Arapçada ailemizi tanıtırken temel aile sözcüklerini, doğru harekeleri ve basit tanıtma kalıplarını kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Temel aile sözcükleri
Arapçada baba için أَبٌ (abun), anne için أُمٌّ (ummun) ve erkek kardeş için أَخٌ (akhun) denir. Bu sözcüklerin sonundaki -un sesi, kelimenin cümledeki görevine göre değişebilir; başlangıç düzeyinde sözcükleri sözlük biçimleriyle öğrenmek yeterlidir. Yazarken harekelere dikkat etmek önemlidir, çünkü kısa ünlüler Arapçada anlamı ve okumayı etkileyebilir.
Türkçedeki baba, anne ve erkek kardeş sözcükleriyle Arapçadaki karşılıkları arasında anlam bakımından benzerlik vardır; ancak telaffuzları farklıdır. أَبٌ (abun) sözcüğünde kısa a ve u sesleri bulunur. أُمٌّ (ummun) kelimesinde m sesi çift ve biraz daha uzun söylenir. أَخٌ (akhun) kelimesindeki خ harfi, Türkçedeki h sesinden daha hırıltılı ve boğazın arkasından çıkarılır; başlangıçta bu sese yaklaşan yumuşak bir h ile çalışılabilir.
Örnek
Resimdeki kişileri adlandırma: أَبٌ (abun) = baba; أُمٌّ (ummun) = anne; أَخٌ (akhun) = erkek kardeş.
2. Sözcükleri harekeleriyle okuma
Arapça yazıda kısa ünlüler çoğu zaman harekelerle gösterilir. Üstün, harfin üstünde bulunan ve kısa a sesini veren işarettir; esre, kısa i sesini; ötre ise kısa u sesini gösterir. Bu ünitede sözcükleri harekeli biçimleriyle görüyoruz: أَبٌ (abun), أُمٌّ (ummun) ve أَخٌ (akhun).
Okuma yaparken sözcüğü tek tek harflere ayırıp sonra birleştirmek yararlıdır. أَبٌ (abun) sözcüğünde hemze ile başlayan a sesi ve ardından b sesi vardır. أُمٌّ (ummun) sözcüğünde hemze, u sesi ve çift m sesi bulunur. أَخٌ (akhun) sözcüğünde hemze, خ harfinin hırıltılı sesi, kısa u sesi ve n sesi bulunur.
Örnek
Öğretmen kartı gösterir: أُمٌّ (ummun). Öğrenci okur: “Anne.” Ardından أَخٌ (akhun) kartını gösterir ve öğrenci “Erkek kardeş.” der.
3. Benim ailem: sahiplik bildirme
Bu üç aile sözcüğüyle kişinin kendi aile ferdinden söz ederken sözcüğün sonuna iyelik bildiren ـِي eki gelir. Böylece أَبِي (abî) benim babam, أُمِّي (ummî) benim annem ve أَخِي (akhî) benim erkek kardeşim anlamına gelir. Bu biçimlerde kelimenin sonundaki tenvin görünmez; onun yerine uzun i sesi veren iyelik eki bulunur.
Basit tanıtma cümlelerinde هٰذَا (hâzâ) yakındaki erkek varlıklar için kullanılan “bu” anlamındaki sözcüktür. هٰذِهِ (hâzihî) ise yakındaki kadın varlıklar için kullanılır. Bu nedenle baba ve erkek kardeş için هٰذَا أَبِي (hâzâ abî) ve هٰذَا أَخِي (hâzâ akhî) denir. Anne için هٰذِهِ أُمِّي (hâzihî ummî) kullanılır.
Örnek
Bir öğrenci aile ağacını gösterir: هٰذَا أَبِي (hâzâ abî) = Bu benim babam. هٰذِهِ أُمِّي (hâzihî ummî) = Bu benim annem. هٰذَا أَخِي (hâzâ akhî) = Bu benim erkek kardeşim.
4. Soru sorma ve cevap verme
Bir kişiyi tanımak için مَنْ هٰذَا؟ (man hâzâ?) yani Bu kim? sorusu kullanılır. Erkek bir aile ferdini gösterirken şu cevaplar verilebilir: هٰذَا أَبِي (hâzâ abî) ve هٰذَا أَخِي (hâzâ akhî). Anne için soru biçimi مَنْ هٰذِهِ؟ (man hâzihî?) ve cevap هٰذِهِ أُمِّي (hâzihî ummî) olabilir.
