B1 düzeyinde gelecek planlarını zaman, gerekçe ve adımlarla hem bir yazılı metinde hem kısa bir sözlü sunumda anlatmak, kişinin yolunu başkasına anlaşılır kılmanın temel yoludur.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Can-do hedefi: planı yazmak ve sunmak
CEFR B1 konuşma üretiminde öğrenci, tanıdık bir konuda hazırlıklı ve düz bir sıra ile kısa sunum yapabilir. Yazmada kişisel konularda bağlantılı metin yazar; hayallerini, umutlarını ve planlarını kısa gerekçeyle anlatır. Bu ünitenin can-do cümlesi nettir: Kendi gelecek planımı bir sayfalık metinde yazar ve sınıfta iki-üç dakikada sunarım.
Günlük hayatta bu beceri rehber görüşmesinde, aile sohbetinde ve bir Alman ev arkadaşının sorusunda çıkar: Was willst du später machen? (Daha sonra ne yapmak istiyorsun?) Telaffuz: willst (vilst), später (şpeh-ter). Cevabın kısa, zamanlı ve gerekçeli olması B1 ölçütüdür; uzun felsefe beklenmez.
Almancada gelecek çoğu zaman şimdiki zaman artı zaman sözcüğüyle kurulur: Nächstes Jahr mache ich ein Praktikum. (Gelecek yıl staj yapıyorum / yapacağım.) Telaffuz: nächstes (neh-hstes), Jahr (yaar), Praktikum (prak-ti-kum). Daha uzak niyet veya tahmin için werden (ver-dın) artı mastar gelir: In zehn Jahren werde ich in Berlin wohnen. (On yıl içinde Berlin'de oturacağım.) Okul geleneği uzun süre yalnızca Futur I öğretirdi; günlük kullanımda ise konuşurlar plan için sıkça şimdiki zamanı seçer. B1'de ikisini de bilirsin.
Örnek
Kısa yazılı taslak: Mein Name ist Elif. In zwei Jahren möchte ich das Abitur machen. Danach will ich Medizin studieren. Mein Ziel ist es, Ärztin zu werden. (Adım Elif. İki yıl içinde lise bitirme sınavını yapmak istiyorum. Sonra tıp okumak istiyorum. Hedefim doktor olmak.) Telaffuz: möchte (möhş-te), Abitur (abi-tuur), Ärztin (erstin).
B1 dil araçları: kalıp, zaman ve gerekçe
Kelime ve yapı B1'i aşmaz. İstek: Ich möchte Lehrerin werden. (Öğretmen olmak istiyorum.) Kararlılık: Ich will nach dem Abitur studieren. (Liseden sonra okumak istiyorum.) Niyet: Ich habe vor, ein Jahr im Ausland zu leben. (Bir yıl yurt dışında yaşamayı planlıyorum.) Telaffuz: Lehrerin (lee-re-rin), Ausland (aus-lant), habe vor (haa-be for). Hayal: Mein Traum ist es, in Wien zu wohnen. (Hayalim Viyana'da oturmak.)
Gerekçe üç yoldan gelir. weil (vayl) yan cümle açar, fiili sona atar. deshalb (des-halb) yeni ana cümle bağlar. Amaç için um ... zu artı mastar yeter. Örnekler: Ich lerne jeden Tag Vokabeln, um die Prüfung zu bestehen. (Sınavı geçmek için her gün kelime çalışıyorum.) Ich will in Wien studieren, deshalb lerne ich Deutsch. (Viyana'da okumak istiyorum, bu yüzden Almanca öğreniyorum.) Ich bleibe in der Stadt, weil meine Familie hier lebt. (Ailem burada yaşadığı için kentte kalıyorum.)
Zaman ifadeleri metni somut tutar: dieses Jahr (bu yıl), nächstes Jahr, in zwei Jahren (iki yıl içinde), später, eines Tages (bir gün). werden çekimi ezberlenir: ich werde, du wirst, er wird, sie wird, wir werden, ihr werdet, sie werden. Tahmin cümlesi: Es wird nicht leicht sein, aber ich werde es schaffen. (Kolay olmayacak ama başaracağım.) Telaffuz: schaffen (şaa-fen), wirst (virst).
