Çincede sıfat cümlesi çoğu zaman özne + 很 (hěn) + sıfat biçimindedir. 很 (hěn), sıfatın özneden sonra doğal biçimde kullanılmasına yardımcı olur; hava durumunu ve başka özellikleri basitçe anlatır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
很 (hěn) ile sıfat cümlesinin temel yapısı
Çincede temel sıfat cümlesi çoğu zaman özne + 很 (hěn) + sıfat biçimindedir. Buradaki 很 (hěn), sıfatın özneden sonra doğal biçimde kullanılmasına yardımcı olur. Örneğin 天气很好 (tiānqì hěn hǎo) cümlesi “Hava güzel.” anlamına gelir.
很 (hěn) sözlükte “çok” anlamına da gelebilir; ancak sıfat cümlesinde her zaman güçlü bir “çok” anlamı taşımaz. Bu yüzden 天气很热 (tiānqì hěn rè) cümlesi bağlama göre “Hava sıcak.” veya “Hava çok sıcak.” diye çevrilebilir. A1 düzeyinde bu yapıyı önce doğal bir cümle kalıbı olarak öğrenmek gerekir.
Örnek
Örnek: 今天天气很好 (jīntiān tiānqì hěn hǎo) — Bugün hava güzel. Yapı: 今天 (jīntiān) + 天气 (tiānqì) + 很 (hěn) + 好 (hǎo).
Güzel ve sıcak hava hakkında konuşmak
Hava durumunda sık kullanılan sıfatlardan biri 好 (hǎo), yani “iyi, güzel”dir. Olumlu bir cümle kurmak için 天气很好 (tiānqì hěn hǎo) denir. Güneşli veya açık havayı anlatmak için 晴 (qíng) sözcüğü de kullanılır; ancak başlangıç düzeyinde 天气很好 (tiānqì hěn hǎo) kalıbı daha kolay ve kullanışlıdır.
Sıcak havayı anlatmak için 热 (rè) kullanılır. 今天很热 (jīntiān hěn rè) “Bugün hava sıcak.” demektir. Burada cümlenin öznesi çoğu zaman açıkça 天气 (tiānqì) söylenmeden de anlaşılır; yine de başlangıçta tam cümleyi kullanmak öğrenmeyi kolaylaştırır.
Örnek
Kısa diyalog: 今天天气好吗？(jīntiān tiānqì hǎo ma?) — Bugün hava güzel mi? 天气很好，也很热。(tiānqì hěn hǎo, yě hěn rè.) — Hava çok güzel, ayrıca sıcak.
Olumsuz hava durumunu anlatmak
Bir hava durumunu olumsuz değerlendirmek için 不好 (bù hǎo), yani “iyi değil” denebilir. 今天的天气很不好 (jīntiān de tiānqì hěn bù hǎo) cümlesi “Bugünkü hava çok kötü.” veya “Bugünkü hava iyi değil.” anlamına gelir. Burada 很 (hěn), 不 (bù) ile 好 (hǎo) grubundan önce gelir.
Yağmuru anlatmak için 下雨 (xiàyǔ) kullanılır. 今天下雨 (jīntiān xiàyǔ) “Bugün yağmur yağıyor.” demektir. Yağmurun kötü olduğunu söylemek istersek 今天的天气很不好 (jīntiān de tiānqì hěn bù hǎo) diyebiliriz; ancak yağmurun kendisi her zaman kötü değildir. Bu nedenle cümleyi söylerken kendi değerlendirmemizi anlatmış oluruz.
Örnek
Somut olay: Bir öğrenci dışarı çıkmak ister, fakat yağmur yağmaktadır. Şöyle söyleyebilir: 今天下雨，天气很不好。(jīntiān xiàyǔ, tiānqì hěn bù hǎo.) — Bugün yağmur yağıyor, hava çok kötü.
Soğuk ve ıslak hava
Soğuk havayı anlatmak için 冷 (lěng) kullanılır. 秋天天气很冷 (qiūtiān tiānqì hěn lěng) cümlesi “Sonbaharda hava soğuktur.” anlamına gelir. Daha kısa olarak 很冷 (hěn lěng) de söylenebilir; fakat tam cümle kurarken özneyi eklemek daha açıklayıcıdır.
Islak bir nesneyi ya da giysiyi anlatmak için 湿 (shī) kullanılır. 我的衣服很湿 (wǒ de yīfu hěn shī) “Giysilerim çok ıslak.” demektir. Bir kişinin yağmurdan sonra ıslanmış olduğunu anlatırken bu cümle, doğrudan kişinin “ıslak” olduğunu söylemekten daha doğal olabilir.
Örnek
Örnek: 秋天天气很冷，我的衣服很湿。(qiūtiān tiānqì hěn lěng, wǒ de yīfu hěn shī.) — Sonbaharda hava soğuk, giysilerim ıslak.
