Alışveriş, iade ve hizmet sözcükleri

Mağazada bakmak: B1 can-do ve temel sözcükler

CEFR B1 can-do hedefi şudur: mağazada yardım isteyebilir, beden ve renk sorabilir, basit bir alışverişi kendi başına tamamlayabilirsin. Dünyada bu ünite çoğu dil kitabında Einkaufen (ayn-kau-fın) başlığıyla diyalog ve rol oyunuyla işlenir. Eskiden pazarda her şey sözlü pazarlıktı; bugün fiş, kart ve etiket yazılı kanıt olduğu için belgeler konuşmanın içine girdi. Günlük hayatta aynı sözcükler giysi reyonunda, ayakkabı mağazasında ve hediyelik eşya dükkânında tekrar eder.

Giysiye bakarken çekirdek sözcükler şunlardır: die Größe (di grö-se) beden, die Farbe (di far-be) renk, passen (pas-ın) bedene olmak, stehen (şteyn) yakışmak, anprobieren (an-pro-bi-rın) denemek. Die Umkleidekabine (di um-klay-de-ka-bi-ne) deneme kabinidir. Satış görevlisi der Verkäufer (der fer-koy-fer) veya die Verkäuferin (di fer-koy-fe-rin), müşteri der Kunde (der kun-de) veya die Kundin (di kun-din) diye anılır. Fiyat için Was kostet das? (vas kos-tet das) yeterlidir.

Sık karışan iki cümleyi şimdiden ayır: Das passt nicht. (das past niht) beden uymaz; Das steht mir nicht. (das şteyt mir niht) kesim veya renk yakışmaz. zu teuer (tsu toy-ır) çok pahalı, der Rabatt (der ra-bat) indirimdir. Bakmak ve denemek dilini kurunca iade kalıplarına geçmek kolaylaşır.

Fiş, ödeme ve kasa konuşması

Alışverişin kanıtı çoğu zaman kâğıt veya dijital fiştir. B1’de üç belgenin adını ayırt etmelisin: der Kassenbon (der ka-sın-bon) kasa fişi, die Quittung (di kvı-tung) ödeme alındısı, die Rechnung (di rehn-ung) fatura. Günlük mağazada iade için genelde der Kassenbon istenir. der Beleg (der be-lek) genel kanıt sözcüğüdür. Ödeme için bar zahlen (bar tsa-lın) nakit ödemek, mit Karte zahlen (mit kar-te tsa-lın) kartla ödemektir.

Kasa diyaloğu kısadır ama nazik kalıplar B1’de beklenir. Ich möchte bitte zahlen. (ih möh-te bi-te tsa-lın) Lütfen ödemek istiyorum. Kann ich mit Karte zahlen? (kan ih mit kar-te tsa-lın) Kartla ödeyebilir miyim? Das macht zusammen 39 Euro. (das maht tsu-za-mın nain-und-dray-sık oy-ro) Toplamı 39 avro. Fişi saklamak iade ve garanti için şarttır; birçok mağaza fişsiz değişimi reddeder. Bu kural ülkeden ülkeye değişir, bu yüzden cümleyi ezberle: Ich habe den Kassenbon. (ih ha-be deyn ka-sın-bon) Fişim var.

Giysi iade ve değişim kalıpları

B1 can-do: beğenmediğin veya uymayan bir ürünü nedenini söyleyerek değiştirebilir veya geri verebilirsin. İki fiili karıştırma: umtauschen (um-tau-şın) başka beden, renk veya modelle değiştirmek; zurückgeben (tsu-rük-gey-bın) ürünü verip paranı veya mağaza kuponunu almak. İsimler: der Umtausch (der um-tauş), die Rückgabe (di rük-ga-be). Nazik giriş: Ich möchte diese Jacke umtauschen. (ih möh-te di-ze ya-ke um-tau-şın) Bu ceketi değiştirmek istiyorum.

Neden cümleleri kısa ve net olmalı. Sie ist zu klein. (zi ist tsu klayn) Çok küçük. Sie ist zu groß. (zi ist tsu gros) Çok büyük. Die Farbe gefällt mir nicht. (di far-be ge-felt mir niht) Rengi beğenmedim. Ich habe sie gestern gekauft. (ih ha-be zi ges-tın ge-kauft) Dün aldım. Görevli sık sorar: Haben Sie den Kassenbon? (ha-bın zi deyn ka-sın-bon) Fişiniz var mı? Cevap: Ja, hier ist er. (ya, hi-ır ist er) Evet, işte. Para iadesi mümkün değilse ein Gutschein (ayn gut-şayn) hediye çeki önerilebilir.

Dünyada iade süreleri mağaza ve ülkeye göre değişir; dil kitabında ezberlenen innerhalb von 14 Tagen (in-er-halb fon fir-tseyn ta-gın) 14 gün içinde ifadesi birçok yerde geçer ama her dükkân için yasa gibi düşünme. Sen B1’de süreyi sormayı öğren: Wie lange kann ich die Ware umtauschen? (vi lan-ge kan ih di va-re um-tau-şın) Ürünü ne kadar süre değiştirebilirim?