Örnek
Tek paragraf model: Dieses Jahr lerne ich mehr Deutsch. Nächstes Jahr möchte ich ein Praktikum machen. In drei Jahren werde ich studieren, weil ich Ärztin werden möchte. (Bu yıl daha çok Almanca öğreniyorum. Gelecek yıl staj yapmak istiyorum. Üç yıl içinde okuyacağım çünkü doktor olmak istiyorum.)
Yazılı planın iskeleti: zaman çizelgesi ve bloklar
İyi bir B1 metni dört bloktur ve her blok iki-üç cümledir: kim olduğun, bu yılın hedefi, iki-üç yıllık adımlar, uzun vadeli meslek veya yer ve bir gerekçe. Zaman çizelgesi uydurma tarih değil, senin gerçekçi planındır. Önce iskeleti yaz, sonra cümle giydir; tersini yapmak dağılmaya yol açar.
Tahtaya veya kâğıda işaretleyicileri koy: Zuerst (tsu-erst, önce) bu yıl, dann (dan, sonra) iki yıl, danach (daa-nahh) beş yıl, zum Schluss (tsum şlus, son olarak) meslek. Her kutuya bir weil veya um ... zu ekle. Öğrenciler tahtada doldururken birbirinin cümlesini kopyalamaz; aynı kalıpla kendi hayatını yazar. Bu, sunumun da iskeleti olur.
Somut olay: Deniz, ortaöğretim öğrencisi, tahtaya şunu yazar: Dieses Jahr mache ich ein Praktikum in einer Klinik. In zwei Jahren werde ich das Abitur machen. Danach möchte ich Pflege studieren, weil ich Menschen helfen will. (Bu yıl bir klinikte staj yapıyorum. İki yıl içinde Abitur yapacağım. Sonra hemşirelik okumak istiyorum çünkü insanlara yardım etmek istiyorum.) Telaffuz: Pflege (pflee-ge), Klinik (kli-nik), helfen (hel-fen). Sınıf, gerekçenin weil ile geldiğini ve fiilin sonda olduğunu kontrol eder.
Örnek
120 sözcüklük model metin: Hallo, ich heiße Can. Ich gehe in die 10. Klasse. Dieses Jahr möchte ich mein Deutsch verbessern und ein kurzes Praktikum in einem Büro machen. Nächstes Jahr werde ich härter für die Prüfungen lernen. In drei Jahren will ich das Abitur schaffen. Danach habe ich vor, Informatik zu studieren, um später als Programmierer zu arbeiten. Ich möchte in Istanbul oder in Berlin leben, weil beide Städte viele Chancen bieten. Das ist mein Plan. (Merhaba, adım Can. 10. sınıfa gidiyorum. Bu yıl Almancamı geliştirmek ve kısa bir ofis stajı yapmak istiyorum. Gelecek yıl sınavlar için daha sıkı çalışacağım. Üç yıl içinde Abitur'u başarmak istiyorum. Sonra bilişim okumayı planlıyorum ki ileride programcı olarak çalışayım. İstanbul veya Berlin'de yaşamak istiyorum çünkü iki kent de çok fırsat sunuyor. Planım bu.) Telaffuz: Prüfungen (prü-fun-gen), bieten (bii-ten).
Sözlü sunum: açılış, işaretleyici ve kapanış
Yazılı metin sunumun iskeletidir, ezber kâğıdı değildir. Açılış kalıbı sabittir: Guten Tag. Ich heiße ... und ich spreche heute über meine Zukunftspläne. (Günaydın. Adım ... ve bugün gelecek planlarımdan konuşuyorum.) Telaffuz: Zukunftspläne (tsu-kunfts-pleh-ne). Kapanış: Das war's. Vielen Dank für Ihre Aufmerksamkeit. Haben Sie Fragen? (Bu kadar. İlginiz için çok teşekkürler. Sorunuz var mı?) Telaffuz: Aufmerksamkeit (auf-merk-zaam-kayt).
Dinleyiciyi taşıyan sözcükler B1'dir: Zuerst, als Nächstes (als neh-hstes, bir sonraki olarak), dann, schließlich (şliis-lih, nihayet). Hız yavaş, cümle kısa tutulur. B1'de dilbilgisi hatası olabilir; ölçüt, sıranın ve gerekçenin duyulmasıdır. Bir not kartı yeter; kâğıda gömülmek sunumu okumaya çevirir. Göz teması ve durak, ezberden daha çok işe yarar.
