Hava durumu ve mevsimler hakkında basit sorular sorup cevaplayarak günlük Arapça sohbetler kurabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Hava durumu hakkında soru sorma
Hava durumu hakkında en temel soru كَيْفَ الطَّقْسُ؟ (keyfe't-taksu) şeklindedir. Türkçesi Hava nasıl? demektir. كَيْفَ (keyfe) nasıl, الطَّقْسُ (et-taksu) ise hava durumu anlamına gelir.
Cevap verirken genellikle kısa bir sıfat kullanırız. Güneşli hava için الطَّقْسُ مُشْمِسٌ (et-taksu muşmisun), güzel hava için الطَّقْسُ جَمِيلٌ (et-taksu cemîlun) denir. Soruyu daha günlük bir biçimde كَيْفَ الْجَوُّ؟ (keyfe'l-cevvu) diye de duyabiliriz; burada الْجَوُّ (el-cevvu) hava anlamındadır.
Örnek
Çözümlü örnek: Bir öğrenci arkadaşına sorar: كَيْفَ الطَّقْسُ؟ (keyfe't-taksu) Arkadaşı pencereden güneşe bakarak cevap verir: الطَّقْسُ مُشْمِسٌ وَجَمِيلٌ. (et-taksu muşmisun ve cemîlun) Anlamı: Hava güneşli ve güzel. Burada وَ (ve) bağlacı iki özelliği birleştirir.
Temel hava durumu kelimeleri
A2 düzeyinde birkaç temel hava kelimesini tanımak, kısa sohbetleri anlamak için yeterlidir. Güneşli مُشْمِسٌ (muşmisun), yağmurlu مُمْطِرٌ (mumtirun), bulutlu غَائِمٌ (ğâ'imun), rüzgârlı veya fırtınalı عَاصِفٌ (âsifun), sıcak حَارٌّ (hârrun) ve soğuk بَارِدٌ (bâridun) demektir.
Bu kelimeler çoğu zaman الطَّقْسُ (et-taksu) veya الْجَوُّ (el-cevvu) kelimelerinden sonra gelir. Örneğin الْجَوُّ بَارِدٌ (el-cevvu bâridun) Hava soğuk, الْجَوُّ مُمْطِرٌ (el-cevvu mumtirun) ise Hava yağmurlu demektir. Sıfatın sonundaki kısa sesleri ilk aşamada dikkatle dinlemek önemlidir; konuşurken bu sesler bazen çok hafif duyulabilir.
Telaffuzda خ (hâ) sesi Türkçedeki normal h sesinden daha boğazdan, hırıltılı biçimde çıkarılır. غ (ğayn) sesi de boğaza yakın bir sestir; غَائِمٌ (ğâ'imun) kelimesini söylerken bu sesi başlangıçta boğazdan gelen yumuşak bir ses olarak söylemek yeterlidir.
Örnek
Somut örnek: Öğretmen kart kaldırır ve öğrenci cümleyi tamamlar: الطَّقْسُ ... (et-taksu...) Güneş resmi varsa doğru cevap مُشْمِسٌ (muşmisun), yağmur resmi varsa مُمْطِرٌ (mumtirun) olur. Öğrenci tam cümle kurmak isterse الطَّقْسُ مُمْطِرٌ. (et-taksu mumtirun) der.
Yağmur, bulut ve rüzgâr hakkında konuşma
Hafif yağmurdan söz etmek için تُمْطِرُ قَلِيلًا (tumtiru kalîlen) ifadesi kullanılabilir. Bunun anlamı Biraz yağmur yağıyor demektir. Yağmur yağıyor demek için تُمْطِرُ (tumtiru) fiilini de kullanabiliriz: تُمْطِرُ الْيَوْمَ. (tumtiru'l-yevme) Bugün yağmur yağıyor.
Bulutlu hava için السَّمَاءُ غَائِمَةٌ (es-semâu ğâ'imetun) denir. Gökyüzü bulutlu anlamındaki bu cümlede السَّمَاءُ (es-semâu) gökyüzü, غَائِمَةٌ (ğâ'imetun) ise bulutlu demektir. Rüzgârdan söz ederken الرِّيَاحُ قَوِيَّةٌ (er-riyâhu kaviyyetun) güçlü rüzgârlar var veya rüzgâr güçlü anlamına gelir.
Bir konuşmada hava durumuna küçük bir tepki eklemek sohbeti doğal yapar. نَعَمْ (na'am) evet, لَا (lâ) hayır, حَقًّا؟ (hakken) gerçekten mi ve أَحْبُّ الْمَطَرَ (uhibbu'l-matara) Yağmuru seviyorum ifadeleri A2 düzeyinde kullanılabilir.
