma görevinde bir öğrenci doktor, diğeri hasta rolünü üstlenebilir. Hasta önce selam verir, sonra bir veya iki belirti söyler; doktor da yer, zaman ve ek belirti hakkında kısa sorular sorar. A2 düzeyinde uzun açıklama yerine doğru sırayla söylenmiş kısa cümleler daha önemlidir.
Görev sırasında şu sıra izlenebilir: rahatsızlığı söyleme, ne zaman başladığını belirtme, doktorun sorusuna cevap verme ve teşekkür etme. Hasta 医生，我肚子疼。 (yīshēng, wǒ dùzi téng) Doktor, karnım ağrıyor diyebilir. Doktor 疼了几天？ (téng le jǐ tiān?) Kaç gündür ağrıyor? diye sorar; hasta 两天了。 (liǎng tiān le) İki gündür der.
Örnek
Çözümlü diyalog: 医生：你好，哪里不舒服？ (yīshēng: nǐ hǎo, nǎlǐ bù shūfu?) Doktor: Merhaba, neren rahatsız? 病人：我肚子疼，还有点发烧。 (bìngrén: wǒ dùzi téng, hái yǒu diǎn fāshāo) Hasta: Karnım ağrıyor, biraz da ateşim var. 医生：什么时候开始的？ (yīshēng: shénme shíhou kāishǐ de?) Doktor: Ne zaman başladı? 病人：昨天开始的。 (bìngrén: zuótiān kāishǐ de) Hasta: Dün başladı.
5. Doktorun önerisini ve ilacı anlama
Doktor muayeneden sonra basit öneriler verebilir. 你要休息。 (nǐ yào xiūxi) Dinlenmelisin. 多喝水。 (duō hē shuǐ) Bol su iç. ve 按时吃药。 (ànshí chī yào) İlacı zamanında al. ifadeleri günlük sağlık iletişiminde sık kullanılır.
İlaç hakkında soru sorarken 一天吃几次？ (yì tiān chī jǐ cì?) Günde kaç kez almalıyım? denebilir. 一次两片。 (yí cì liǎng piàn) Her seferinde iki tablet cevabında 次 (cì) kez, 片 (piàn) ise tablet saymak için kullanılan ölçü sözcüğüdür. Öğrenci, anlamadığı zaman 请再说一次。 (qǐng zài shuō yí cì) Lütfen bir kez daha söyleyin diyebilir.
Örnek
Doktor: 多喝水，按时吃药。 (duō hē shuǐ, ànshí chī yào) Bol su iç ve ilacı zamanında al. Hasta: 一天吃几次？ (yì tiān chī jǐ cì?) Günde kaç kez almalıyım? Doktor: 一天三次，一次一片。 (yì tiān sān cì, yí cì yí piàn) Günde üç kez, her seferinde bir tablet. Hasta: 谢谢医生。 (xièxie yīshēng) Teşekkür ederim doktor.
6. Tekrar, telaffuz ve değerlendirme
Tekrar için öğrenciler belirti kartları hazırlayabilir: 头疼 (tóu téng) baş ağrısı, 肚子疼 (dùzi téng) karın ağrısı, 喉咙疼 (hóulóng téng) boğaz ağrısı, 发烧 (fāshāo) ateş ve 咳嗽 (késou) öksürük. Bir öğrenci kartı seçer, 我…… (wǒ...) Ben ... biçiminde cümle kurar; diğer öğrenci doktor gibi bir soru sorar.
Telaffuzda tonlara dikkat edilmelidir. 疼 (téng) ikinci tonda yükselir; 头 (tóu) da ikinci tondadır. 烧 (shāo) birinci tonda düz ve yüksek söylenir; 晕 (yūn) de birinci tondadır. Türkçe konuşan öğrenciler tonları yalnızca vurgu sanmamalı, sözcüğün anlamını değiştirebilen ses özellikleri olarak dinleyip tekrar etmelidir.
Örnek
Öğrenci kendini değerlendirmek için şu dört adımı kontrol eder: Bir belirtiyi doğru söyledim mi? Belirtinin ne zaman başladığını söyleyebildim mi? Doktorun 你哪里不舒服？ (nǐ nǎlǐ bù shūfu?) Neren rahatsız? sorusunu anlayabildim mi? Öneriyi tekrar edebildim mi? Örneğin başarılı bir cevap 我头疼，昨天开始的。 (wǒ tóu téng, zuótiān kāishǐ de) Başım ağrıyor, dün başladı biçimindedir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki gibi her belirti için doğrudan 是 (shì) kullanmak gerekir. Doğrusu: Belirti cümlelerinde çoğu zaman 我头疼。 (wǒ tóu téng) Başım ağrıyor. veya 我发烧了。 (wǒ fāshāo le) Ateşim çıktı. denir. 我是头疼。 (wǒ shì tóu téng) yapısı bu anlam için doğal değildir.
- Yanlış: 痛 (tòng) ve 疼 (téng) her zaman tamamen farklı anlamlara gelir. Doğrusu: İkisi de ağrı anlamında kullanılabilir ve başlangıç düzeyinde çoğu durumda benzer iş görür. Öğrenci bir derste öğretilen kalıbı düzenli kullanmalı; en önemli nokta vücut bölümüyle doğal bir cümle kurmaktır.
- Yanlış: Çince cümlede zaman sözcüğü mutlaka cümlenin sonunda bulunur. Doğrusu: Zaman sözcüğü çoğunlukla öznenin ardından veya cümlenin başında gelir: 我今天早上头疼。 (wǒ jīntiān zǎoshang tóu téng) Bu sabah başım ağrıyordu. sözü doğaldır.
- Yanlış: Türkçedeki başım dönüyor ifadesi kelime kelime çevrilmelidir. Doğrusu: Çincede doğal ifade 我头晕。 (wǒ tóu yūn) Başım dönüyor şeklindedir. Burada 晕 (yūn) baş dönmesi veya sersemlik durumunu anlatır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler yalnızca belirtiyi değil, belirtinin derecesini ve nedenini daha ayrıntılı anlatmaya başlayabilir. Örneğin 因为我昨天没有睡好，所以我头疼。 (yīnwèi wǒ zuótiān méiyǒu shuì hǎo, suǒyǐ wǒ tóu téng) Dün iyi uyumadığım için başım ağrıyor gibi neden-sonuç cümleleri kurulabilir. Doktor-hasta görüşmelerinde daha önceki sağlık bilgileri, alerji ve düzenli ilaç kullanımı hakkında da basit sorular çalışılabilir. Öğrenciler ayrıca kısa bir sağlık formunu okuyup önemli bilgileri seçebilir.
Özet
Belirti anlatmada temel yapı, vücut bölümüyle 疼 (téng) kullanmak veya 发烧 (fāshāo), 咳嗽 (késou), 头晕 (tóu yūn) gibi doğrudan durum ifadeleri söylemektir. Belirtinin ne zaman başladığını ve kaç gündür sürdüğünü belirtmek, doktorla iletişimi daha açık hâle getirir. Kısa rol oyunları, doğru telaffuz ve tekrar çalışmaları bu beceriyi günlük hayata taşır.