Kısa diyaloglarda soru ile cevap arasında anlam ve cinsiyet uyumuna dikkat edilir. هٰذَا (hâzâ) erkek için, هٰذِهِ (hâzihî) kadın için kullanılır. Türkçede bu ayrım bulunmadığı için öğrenciler her durumda aynı kelimeyi kullanmaya eğilimli olabilir. Diyaloğu önce yavaş okuyup sonra doğal hızda tekrar etmek, hem telaffuzu hem de kalıbı güçlendirir.
Örnek
Kısa diyalog: مَنْ هٰذَا؟ (man hâzâ?) — Bu kim? هٰذَا أَخِي (hâzâ akhî). — Bu benim erkek kardeşim. مَنْ هٰذِهِ؟ (man hâzihî?) — Bu kim? هٰذِهِ أُمِّي (hâzihî ummî). — Bu benim annem.
5. Ailemi tanıtma ve tekrar
Ailemi tanıtırken önce fotoğrafı veya kişiyi gösterip ardından kısa bir cümle kurabiliriz. Örneğin هٰذَا أَبِي (hâzâ abî) ve هٰذِهِ أُمِّي (hâzihî ummî) cümleleri, temel düzeyde açık ve doğaldır. Erkek kardeş için هٰذَا أَخِي (hâzâ akhî) denir. Bu cümlelerde Türkçedeki gibi ayrıca “benim” sözcüğü kullanılmaz; sahiplik anlamı kelimenin sonundaki ـِي ekiyle verilir.
Sınıf etkinliğinde öğrenciler bir aile fotoğrafı seçip üç cümle kurabilir. Önce sözcüğü tanır, sonra doğru işaret sözcüğünü seçer ve son olarak kelimeyi sahiplik ekiyle söyler. Dinleme sırasında أَبِي (abî), أُمِّي (ummî) ve أَخِي (akhî) sözcüklerinin sonundaki uzun i sesini fark etmek gerekir. Kısa bir tekrar döngüsü yararlı olur: dinle, göster, söyle ve cümlede kullan.
Örnek
Somut tanıtım: Öğrenci fotoğrafı göstererek şöyle söyler: هٰذَا أَبِي (hâzâ abî). هٰذِهِ أُمِّي (hâzihî ummî). هٰذَا أَخِي (hâzâ akhî). — Bu benim babam. Bu benim annem. Bu benim erkek kardeşim.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: أُمٌّ (ummun) kelimesindeki çift m sesi tek m gibi okunur. Doğrusu: Doğrusu m sesini biraz uzatarak söylemektir: أُمٌّ (ummun). Şedde, ilgili ünsüzün çift veya iki vuruşlu okunacağını gösterir.
- Yanlış: Her aile ferdi için هٰذَا (hâzâ) kullanılır. Doğrusu: Başlangıç düzeyinde erkek için هٰذَا (hâzâ), kadın için هٰذِهِ (hâzihî) kullanılır. Bu nedenle anne için هٰذِهِ أُمِّي (hâzihî ummî) denir.
- Yanlış: أَخٌ (akhun) kelimesi hem erkek kardeş hem kız kardeş demektir. Doğrusu: أَخٌ (akhun) erkek kardeş anlamındadır. Kız kardeş için ilerleyen derslerde farklı bir sözcük öğrenilir; bu iki kelime birbirine karıştırılmamalıdır.
- Yanlış: Benim babam demek için أَبٌ (abun) kelimesinin önüne Türkçedeki benim sözcüğü getirilir. Doğrusu: Arapçada bu düzeyde sahiplik, sözcüğün sonuna gelen ـِي ekiyle kurulur: أَبِي (abî). Bu ifade “benim babam” anlamına gelir.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde aile sözcükleri çoğul biçimleriyle ve daha geniş bir aile ağacı içinde öğrenilir. Öğrenciler أَبِي (abî) ve أُمِّي (ummî) gibi iyelikli biçimlerden sonra “onun babası” ve “onun annesi” anlamındaki yeni kalıplarla tanışır. Ayrıca aile fertlerini yaş, kardeş sayısı ve meslek gibi basit bilgilerle tanıtma çalışmaları yapılır. Böylece tek tek sözcüklerden kısa paragraflara ve soru-cevap konuşmalarına geçilir.
Özet
Baba, anne ve erkek kardeş için sırasıyla أَبٌ (abun), أُمٌّ (ummun) ve أَخٌ (akhun) sözcüklerini kullanırız. “Benim” anlamı için bu sözcükler أَبِي (abî), أُمِّي (ummî) ve أَخِي (akhî) biçimine dönüşür. Erkekler için هٰذَا (hâzâ), kadınlar için هٰذِهِ (hâzihî) kullanarak ailemizi kısa cümlelerle tanıtabiliriz.