Bozuk ürün, şikayet ve servis bankosu

B1 can-do: kusurlu bir malı tarif edip çözüm isteyebilirsin. Anahtar sözcükler: defekt (de-fekt) bozuk, kaputt (ka-put) çalışmıyor, beschädigt (be-şä-dikt) hasarlı, die Ware (di va-re) mal. Şikayet fiili reklamieren (rek-la-mi-rın), isim die Reklamation (di rek-la-ma-tsı-yon). Daha genel: sich beschweren (zih be-şvey-rın) şikayet etmek. Servis noktası der Kundendienst (der kun-dın-dinst) veya der Service (der sör-vis), banko der Schalter (der şal-ter) olabilir.

Sorunu tek cümlede söyle: Das Produkt ist defekt. (das pro-dukt ist de-fekt) Ürün bozuk. Es funktioniert nicht. (es funk-tsı-o-nirt niht) Çalışmıyor. Die Ware ist beschädigt. (di va-re ist be-şä-dikt) Mal hasarlı. Ne istediğini ekle: Ich möchte mein Geld zurück. (ih möh-te mayn gelt tsu-rük) Paramı geri istiyorum. Können Sie das reparieren? (kön-nın zi das re-pa-ri-rın) Bunu tamir edebilir misiniz? Ich möchte eine neue Ware. (ih möh-te ay-ne noy-e va-re) Yeni bir ürün istiyorum. Fişi uzatmak görsel kanıttır; bu yüzden Hier ist der Kassenbon. (hi-ır ist der ka-sın-bon) cümlesi serviste de geçerlidir.

Tarihçe notu: modern tüketici şikayeti, sanayi üretimi ve mağaza zincirleriyle birlikte yazılı fişe bağlandı. Dil dersinde konu çoğu ülkede rol oyunuyla öğretilir çünkü gerçek hayatta ses tonu ve sıra önemlidir: selam, sorun, kanıt, istek, teşekkür. Bağırgan Ich will (ih vil) yerine B1’de Ich möchte (ih möh-te) ve Können Sie bitte ...? (kön-nın zi bi-te) kullan.

Garanti sormak ve elektronik ürün

Elektronik alırken B1’de garanti sormak bir can-do’dur. die Garantie (di ga-ran-ti) çoğu mağazanın verdiği gönüllü güvencedir. Yasal güvence için Almanca’da ayrıca die Gewährleistung (di gı-ver-laystung) vardır; B1’de ikisini ‘ürün bozulursa ne olur?’ sorusuyla pratik kullanırsın, hukuk metni ezberlemezsin. Faydalı sorular: Wie lange gilt die Garantie? (vi lan-ge gilt di ga-ran-ti) Garanti ne kadar geçerli? Was steht in der Garantie? (vas şteyt in der ga-ran-ti) Garantide ne yazıyor? Brauche ich den Kassenbon für die Garantie? (brau-he ih deyn ka-sın-bon für di ga-ran-ti) Garanti için fiş gerekir mi?

Satın alma anında fişi göstermek normaldir. Ich habe das Gerät gerade gekauft. (ih ha-be das ge-rät ge-ra-de ge-kauft) Cihazı yeni aldım. Können Sie mir die Garantie erklären? (kön-nın zi mir di ga-ran-ti er-kle-rın) Garantiyi bana açıklayabilir misiniz? Cevapta süre ve şart duyarsın: zwei Jahre (tsvay ya-re) iki yıl birçok yerde duyulan bir süredir ama sen duyduğunu tekrar et, ezber yasa gibi kullanma. Bitte behalten Sie den Bon. (bi-te be-hal-tın zi deyn bon) Lütfen fişi saklayın. Bu cümle hem görevliden gelir hem senin notundur.

Seri numarası, teknik iade ve Türkçe kaynaklı hatalar

Bilgisayar, telefon veya kulaklık iadesinde görevli bazen kimlik numarasını kontrol eder: die Seriennummer (di ze-ri-ın-nu-mer). Cümleler B1’de düzdür: Können Sie bitte die Seriennummer prüfen? (kön-nın zi bi-te di ze-ri-ın-nu-mer prü-fın) Seri numarasını kontrol eder misiniz? Die Nummer steht hier unten. (di nu-mer şteyt hi-ır un-tın) Numara burada, altta. Der Laptop funktioniert nicht. (der lep-top funk-tsı-o-nirt niht) Dizüstü çalışmıyor. Teknik servis için die Reparatur (di re-pa-ra-tur) onarım, einsenden (ayn-zen-dın) göndermek duyulabilir. Sen cihazı, sorunu ve fişi sırayla söyle; uzun teknik terim uydurma.

Türkçe konuşanların sık kalıp hataları ayrı çalışılmalıdır. Birincisi güç fiili: Türkçe ‘istiyorum’ bazen sert duran Ich will (ih vil) diye çevrilir; mağazada B1 standardı Ich möchte (ih möh-te) ve rica bitte (bi-te) ile yumuşar. İkincisi belge adı: her kâğıda die Rechnung demek yanlıştır; market fişi çoğunlukla der Kassenbon dur. Üçüncüsü iade fiilleri: ‘iade etmek’ her zaman zurückgeben değildir; değişim istiyorsan umtauschen de. Dördüncüsü neden cümlesi: weil (vayl) den sonra fiil sonda durur: weil sie zu klein ist (vayl zi tsu klayn ist), ‘weil ist zu klein’ değil. Beşincisi cinsiyet: der Bon, die Garantie, das Geschäft (das ge-şeft) ezberlenmeli; her şeye ‘die’ demek anlaşılmayı bozar.