Evini ve odalarını Almanca tarif ederken sıfatlar belirli veya belirsiz artikelden sonra cinsiyete, sayıya ve duruma göre uç alır; B1 düzeyinde bu uçlar olmadan yaşam alanı anlatılmaz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Can-do hedefi, tarihçe ve ev tarifinin iskeleti
Almanca B1 düzeyinde öğrenci kendi evini ve odalarını tarif edebilir, mobilyaları sıfatlarla niteleyebilir, belirli ve belirsiz artikel sonrası doğru uçları seçebilir. CEFR can-do diliyle: yaşam alanımı der, die, das ve ein, eine sonrası sıfatlarla betimleyebilirim. Dünyada konu tablo, renk kodlu uçlar, resim tarif etme ve boşluk doldurma ile öğretilir; Goethe ve telc sınavlarında oda tarifi sık çıkar.
Sıfat çekiminin kökü Eski Yüksek Almanca’ya gider; artikel güçlendikçe sıfat uçları zayıflamış, belirli artikelden sonra kısa uçlar, belirsizden sonra karışık uçlar kalmıştır. Türkçede sıfat hiç çekilmez; bu yüzden ilk üretim çoğu zaman uçsuz olur. Konut sözcükleri B1’de Wohnung (von-nung), Zimmer (tsi-mer), Küche (kü-he), Wohnzimmer (von-tsi-mer), Schlafzimmer (shlaf-tsi-mer), Tisch, Stuhl, Sofa, Bett, Schrank, Lampe, Teppich, Fenster, Tür ile sınırlı tutulur.
Günlük hayatta kira ilanı, katalog ve ev turu bu yapıyla doludur. Şimdilik Nominativ, Akkusativ ve Dativ yeter; Genitiv ev tarifinde B1’de seyrektir. Artikelsiz güçlü çekim bir sonraki basamaktır.
Örnek
Meine Wohnung ist klein, aber das Wohnzimmer ist hell. (mai-ne von-nung ist klain, a-ber das von-tsi-mer ist hel) Dairem küçük ama salon aydınlık. Asıl iş sıfatı ismin önüne çekimli yerleştirmektir: das helle Wohnzimmer (das he-le von-tsi-mer).
Belirli artikel sonrası Nominativ: zayıf çekim
Belirli artikel der, die, das, die (dehr, dii, das, dii) bilgiyi taşıdığı için sıfat zayıf çekilir. Nominativ’de tekil eril, dişil ve nötrde uç -e, çoğulda -en olur. der große Tisch (dehr groo-se tish) büyük masa, die kleine Tür (dii klai-ne tüür) küçük kapı, das neue Bett (das noo-ye bet) yeni yatak, die alten Stühle (dii al-ten shtüü-le) eski sandalyeler. große içindeki ö Türkçedeki ö’ye yakındır; sözcük başındaki St sht okunur.
Özne cümleleri ev tarifinin temelidir. Der alte Schrank ist in meinem Zimmer. (dehr al-te shrank ist in mai-nem tsi-mer) Eski dolap odamda. Die moderne Küche ist sehr hell. (dii mo-der-ne kü-he ist zehr hel) Modern mutfak çok aydınlık. Das gemütliche Sofa steht am Fenster. (das ge-müt-li-he zoo-fa shteet am fens-ter) Rahat kanepe pencerenin yanında. B1 sıfatları: groß, klein, neu, alt, hell, dunkel, modern, gemütlich, bequem, teuer, billig, schön, weiß, rot.
Her mobilyayı cinsiyetiyle yaz: der Tisch, die Tür, das Bett. Cinsiyet yoksa uç tutulmaz. Öğretmenler dünyada der-e, die-e, das-e, die-en kalıbını renkli kartla gösterir.
Örnek
Der bequeme Sessel ist teuer, aber das kleine Regal ist billig. (dehr be-kve-me ze-sel ist toy-er, a-ber das klai-ne re-gaal ist bi-likh) Rahat berjer pahalı ama küçük raf ucuz. Sessel eril olduğu için der bequeme; Regal nötr olduğu için das kleine.
Belirli artikel sonrası Akkusativ ve Dativ
Akkusativ doğrudan nesnedir. Erilde artikel den, sıfat -en; dişil ve nötr Nominativ ile aynı kalır; çoğul yine -en. Ich kaufe den großen Tisch. (ih kau-fe den groo-sen tish) Büyük masayı alıyorum. Ich sehe die kleine Lampe. (ih zee-he dii klai-ne lam-pe) Küçük lambayı görüyorum. Ich mag das neue Sofa. (ih maak das noo-ye zoo-fa) Yeni kanepeyi seviyorum. Wir brauchen die alten Stühle nicht. (viir brau-hen dii al-ten shtüü-le nikht) Eski sandalyelere ihtiyacımız yok.