Örnek
Kısa diyalog: سَلْمَى: كَيْفَ الطَّقْسُ؟ (Selmâ: keyfe't-taksu) Selma: Hava nasıl? عَلِيٌّ: السَّمَاءُ غَائِمَةٌ وَتُمْطِرُ قَلِيلًا. (Aliyyun: es-semâu ğâ'imetun ve tumtiru kalîlen) Ali: Gökyüzü bulutlu ve biraz yağmur yağıyor. سَلْمَى: أَيْنَ مِظَلَّتِي؟ (Selmâ: eyne mizalletî) Selma: Şemsiyem nerede?
Mevsimler ve sıcaklık
Dört mevsimin Arapça adları şunlardır: ilkbahar الرَّبِيعُ (er-rabî'u), yaz الصَّيْفُ (es-sayfu), sonbahar الْخَرِيفُ (el-harîfu) ve kış الشِّتَاءُ (eş-şitâu). Mevsim hakkında konuşurken فِي الصَّيْفِ (fi's-sayfi) yazın, فِي الشِّتَاءِ (fi'ş-şitâi) kışın ifadelerini kullanabiliriz.
Sıcaklık ve mevsim arasında basit bir ilişki kurabiliriz. فِي الصَّيْفِ، الطَّقْسُ حَارٌّ. (fi's-sayfi, et-taksu hârrun) Yazın hava sıcaktır. فِي الشِّتَاءِ، الطَّقْسُ بَارِدٌ. (fi'ş-şitâi, et-taksu bâridun) Kışın hava soğuktur.
Sıcaklık derecesini söylemek gerekirse دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ (derecetü'l-harâreti) sıcaklık derecesi demektir. A2 düzeyinde tam hava raporu hazırlamak gerekmez; önce mevsimi ve genel hava durumunu söylemek yeterlidir. الْيَوْمَ (el-yevme) bugün ve غَدًا (ğaden) yarın kelimeleri zaman belirtmeye yardım eder.
Örnek
Çözümlü örnek: Soru كَيْفَ الطَّقْسُ فِي الشِّتَاءِ؟ (keyfe't-taksu fi'ş-şitâi) Kışın hava nasıl? Cevap الطَّقْسُ بَارِدٌ وَعَاصِفٌ أَحْيَانًا. (et-taksu bâridun ve âsifun ahyânen) Hava soğuk ve bazen fırtınalı. Buradaki أَحْيَانًا (ahyânen) bazen anlamına gelir.
Hava durumunu günlük planlarla ilişkilendirme
Hava hakkında konuşurken yalnızca durumu söylemekle kalmayıp planımızı da açıklayabiliriz. أُرِيدُ أَنْ أَذْهَبَ إِلَى الْحَدِيقَةِ (urîdu en ezhebe ile'l-hadîkati) Parka gitmek istiyorum demektir. Hava yağmurluysa لَا أَسْتَطِيعُ أَنْ أَذْهَبَ (lâ estatî'u en ezhebe) Gidemem diyebiliriz.
Gelecek planı için سَأَذْهَبُ (se-ezhebu) gideceğim ve سَأَبْقَى فِي الْبَيْتِ (se-ebkâ fi'l-beyti) evde kalacağım ifadeleri kullanılabilir. Sebep belirtmek için لِأَنَّ (li-enne) çünkü bağlacını kullanırız. Örneğin سَأَبْقَى فِي الْبَيْتِ لِأَنَّ الطَّقْسَ مُمْطِرٌ. (se-ebkâ fi'l-beyti li-enne't-taksa mumtirun) Hava yağmurlu olduğu için evde kalacağım.
Dijital hava haritasına bakarken şehir adını da cümleye ekleyebiliriz. فِي أَنْقَرَةَ (fî Ankara) Ankara'da, فِي إِسْطَنْبُولَ (fî İstanbul) İstanbul'da anlamına gelir. Şehir adlarının yazımı ve sonundaki sesler değişebildiği için başlangıçta hazır kalıpları bütün hâlünde kullanmak daha kolaydır.
Örnek
Somut olay: Öğrenci hafta sonu parka gitmek ister. Arkadaşı hava haritasına bakar ve der ki: غَدًا الطَّقْسُ مُمْطِرٌ. (ğaden et-taksu mumtirun) Yarın hava yağmurlu. Öğrenci cevap verir: إِذًا سَأَبْقَى فِي الْبَيْتِ. (izen se-ebkâ fi'l-beyti) O hâlde evde kalacağım.
Kısa hava sohbeti kurma
Başarılı bir hava sohbeti üç basit adımdan oluşabilir: selam vermek, hava durumunu sormak ve kısa bir cevap vermek. Örneğin مَرْحَبًا (merhaben) Merhaba, كَيْفَ الطَّقْسُ؟ (keyfe't-taksu) Hava nasıl? ve الطَّقْسُ مُشْمِسٌ وَدَافِئٌ. (et-taksu muşmisun ve dâfiun) Hava güneşli ve ılık.