Sunum sonrası kısa diyalog. Öğretmen: Warum möchtest du in Berlin leben? (Neden Berlin'de yaşamak istiyorsun?) Öğrenci: Weil dort viele Universitäten sind. Außerdem ist die Stadt international. (Çünkü orada çok üniversite var. Ayrıca kent uluslararası.) Telaffuz: außerdem (aus-er-dehm), Universitäten (uni-ver-zi-teh-ten). İkinci soru: Wie willst du das finanzieren? (Bunu nasıl finanse edeceksin?) Cevap: Ich möchte ein Stipendium bekommen. Dafür lerne ich jetzt viel. (Burs almak istiyorum. Bunun için şimdi çok çalışıyorum.)
Örnek
İki dakikalık sunum metni: Guten Tag. Ich heiße Leyla und ich spreche heute über meine Zukunftspläne. Zuerst möchte ich dieses Jahr mein Deutsch auf B1 bringen. Dann will ich nächstes Jahr ein Praktikum in einem Hotel machen, weil ich gerne mit Menschen arbeite. Danach werde ich Tourismus studieren. Zum Schluss möchte ich als Reiseleiterin arbeiten. Das war's. Vielen Dank für Ihre Aufmerksamkeit. (Günaydın. Adım Leyla ve bugün gelecek planlarımdan konuşuyorum. Önce bu yıl Almancamı B1'e getirmek istiyorum. Sonra gelecek yıl bir otelde staj yapmak istiyorum çünkü insanlarla çalışmayı seviyorum. Ondan sonra turizm okuyacağım. Son olarak rehber olarak çalışmak istiyorum. Bu kadar. İlginiz için teşekkürler.) Telaffuz: Reiseleiterin (ray-ze-lay-te-rin).
Eşle konuşma: planı başkasına anlatmak
Yazıp ezberlemek yetmez; planı birine anlatınca boşluklar ortaya çıkar. Eş çalışmasında A sorar, B cevaplar, sonra roller değişir. Soru bankası B1 kalır: Was möchtest du später beruflich machen? (Daha sonra meslekte ne yapmak istiyorsun?) Wo willst du wohnen? (Nerede oturmak istiyorsun?) Wie willst du das schaffen? (Bunu nasıl başaracaksın?) Was machst du, wenn der Plan nicht klappt? (Plan tutmazsa ne yaparsın?) Telaffuz: beruflich (be-ruuf-lih), klappt (klapt).
Kısa diyalog. A: Was sind deine Pläne für die nächsten fünf Jahre? (Önümüzdeki beş yıl için planların neler?) B: Zuerst möchte ich mein Deutsch verbessern. Dann will ich ein Stipendium bekommen und in Österreich studieren. (Önce Almancamı geliştirmek istiyorum. Sonra burs alıp Avusturya'da okumak istiyorum.) A: Warum Österreich? (Neden Avusturya?) B: Weil die Universitäten gut sind und ich die Berge mag. (Çünkü üniversiteler iyi ve dağları seviyorum.) Telaffuz: Österreich (ös-ter-rayh), Berge (ber-ge), Stipendium (şti-pen-di-um).
Eş bir cümle geri bildirir: Dein Plan ist klar, aber die Begründung fehlt. (Planın net ama gerekçe eksik.) veya Du sprichst zu schnell. Bitte noch einmal. (Çok hızlı konuşuyorsun. Lütfen bir kez daha.) Böylece sunum tekrarı gerçek dinleyiciyle yapılır. Amaç kusursuz telaffuz değil, akıcılık ve sıradır. Aynı planı üç dinleyiciye söylemek, kelimeyi değil yapıyı oturtur.
Örnek
Yedek plan cümlesi: Wenn ich kein Stipendium bekomme, bleibe ich zuerst in meiner Stadt und arbeite. Später versuche ich es noch einmal. (Burs alamazsam önce kentimde kalır ve çalışırım. Daha sonra bir kez daha denerim.)