Dativ yer ve eşlik bildirir. Artikel dem, der, dem, den, sıfat her cinsiyette -en. Ich sitze auf dem bequemen Sofa. (ih zit-se auf dem be-kve-men zoo-fa) Rahat kanepede oturuyorum. Mit der kleinen Lampe ist das Zimmer hell. (mit dehr klai-nen lam-pe ist das tsi-mer hel) Küçük lamba ile oda aydınlık. In dem alten Schrank sind die Teller. (in dem al-ten shrank zint dii te-ler) Eski dolapta tabaklar var. Çoğul Dativ’de isim sık sık -n alır: mit den alten Stühlen (mit den al-ten shtüü-len).
Diyalog: Wohin stellst du den neuen Tisch? (vo-hin shtelst duu den noo-yen tish) Yeni masayı nereye koyuyorsun? Ich stelle den neuen Tisch in die kleine Küche. (ih shte-le den noo-yen tish in dii klai-ne kü-he) Yeni masayı küçük mutfağa koyuyorum. Yön Akkusativ in die kleine Küche; konum Dativ in der kleinen Küche (in dehr klai-nen kü-he).
Örnek
Ali yardım ister: Bitte, gib mir den alten Schlüssel. Er liegt auf dem kleinen Tisch in dem dunklen Flur. (bi-te giip miir den al-ten shlüs-sel. ehr liikt auf dem klai-nen tish in dem dunk-len fluur) Eski anahtarı ver. Karanlık holdeki küçük masanın üstünde. Eril Akkusativ den alten, Dativ dem kleinen, dem dunklen.
Belirsiz artikel sonrası karışık çekim
Belirsiz artikel ein, eine, ein (ain, ai-ne, ain) daha az bilgi verdiği için karışık çekim kullanılır. Nominativ: eril -er, dişil -e, nötr -es. ein großer Tisch (ain groo-ser tish), eine kleine Wohnung (ai-ne klai-ne von-nung), ein neues Bett (ain noo-yes bet). Çoğulda belirsiz artikel yoktur; keine alten Stühle (kai-ne al-ten shtüü-le) eski sandalye yok. kein, mein, dein, sein, unser aynı tabloyu izler.
Akkusativ’de eril einen großen Tisch (ai-nen groo-sen tish); dişil eine kleine Lampe; nötr ein neues Sofa. Dativ’de her yerde -en: einem großen Tisch, einer kleinen Lampe, einem neuen Sofa. Yeni şey belirsiz, bilinen şey belirlidir. Das ist ein gemütliches Zimmer. Das gemütliche Zimmer hat ein großes Fenster. (das ist ain ge-müt-li-hes tsi-mer. das ge-müt-li-he tsi-mer hat ain groo-ses fens-ter).
Diyalog: Hast du eine große Küche? (hast duu ai-ne groo-se kü-he) Büyük bir mutfağın var mı? Nein, ich habe eine kleine Küche, aber ein helles Wohnzimmer. (nain ih haa-be ai-ne klai-ne kü-he a-ber ain he-les von-tsi-mer) Hayır, küçük bir mutfağım var ama aydınlık bir salonum var. Can-do: ilk kez anılan eşyayı ein/eine, sonrasını der/die/das ile sürdürmek.
Örnek
İlan: Wir suchen eine ruhige Wohnung mit einem großen Balkon und einer modernen Küche. (viir zuu-hen ai-ne ruu-i-ge von-nung mit ai-nem groo-sen bal-kon und ai-ner mo-der-nen kü-he) Büyük balkonlu ve modern mutfaklı sakin bir daire arıyoruz. Dişil Akkusativ eine ruhige; mit Dativ istediği için einem großen, einer modernen.
Mutfak ve salonda birleşik pratik
Bir daire tarifinde iki artikel yan yana gelir. Genel bakış belirsizle başlar: Ich habe eine kleine Wohnung. Die Wohnung hat zwei Zimmer: eine kleine Küche und ein großes Wohnzimmer. (ih haa-be ai-ne klai-ne von-nung. dii von-nung hat tsvai tsi-mer: ai-ne klai-ne kü-he und ain groo-ses von-tsi-mer). Ayrıntı belirliye geçer: Die kleine Küche ist modern. Das große Wohnzimmer ist gemütlich. (dii klai-ne kü-he ist mo-dern. das groo-se von-tsi-mer ist ge-müt-lih).
Yerleştirme yönü Akkusativ, konumu Dativ ister. Ich stelle den neuen Kühlschrank in die kleine Küche. (ih shte-le den noo-yen kül-shrank in dii klai-ne kü-he) Yeni buzdolabını küçük mutfağa koyuyorum. Konum: Der neue Kühlschrank steht in der kleinen Küche neben dem alten Herd. (dehr noo-ye kül-shrank shteet in dehr klai-nen kü-he nee-ben dem al-ten hehrt) Yeni buzdolabı küçük mutfakta eski ocağın yanında. Salonda: Auf dem alten Teppich steht ein bequemes Sofa. (auf dem al-ten te-pikh shteet ain be-kve-mes zoo-fa) Eski halının üstünde rahat bir kanepe duruyor.