Sohbeti sürdürmek için karşı tarafa aynı soruyu yöneltebiliriz. وَأَنْتَ؟ (ve ente) Ya sen? ifadesi erkek bir kişiye, وَأَنْتِ؟ (ve enti) ise kadın bir kişiye söylenir. Bir değerlendirme eklemek için أُحِبُّ هَذَا الطَّقْسَ (uhibbu hâze't-taksa) Bu havayı seviyorum veya لَا أُحِبُّ الْبَرْدَ (lâ uhibbu'l-berde) Soğuğu sevmiyorum denebilir.
Dinleme ve konuşma çalışmasında yalnızca kelimeyi ezberlemek yerine hava resmiyle cümleyi eşleştirmek yararlıdır. Öğrenci önce resmi görür, sonra sıfatı söyler ve son olarak tam cümle kurar. Böylece مُشْمِسٌ (muşmisun) kelimesi tek başına değil, الطَّقْسُ مُشْمِسٌ (et-taksu muşmisun) kalıbı içinde öğrenilir.
Örnek
Tam diyalog: أَحْمَدُ: مَرْحَبًا، كَيْفَ الطَّقْسُ الْيَوْمَ؟ (Ahmed: merhaben, keyfe't-taksu el-yevme) Ahmet: Merhaba, bugün hava nasıl? لَيْلَى: مَرْحَبًا، الطَّقْسُ بَارِدٌ وَغَائِمٌ. (Leylâ: merhaben, et-taksu bâridun ve ğâ'imun) Leyla: Merhaba, hava soğuk ve bulutlu. أَحْمَدُ: حَقًّا؟ لَا أُحِبُّ الْبَرْدَ. (Ahmed: hakken? lâ uhibbu'l-berde) Ahmet: Gerçekten mi? Soğuğu sevmiyorum. لَيْلَى: وَأَنَا أُحِبُّ الشِّتَاءَ. (Leylâ: ve ene uhibbu'ş-şitâe) Leyla: Ben ise kışı seviyorum.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki Hava nasıl? sorusunu kelime kelime çevirerek her zaman مَا الطَّقْسُ؟ (me't-taksu) demek gerekir. Doğrusu: Havanın durumunu sormak için en yaygın temel kalıp كَيْفَ الطَّقْسُ؟ (keyfe't-taksu) şeklindedir. كَيْفَ (keyfe) nasıl sorusudur; مَا (mâ) ise ne anlamına gelir ve bu kalıpta temel tercih değildir.
- Yanlış: Her hava sıfatı hem eril hem dişil isimle aynı biçimde kullanılır. Doğrusu: Arapçada sıfat, isimle cinsiyet bakımından uyum gösterir. الطَّقْسُ مُشْمِسٌ (et-taksu muşmisun) denirken السَّمَاءُ مُشْمِسَةٌ (es-semâu muşmisetun) denir; çünkü السَّمَاءُ (es-semâu) dişil kabul edilir.
- Yanlış: Güneşli demek için Türkçedeki güneş kelimesini Arapça cümlede değiştirmeden kullanabiliriz. Doğrusu: Havanın güneşli olduğunu söylemek için temel sıfat مُشْمِسٌ (muşmisun) kelimesidir. Doğal cümle الطَّقْسُ مُشْمِسٌ (et-taksu muşmisun) şeklindedir.
- Yanlış: Arapçada حَارٌّ (hârrun) ve حَارَةٌ (hâretun) aynı bağlamda gelişigüzel kullanılabilir. Doğrusu: الطَّقْسُ حَارٌّ (et-taksu hârrun) Hava sıcak demektir; burada الطَّقْسُ (et-taksu) erildir. Dişil bir isimle sıfatın biçimi değişebilir, bu nedenle isim ve sıfat birlikte öğrenilmelidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta hava sohbeti, daha ayrıntılı hava tahminleri ve geçmiş hava durumu ile genişletilebilir. Öğrenciler sıcaklık derecelerini, yarın ve gelecek hafta için tahminleri, karşılaştırmaları ve neden-sonuç cümlelerini kullanabilir. Örneğin bir şehrin diğerinden daha sıcak olduğunu veya yağmur yüzünden bir etkinliğin ertelendiğini açıklayabilirler. Ayrıca kısa bir hava raporunu dinleyip önemli bilgileri not etme ve birkaç cümleyle sunma çalışmaları yapılabilir.
Özet
Hava durumunu sormak için كَيْفَ الطَّقْسُ؟ (keyfe't-taksu) kalıbını, cevap vermek için de temel hava sıfatlarını kullanırız. Mevsimler, sıcaklık ve hava olayları hakkında kısa cümleler kurarak günlük planlarımızı açıklayabiliriz. Doğal bir sohbet için soru, kısa cevap, kişisel tercih ve basit bir planı art arda kullanmak yeterlidir.