Öğretmen kontrolü ve sunumu yeniden söylemek
Öğretmen masada metni kontrol ederken üç şeye bakar: zaman ifadesi var mı, gerekçe var mı, fiil konumu doğru mu. Öğrenci yanında oturur; kırmızı kalemle her satır yeniden yazılmaz, bir-iki işaret yeter. Sık işaretler şunlardır: yan cümlede fiil sonda değil, werden unutulmuş veya iki modal üst üste yığılmış, nächstes Jahr çekimi eksik. Düzeltme spekülasyonu değil, görülen cümle üzerindendir.
Düzeltmeden sonra aynı metin yüksek sesle bir kez daha sunulur. Tekrar, ezberi şişirmek değil, Zuerst, dann, zum Schluss işaretlerini yerleştirmektir. Ev işi somuttur: metni yaklaşık 120-150 sözcüğe çıkarmak ve bir aile büyüğüne Türkçe değil Almanca iki dakika anlatmayı denemek. Kayıt zorunlu değildir; ayna karşısı yeter. Öğretmen bir sonraki derste yalnızca açılış ve kapanışı dinleyebilir.
Değerlendirme B1 can-do ile yapılır: Dinleyici planın sırasını anlayabildi mi? Gerekçe duyuldu mu? Açılış ve kapanış var mı? Not, hata avı değildir. Aynı planı eşe, sınıfa ve öğretmene üç kez söylemek kalıcı öğrenmedir. Böylece yazılı metin ile sözlü sunum tek bir beceri haline gelir.
Örnek
Düzeltme öncesi: Ich werde möchte Arzt werden, weil ich will helfen Menschen. Düzeltme sonrası: Ich möchte Arzt werden, weil ich Menschen helfen will. (Doktor olmak istiyorum çünkü insanlara yardım etmek istiyorum.) Fiil sonda, tek niyet fiili, nesne yerinde.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: İngilizcedeki will gibi Almanca will gelecek zaman ekidir. Doğrusu: will fiili wollen (istemek) demektir. Gelecek için werden veya şimdiki zaman artı zaman sözcüğü kullanılır.
- Yanlış: Her gelecek cümlede mutlaka werden olmalıdır. Doğrusu: Yakın ve kararlı planlarda şimdiki zaman yeter: Morgen fahre ich nach Ankara. (Yarın Ankara'ya gidiyorum.) werden niyet, tahmin ve uzak gelecek için daha doğaldır.
- Yanlış: weil den sonra Türkçe gibi özne hemen fiili getirir: weil ich will studieren. Doğrusu: Yan cümlede çekimli fiil en sondadır: Ich lerne Deutsch, weil ich in Deutschland studieren möchte. (Almanya'da okumak istediğim için Almanca öğreniyorum.)
- Yanlış: nächste Jahr demek veya ich werde Arzt werden möchte diye iki kalıbı yığmak. Doğrusu: Sıfat çekimi: nächstes Jahr. Niyet için ya Ich möchte Arzt werden. ya Ich werde Arzt. İkisini üst üste koyma.
- Yanlış: Sunumda ezber metni hızlı okumak yeterlidir. Doğrusu: B1 sunumda işaretleyiciler, durak ve gerekçe dinleyiciyi taşır. Kâğıda gömülmek, can-do hedefi olan sözlü üretimi okumaya çevirir.
Bir adım ileri
Bir üst dil basamağında (B2) planlar varsayım ve koşulla birleşir: Wenn ich mehr Zeit hätte, würde ich ein Jahr ins Ausland gehen. Resmi başvuru metni, staj raporu ve tartışmalı gelecek konuları (meslek değişimi, kent, çevre) beklenir. Futur II ile tamamlanmış gelecek (In fünf Jahren werde ich das Studium beendet haben.) görünür. Sunumlar uzar, soru-cevap doğaçlama ve karşı görüşe kısa cevap B2 işidir.
Özet
B1'de gelecek planı, zaman basamağı, gerekçe ve kısa adımlarla yazılır; şimdiki zaman ile werden yan yana kullanılır. Aynı iskelet Zuerst, dann, zum Schluss ile sözlü sunuma çevrilir. Eşle soru, öğretmen kontrolü ve üç kez tekrar, metni ezber değil kullanılabilir bir can-do becerisi yapar.