Ev turu: Wie findest du das Wohnzimmer? (vii fin-dest duu das von-tsi-mer) Salonu nasıl buluyorsun? Ich finde das helle Wohnzimmer sehr schön. Ich sitze gern auf dem großen Sofa vor dem kleinen Fernseher. (ih fin-de das he-le von-tsi-mer zehr shöön. ih zit-se gern auf dem groo-sen zoo-fa for dem klai-nen fer-nee-zer) Aydınlık salonu çok güzel buluyorum. Küçük televizyonun önündeki büyük kanepede oturmayı severim.
Örnek
Zeynep yazar: In der neuen Wohnung gibt es eine helle Küche. Ich kaufe einen großen Tisch für die kleine Küche. Der alte Teppich bleibt im Wohnzimmer. (in dehr noo-yen von-nung gipt es ai-ne he-le kü-he. ih kau-fe ai-nen groo-sen tish für dii klai-ne kü-he. dehr al-te te-pikh blaibt im von-tsi-mer) Yeni dairede aydınlık bir mutfak var. Küçük mutfak için büyük bir masa alıyorum. Eski halı salonda kalıyor.
Türkçe kaynaklı sık hatalar ve düzeltme
Türkçede sıfat çekilmez, cinsiyet yoktur, sıra sıfat artı isimdir: büyük masa. En sık hata uçsuz biçimdir: der groß Tisch yerine der große Tisch. İkinci hata belirsiz eril Nominativ’de -e kullanmak: ein große Tisch yanlıştır, doğrusu ein großer Tisch (ain groo-ser tish). Üçüncü hata eril Akkusativ: den große Tisch değil, den großen Tisch.
Dördüncü hata çoğul: die große Zimmer değil die großen Zimmer (dii groo-sen tsi-mer). Beşinci hata sözdizimi: der Tisch große Türkçe sırayı taklit eder; Almanca sıra artikel, sıfat, isimdir. Altıncı hata Dativ’i unutup her yerde Nominativ kullanmak: konum için in der kleinen Küche (in dehr klai-nen kü-he), yön için in die kleine Küche. Cinsiyeti der, die, das ile ezberlemeden uç seçilmez.
Yanlış üretim: Ich habe ein klein Wohnung. Ich stelle der neu Tisch in die Küche. Mit dem klein Lampe ist das Zimmer hell. Doğru: Ich habe eine kleine Wohnung. Ich stelle den neuen Tisch in die Küche. Mit der kleinen Lampe ist das Zimmer hell. (ih haa-be ai-ne klai-ne von-nung. ih shte-le den noo-yen tish in dii kü-he. mit dehr klai-nen lam-pe ist das tsi-mer hel). Uçları abartarak sesli oku.
Örnek
Öğrenci yazmış: Das ist ein schön Wohnzimmer mit ein groß Sofa und der alt Teppich. Doğrusu: Das ist ein schönes Wohnzimmer mit einem großen Sofa und dem alten Teppich. (das ist ain shöö-nes von-tsi-mer mit ai-nem groo-sen zoo-fa und dem al-ten te-pikh) Nötr belirsiz Nominativ -es, Dativ einem großen ve dem alten.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Sıfatı uçsuz bırakmak: der groß Tisch, ein klein Zimmer. Doğrusu: Belirli artikel Nominativ’de tekilde çoğu zaman -e vardır: der große Tisch, das kleine Zimmer. Belirsiz erilde -er, nötrde -es gerekir: ein großer Tisch, ein kleines Zimmer.
- Yanlış: Eril Akkusativ’de den große Tisch demek. Doğrusu: Eril Akkusativ’de hem artikel den hem sıfat -en alır: den großen Tisch (den groo-sen tish).
- Yanlış: Çoğulda die große Stühle demek. Doğrusu: Belirli artikel sonrası çoğulda sıfat -en alır: die großen Stühle (dii groo-sen shtüü-le).
- Yanlış: Sıfatı isimden sonra koymak: der Tisch große. Doğrusu: Almancada sıra her zaman artikel + sıfat + isimdir: der große Tisch. Türkçe sözdizimi kopyalanmaz.
- Yanlış: Konum cümlesinde in die kleine Küche demek. Doğrusu: Yön Akkusativ in die kleine Küche; duran konum Dativ in der kleinen Küche ister. Dativ’de sıfat -en alır.
Bir adım ileri
Bir sonraki basamakta artikelsiz güçlü çekim gelir: großer Tisch, kleine Küche, neues Sofa. Karşılaştırma sıfat ucuyla birleşir: ein größeres Zimmer, die modernste Küche. Daha ileride iki sıfat yan yana ve ortaçlı uzun nitelemeler beklenir. Nominativ, Akkusativ, Dativ ve iki artikel türü sağlamsa bu basamaklar kolaylaşır.
Özet
Belirli artikel sonrası sıfat zayıf çekilir; belirsiz artikel sonrası karışık çekilir. Ev ve oda tarifinde Nominativ tanıtım, Akkusativ nesne ve yön, Dativ konum için kullanılır. Türkçeden gelen uçsuz biçim, yanlış sıra ve cinsiyetsiz üretim, her mobilyayı der, die, das ile ezberleyip artikel artı sıfat artı isim kalıbını sesli tekrar ederek düzelir.