风很大 (fēng hěn dà) kalıbı ve kelime sırası
Rüzgârın güçlü olduğunu söylemek için Çince çok doğal bir kalıp kullanır: 风很大 (fēng hěn dà). Kelime kelime bakıldığında “Rüzgâr büyük.” gibi görünür; fakat Türkçede doğru karşılığı “Rüzgâr çok güçlü.” veya “Rüzgâr şiddetli.” olur. Burada 大 (dà) sözcüğü rüzgârın gücünü anlatır.
Cümlede temel sıra özne + 很 (hěn) + sıfattır. Bu nedenle 风很大 (fēng hěn dà) doğru, 风大很 (fēng dà hěn) yanlıştır. Aynı sıra başka sıfatlarla da görülür: 天气很冷 (tiānqì hěn lěng), 天气很好 (tiānqì hěn hǎo) ve 衣服很湿 (yīfu hěn shī).
Örnek
Kısa diyalog: 外面天气怎么样？(wàimiàn tiānqì zěnmeyàng?) — Dışarıda hava nasıl? 风很大，也很冷。(fēng hěn dà, yě hěn lěng.) — Rüzgâr çok güçlü ve hava da soğuk.
Telaffuz, tonlar ve kısa uygulama
很 (hěn) sözcüğünün temel tonu üçüncü tondur. Pinyin’deki hěn yazımındaki işaret, sesin önce alçalıp sonra yükseldiğini gösterir. Türkçe konuşan öğrenciler bunu yaklaşık olarak “hın” diye söyleyebilir; ancak Çince sesin tonunu düz bırakmamak gerekir. Sıfatı da doğru tonla söylemek önemlidir: 好 (hǎo) üçüncü ton, 热 (rè) dördüncü ton, 冷 (lěng) üçüncü tondur.
Şimdi hava durumunu anlatan cümleleri karşılaştırabiliriz. 今天很热 (jīntiān hěn rè) “Bugün hava sıcak.”, 秋天天气很冷 (qiūtiān tiānqì hěn lěng) “Sonbaharda hava soğuk.” ve 风很大 (fēng hěn dà) “Rüzgâr güçlü.” demektir. Her cümlede sıfat, 很 (hěn) sözcüğünden sonra gelir.
Örnek
Mini uygulama: “Bugün hava güzel.” için 今天天气很好 (jīntiān tiānqì hěn hǎo) denir. “Rüzgâr güçlü.” için 风很大 (fēng hěn dà) denir. “Hava soğuk.” için 天气很冷 (tiānqì hěn lěng) denir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: 很 (hěn) her cümlede kesinlikle “çok” anlamına gelir. Doğrusu: Sıfat cümlesinde 很 (hěn) çoğu zaman sıfatın özneden sonra doğal biçimde kullanılmasına yardımcı olur. 天气很冷 (tiānqì hěn lěng) cümlesi bağlama göre “Hava soğuk.” veya “Hava çok soğuk.” diye çevrilebilir.
- Yanlış: Çincede Türkçedeki “hava sıcak” cümlesi gibi 很 (hěn) kullanılmadan 天气热 (tiānqì rè) demek her durumda en doğal biçimdir. Doğrusu: Temel sıfat cümlesinde 天气很热 (tiānqì hěn rè) kalıbı tercih edilir. 很 (hěn), bu yapının doğal ve tamamlanmış duyulmasına yardım eder; ancak özel vurgu veya karşılaştırma durumlarında 很 (hěn) kullanılmadan da cümle kurulabilir.
- Yanlış: 很 (hěn) sıfattan sonra gelir: 天气热很 (tiānqì rè hěn). Doğrusu: Doğru sıra özne + 很 (hěn) + sıfattır: 天气很热 (tiānqì hěn rè). Bu sıra hava durumu cümlelerinde düzenli biçimde kullanılır.
- Yanlış: 风很大 (fēng hěn dà) cümlesi “Rüzgârın boyutu büyük.” anlamındadır. Doğrusu: Bu kalıp rüzgârın güçlü ya da şiddetli olduğunu anlatır. 风很大 (fēng hěn dà) Türkçeye “Rüzgâr çok güçlü.” diye çevrilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta 很 (hěn) yapısı yalnızca hava durumuyla sınırlı kalmayacak; insanlar, yiyecekler, şehirler ve dersler hakkında konuşurken de kullanılacaktır. Öğrenciler 我很喜欢 (wǒ hěn xǐhuān) gibi “çok sevmek” anlamındaki yapılarda 很 (hěn) sözcüğünü daha belirgin bir anlamla kullanmayı öğrenecektir. Ayrıca 不 (bù) ile olumsuz cümleler ve soru sözcükleriyle daha uzun konuşmalar kurulacaktır. Böylece tek cümlelik hava durumu ifadelerinden kısa günlük konuşmalara geçilecektir.
Özet
很 (hěn), Çince sıfat cümlelerinde özne ile sıfat arasına gelir: özne + 很 (hěn) + sıfat. 天气很好 (tiānqì hěn hǎo), 天气很冷 (tiānqì hěn lěng) ve 风很大 (fēng hěn dà) temel hava durumu örnekleridir. 很 (hěn) sözcüğünün her zaman güçlü bir “çok” anlamı taşımadığını ve tonunun doğru söylenmesi gerektiğini unutmayalım.